Lesbók Morgunblaðsins - 19.05.1974, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 19.05.1974, Blaðsíða 13
SVO hafa vitrir menn mælt, að samkvæmt venjulegum lögmálum ættu íslendingarað hafa bugazt af harðræði og dáið út fyrir aldamótin 1800. Venjuleg lögmál hafa víst aldrei hrinið fullkomlega á landsmönnum; þeir eru ekki einu sinni viðmiðunarhæfir að þessu leyti. Hvort eitthvað er eftir af hæfileikanum til að skrimta, skal ósagt látið; á það reynir ekki sem betur fer. En landsmenn hafa fengið annan hæfileika í staðinn, sem skipar þeim íflokk undantekning- anna. Það er hæfileikinn, eða betur sagt kúnst- in, að sniðganga viðtekin efnahagslögmái — og blómstra. í iðnaðarþjóðfélögum hins vestræna heims er litið á verðbólgu sem feykilegt böl; sameigin- legt markmið ríkisstjórna er að hefta þá bólgu líkt og væri hún banvæn ella. En hér setjast máttarstólparnir niður og gera verðbólgusamn- inga; um það voru víst allir sammála, þegar upp var staðið. Stóru stökkunum fylgir nefnilega sérstakt sport, sem raunar er að verða þjóðar- íþrótt: Að ná því sem til er á gamla verðinu og hamstra. Og engir eru ánægðari með það en kaupmenn. Þeir gætu svo sannarlega tekið undir með kaupféiagsstjóranum, sem lét í Ijósi mæðu sina og sagði: „Það þýðir bara ekkert að vera að hafa vörur í búðinni, þetta selst allt." Skipsfarmar af bílum hverfa eins og dögg fyrir sólu og raftæki voru metin til jafns við ríkistryggð skuldabréf. Síðbúinn kaupahéðinn kom með seðlana sína á dögunum í raftækja- verzlun og spurði fyrst um frystikistur, síðan ísskápa, þvottavélar, hrærivélar og hraðsuðu-' katla. En þegar allt reyndist uppselt, spurði maðurinn í örvæntingu: „Eigið þið þá engin rafmagnstæki?" Jú, honum var tjáð, að til værú nokkrar rafknúnar eldhúsviftur. „Gott," sagði maðurinn, „ég ætla aðfá þær allar." Verðsprengingin á olíunni kemur óþyrmilega við afkomu fólks svo að segja um víða veröld. Þetta nýja viðhorf hefur haft í för með sér alveg breytt mat á orkubruðli. Ameríski bílaiðnaður- inn er í öngum sínum út af tugum þúsunda litt seljanlegra bíla, sem eyða fáránlega miklu bensíni. Enda þótt verð á eldsneyti sé mun lægra þar vestra en hér, hefur miklu meiri fjöldi en við var búizt, sagt skilið við stóru hveljumar og leitað eftir kaupum á sparneytnum smábíl- um. En við værum vitaskuld ekki sannir íslend- ingar ef það sama væri uppi á tengingnum hér. Uppá síðkastið hefur gifurleg eftirspurn verið eftir jeppum, allra helzt stórum lúxusjeppum, sem eyða 20—30 lítrum á hundraðið. Menn hafa beðið rauðglóandi af spennu eftir þessu dýrmæti: „Skyldi hann nást fyrir gengisfell- ingu, fyrir næstu verðhækkun að utan, fyrir fragthækkunina, fyrir söluskattshækkun?" Þetta hefur áreiðanlega ekki verið síðra en laxveiði. Eitt umboðið fékk jeppaskip frá Ameríku og seldi þessa bensínháka á slaginu fyrir eitthvað um 200 milljónir. Og fengu að sjálfsögðu færri en vildu. Fróðlegt er að kynnast viðhorfunum, sem þama liggja á bak við, eða öllu heldur: Röksemdunum, þegar verið erað réttlæta þessi kaup. Flestir kaupendurnir búa á Reykjavikur- svæðinu og þörf þeirra fyrir torfærubíla er venjulega ímynduð. „Gott að hafa þá í snjó- inn", segja sumir. En hvenær eru þessi snjó- þyngsli hér? Aðra hef ég heyrt segja: „Maður fer nú eitthvað út af veginum", eða „ég fer nú . stundum íveiði". Og þegar spurt er um veiði- slóðirnar, þá kemur venjulega i Ijós, að þangað er prýðilega fært á hvaða bíl sem er. Á þessum dýru og fínu jeppum, sem raunar eru aðeins með sæmileg sæti fyrir tvo, fara um það bil 75 lítrar af bensíni í venjulegan 300 km sunnudagsbíltúr. Með núgildandi verðlagi kost- ar rispan þá 2.250 krónur í bensíni. Fyrir ökuferð úr Reykjavík, norður til Mývatns, og heim aftur, mundi bensínreikningurinn hljóða uppá eitthvað nálægt 11.000 krónur. Vonandi verður það ekki til að draga úr ferðagleðinni, hvorki á leiðinni til Mývatns, né heldur um hringveginn, sem ugglaust verður mikið farinn ísumar. Þessi mál bar lítillega á góma á dögunum, þegar ég ræddi við umboðsaðila í jeppainn- flutningnum. Hann kvaðst gæta þess vel og vandlega að gefa réttar upplýsingar um bensín- eyðslu. Hinsvegar sagði hann alltítt, að kaup- endur reyndu að blekkja sjálfa sig með því að hægt mundi að stilla vélina einhvemveginn öðruvísi og ná þannig eyðslunni niður úr öllu valdi. Allar líkur benda til, að þetta sé dýrasta sport, sem iðkað er hér á landi, jafnvel að laxveiði meðtalinni. Það er þó bót í máli, að olíufurstarnir hirða afraksturinn ekki einir; Halldór E. fær drjúgt í kassann. Sjálfur ætla ég að bíða eftir nýja jeppanum, sem kemur bráð- um. Hann er á beltum og kemst uppá Vífilfell og Herðubreið. En ég ætla aldrei að reyna það, enda er gott að vera á svona bfl á Hafnarfjarðar- veginum ef einhverntima skyldi gera hálku. Þeir segja að hann muni kannski eyða 50 lítrum- á hundraðið. Æ, hvað ætli maður sé að súta það á þjóðhátíðinni. Auk þess hlýtur að mega stilla hann betur. ' Annars á maður ekki að vera að brjóta heilann um aukaatriði. Mestu máli skiptirað ná honum fyrir gengisfellinguna. Gísli Sigurðsson. Krossgáta Lesbókar i Morgunblaðsins Lausn á síðustu krossgátu

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.