Lesbók Morgunblaðsins - 19.05.1974, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 19.05.1974, Blaðsíða 7
ORNEFN 'SÖGUR ATLA- VÍK OG ARN- HEIÐAR- STAÐIR SKAMMT fyrir innan Hall- ormsstaö heitir Atlavík fram við fljótiS, en þar andspænis, norðan fljótsins, blasir við bærinn ArnheiSarstaSir. Báð- ir þessir staSir eru vel kunn- ugir, Atlavík fyrir framúrskar- andi náttúrufegurð, en við Arnheiðarstaði er bundin ein af fegurstu ástasögum úr heiðni. A öndverðri landnámsöld komu hingað bræður tveir, Ketill og Graut-Atli og settust fyrst að í Skriðdal, þar sem kallað var á Húsastöðum. Þeir höfðu félagsbú og gætti Atli þess, en Ketill fór milli landa að afla fjár og gerðust þeir brátt rík- ir. Þeir voru synir Þóris þið- randa í Veradal í Þránd- heimi, þar sem seinna stóð Stiklastaðarorrusta. Uþp úr Veradal lá þá þjóðleið aust- ur yfir Kjöl til Jamtalands, og þar á fjallinu börðust þeir Hrafn Önundarson og Gunn- laugur ormstunga, sem frægt er orðið. Verdælir hinir fornu þoldu ekki ofríki Haralds hár- fagra og stukku af landi burt, sumir til fslands, en aðrir austur á Jamtaland og meðal þeirra var Véþormur hersir. Þar ruddi hann skóga og reisti sér bústað, en Hólm Atlnvík og Hallormstaðaskógur. Ljóm. Mats Wibe Lund fastur sonur hans og Grímur systursonur hans fóru í vest- urvíking að afla fjár. Þá réð fyrir Suðureyjum Ásbjörn jarl skerjablesi. Þangað komu þessir víkingar um nótt, lögðu eld í höllina og brenndu þar inni jarl og alla menn hans, en konum var leyfð útganga. Þær voru síðan seldar mansali, allar nema Ólöf kona jarls. sem kom í hlut Gríms, og Arn- heiður dóttir jarls, sem kom í hlut Hólmfasts. Grímur gerði síðan brúð- kaup til Ólafar og fór því næst til íslands. Tók hann land á Eyrarbakka og nam hérað það, sem enn er við hann kennt og kallast Grims- nes. Hann bjó að Búrfelli, en féll í hólmgöngu undir Hall- kelshólum. Það munu vera hólar þeir, er nú kallast Seyð- ishólar. Ketill Þiðrandason var um þessar mundir erlendis. Lagði hann leið sína til Jamtalands og þáði veturvist hjá Vé- þormi. Þá hafði Hólmfastur gefið föður sínum Arnheiði og sagt, að hún væri ambátt. Var hún því þrælkuð og látin vinna öll hin verstu verk, en lítt haldin að klæðum og fæði og allt vanþakkað, er hún gerði. Þegar Ketill var kominn til Véþorms, veitti hann þessari ambátt skjótt athygli. Sýnd- ist honum konan mjög fögur, þrátt fyrir tötra sína, og allt hátterni hennar berída til þess, að hún hefði átt betri daga. Vorkenndi hann henni og mjög, hve illa hún var haldin og að húrí var oft grát- andi. Gat hann ekki að því gert, að hann felldi ástarhug til hennar og fýsti mjög að vita einhver deili á hehni. Eitt sinn er húrí gekk til ár með þvott, fór hann þangað, ávarpaði hana og spurði hverra manna hún væri. Hún vildi engu svara. Þá leitaði Ketill fastar eftir og talaði þá blíðlega til hennar. Þá stóðst hún ekki mátið og fór að gráta. Siðan sagði hún hon- um upp alla sögu um ætt sína og örlög. Daginn eftir gekk Ketill á fund Véþorms og bað hann að selja sér Arnheiði. „Þú skalt fá hana fyrir hálft hundrað silfurs sakir vináttu okkar," svaraði Véþormur. Því varS Ketill svo feginn, að hann greiddi Véþormi hundrað silfurs fyrir hana, hálfu meira en hann ákvað. Um vorið bjó Ketill skip sitt og lagði á stað til íslands. Hann hafði Arnheiði með sér. Meðan hann lá í höfn ein- hverri, bað Arnheiður hann leyfis að ganga á land og „lesa sér aldin". Hann bað hana að vera ekki lengi og sendi aðra konu með henni. Þegar þær voru komnar á land gerði á þær úrhellis rign- ingu. Leituðu þær þá skjóls unclir rofbakka nokkrum. Þá sagði Arnheiður: „Gakk þú til skips og seg Katli, að hann komi tit mín, því að mér er krankt." Hún gerði svo og gekk Ketill til Arnheiðar. Hún mælti: „Kol hefi ég hér fund- ið." Svo stendur í Droplaugar- sona sögu, en ekki víst að allir skilji nú. í forn- öld vár siður að leggja 1ag af viðarkolum undir lik, þegar þau voru greftr- uð. Þarna i uppblæstr- inum undir rofabarSinu mun Arnheiður hafa séð viðarkol og þá mun henni hafa skilizt, að þarna væri stó'r haugur og þar væri févon. Enda segir sagan: „Pau grófu þar sand- inn og fundu kistil einn, full- an af silfri." Þá sagði Ketill, að Arnheiður ætti þetta fé, því að hún hefði fundið það. Bauðst hann þá til þess að flytja hana til frænda sinna með þessu fé, því að nú þyrfti hún ekki áð vera upp á neinn komin. Þá kaus Arnheiður það ráð, sem hjartað kenndi henni, hún kvaðst vilja fara með honum. Þegar heim til íslands kom, gerði Ketill brúðkaup til Arn- heiðar. Þá skiptu þeir bræður eign siríni og síðan keyptu þeir „Lagarfljótsstrendur báðar", Atli hina syðri, en Ketill hina nyrðri. Atli reisti þá bú í vík þeirri, sem enn er við hann kennd og heitir Atlavík. Þar bjó hann svo til elli. Hann hefir kunnað að meta náttúrufeg- urð og því valiS þannan staS. En þarna hefir ekki veriS hentugasti bústaður í landi hans, og mun Atlavík hafa farið í eyði skömmu eftir frá- fall hansj því að „þar eru nú sauðahús", segir bæði í Droplaugarsona sögu og Þor steins sögu hvíta. Þorbjörn hér sonur Atla, en kona hans Þórunn. Systir hennar var Ástríður formóðir Kolskeggs hins fróða, sem sagSi fyrir um landnám í AustfirSingafjórS- ungi. Framhald á bls. 16 ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.