Lesbók Morgunblaðsins - 25.08.1990, Page 11

Fleigbakur: Porsche 911 Carrera.
Um nafngiftir
Bílamálið er sérsvið innan ísienz-
kunnar, sem sífellt verður að
rækta og reyna að endurbæta.
Markverður árangur hefur náðst
i því að islenzka ensk heiti og gera þau
munntöm. Heitið bill stóð lengi í mönnum.
Ýmsar kyndugar tillögur komu fram um
nafn á þessu nýja farartæki í byrjun aldar-
innar; eitt af þeim var sjálfrennireið. Bif-
reið hefur á sér nokkuð hátíðlegt yfirbragð
og er ekki notað í daglegu máli fólks, sem
ævinlega talar um bílinn sinn. Þetta nafn-
orð, bíll, hefur þann kost að vera stutt og
þjált eins og sími og þota og það var
snjallt að nýta aðeins síðasta atkvæðið í
útlenda orðinu automobile.
Síðar urðu til prýðileg orð um einstaka
Háspennukefli, kveikja pg þlönþ-
ungur tii íiíPtnis- Annáð hefur gengið yer
að isienzkni menn nutn enskunu pg bmtn
við hana íslenzkum greini; tala um húddið
og grillið. Nú eru þessi heiti orðin svo
munntöm, að þau hafa fengið þegnrétt.
Ver hefur reynst að nota á þennan hátt
ensku orðin, sem lýsa lagi og gerð bílsins.
„ Steisjónbíll“, eins og sagt er stundum,
er ekki björgulegt orð og ekki dugar að
íslenzka það með skutbíll; allir bílar hafa
í raun skut, sem ekki er annað en aftur-
endi. Til þessa hefur alveg vantað gott orð
yfir þá gerð fólksbíla, sem búnir eru skotti.
Þá gerð nefna enskir „sedan“, og stundum
heyrist það í tali manna hér. Nýlega heyrði
ég sagt á bílasölu: „Heyrðu, þú ferð á stei-
sjóninum og ég á sedaninum“. Þvílíkt klúð-
ur, svo gripið sé til gamallar dönskuslettu.
Uppá síðkastið hafa bílar í vaxandi
mæli verið framleiddir með drif á öllum
hjólum. Pjórhjóladrif er annað dæmi um
klúður á borð við sjálfrennireið. Bílar eru
nú yfirleitt með fjögur hjól, svo töluna
þarf ekki að taka fram. Aldrif er stutt og
laggott og segir allt sem segja þarf á sama
hátt og blöndungur. Og nú fást bílar með
aldrifi, sem stundum er sett á eftir vali,
en stundum er það sítengt.
Síðastliðið vor viðraði ég þá hugmynd
hér í þessum þætti, að nefna bíl með
skotti stallbak - og tók þá mið af þeirri
gerð, sem nefndur hefur verið hlaðbakur.
Sú gerð hentar vel til hleðslu, því hurðin
að aftan er stór og opnast ofanfrá og nið-
ur að stuðara, - já blessaður stuðarinn er
ejft af þpssum prðwm, sem allír nota, enda
Dapir tala þó um
bílum-
„kofanger“ á sínum
Uppá síðkastið hefur mátt sjá, að Hekla
h/f notar heitin hlaðbakur og stallbakur í
auglýsingum sínum og er það vel.'í fram-
haldi af því mætti nota langbakur yfir
„steisjónbíl“, en fleigbakur, þegar þaklínan
er dregin bein eða bogin niður að stuðara
án þess þó að hægt sé að opna afturend-
ann eins og á hlaðbak. Allar eru þessar
gerðir eins að framan, en útlitsmunurinn
verður á afturendanum. Því er rökrænt
að miða við hann eins og Þjóðveijar gera,
þegar fundin er nafngift við hæfi.
Gísli Sigurðsson
Stallbakur: BMW 320i
Langbakur: Volvo 240
Hlaðbakur: Toyota CoroIIa
Gamlir bflar
Hudson Italia árgerð 1954
Hudson-bílar hófu að sjást á göt-
um í Ameríku árið 1909, en
fyrst og fremst urðu tímamót
1916 með Hudson Super Six.
Með árunum varð Hudson stæðilegur
dreki, sem komst í 170 þegar bezt lét og
var í tölúverðu áliti, jafnvel svo að Friðrik
krónprins Dana lét það verða sitt fyrsta
verk eftir stríðið að panta sér Hudson. Þá
voru fleiri kostir álitlegir að vestan, sem
nú hafa týnt tölunni; bílar eins og Pack-
ard og Nash.
Á árunum eftir stríðið mátti sjá nokkrar
Hudson drossíur á götum Reykjavíkur og
víðar. Þetta þóttu miklar glæsikerrur með
mjúkri straumlínu, sem minnir meira á
suma nútímabíla en þá hvasslínubíla, sem
áttu eftir að koma, ekki sízt frá Ameríku.
Hudson Italia frá árinu 1954 er mjög
sérstæður, enda voru ekki framleiddir
nema nokkrir tugir af þessum bíl. Þetta
var það fínasta fína í amerískri hönnun
frá þessum tíma, en þykir ekki smekklegt
lengur. Loftinntökin yfir framljósunum
þykja nú fremur afkáraleg, að ekki sé nú
talað um stuðarann, sem veldur því að
heildin að framan minnir á djúkbox, sem
svo voru nefnd, en stundum kölluð glym-
skrattar.
Eitt af því sem átti að gera þennan bíl
vígalegan, voru þijú krómuð útblástursrör
út úr afturbrettinu. En viti menn; úr þeim
Iludson Italia árgerð 1954.
kom enginn útblástur, því þetta voru að-
eins umbúðir utanum hemlaljós og stefnu-
ljós. Hudson Italia var 1230 kg með 6
strokka vél og stýrisskiptingu eins og þá
tíðkaðist. Þó hestaflatalan væri 114, komst
hann ekki nema í 150 ktn hraða. Það hef-
ur ugglaust verið nóg, því aksturseiginleik-
arnir voru ekki á marga fiska. Hinsvegar
væri búbót að eiga einn slíkan núna, því
Hudson Italia er verðmætur safngripur.
Hann var þó ekki eftirsóttari á sínum tíma
en svo, að tvö ár tók að selja þessa tak-
mörkuðu framleiðslu og litlu síðar gafst
Hudson upp og ti} varð nýr bíll eftir sam-
runa við Nash. Eftir 1957 hét afurð verk-
smiðjunnar Rambler og muna margir eftir
honum hér. Þarmeð var saga Hudson á
enda runnin. g.
Útblástursrörin út úr afturbrettunum
voru aðeins umbúðir utanum Ijós.
Nýtt 1954: Dyrnar skornar inn í þakið
til að auðvelda mönnum að stíga inn
og út.
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 25. ÁGÚST 1990 1 1