Lesbók Morgunblaðsins - 11.07.1998, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 11.07.1998, Blaðsíða 6
:. á staðnum. Þegar fólk lá í veikindum í mínu ungdæmi var því gjarnan fært Gvendarbrunns- vatn, frekar en skolpið af þökum eða úr heima- brunnum, þar sem þeir voru. Þannig hefur það gengið í gegnum tíðina. Fólk plagað af sótthita og annarri óáran, braggast frekar af fersku bergvatni en brunngutli. Eg minnist þess að heilsuveill faðir minn bað þess oft að sér yrði sóttur „ískaldur vatnsdrykkur", og áminnti að farið yrði með ílátið innundir bergið, yfir bullaugað, þar sem það væri svalast. Þarna brynnti maður sauðfé, sótti vatn í hús og skolað var úr þvotti, ef aðstæður voru slíkar. Áhöld eru um hvort Guðmundur góði hafi nokkurntíma komið vestur á Hellna. Aldrei heyrði ég talað um „Lífslind" á mínu heimili, var þó sjötti ættliðurinn á jörðinni, faðir minn hafsjór af þjóðlegum fróðleik, líkt og amma mín, strangtrúuð, glögg og samviskusöm kona, sem hafði búið á Skjaldartröð frá því á ofan- verðri nítjándu öld. Aldrei nokkurntíma, eitt einasta, aukatekið orð um „Lífslind". Það er vissulega ánægjulegt að sjá að búið er að byggja Gvendarbrunninn upp, eftir niður- lægingartímabil sem verður ekki til umræðu. Hér sannast hið fornkveðna; „Það sem eitt sinn er brotið verður aldrei heilt". Hann er lítið líkur þeim Gvendarbrunni sem ég sótti í vatn vetrar- langt, handa hrútfé fóður míns, og var snar þáttur í leik og starfi æskuáranna. Það er e.t.v. ekki aðalatriði, þó hefði verið hægt um heima- tökin er hann var endurbyggður, að hafa sam- ráð við systur mína sem bjó á Arnarstapa á þeim tíma. Þá er búið að klína styttu af Heilagri guðsmóður uppí klettinn yfir lindinni. Eg tel mig ekkert síður truaðan en hver annar, þó álít ég þær framkvæmdir jaðra við náttúruspjöll. Fyrst menn vilja koma Guðsmóðir fyrir þarna, hún er að sjálfsögðu allstaðar til blessunar, því var hún þá ekki sett á þar til gerða súlu eða stall, ekki múruð utaní bergið? Manneskjan er ekki fær um að betrumbæta handbragð himna- sjólans. Um svipað leyti voru önnur spjöll unnin vest- ar á nesinu, og látin ótalin. Hleðslumaður tók sig til, reif niður aldagamla fjárrétt á Djúpa- lónssandi og hlóð upp kumbalda. Eg fer ekki oft um sandinn en hef þó orðið vitni að því að ferðafólk hefur álitið hann sögulegar minjar. Það á að koma hverjum einasta steini fyrir aft- ur þar sem hann var tekinn. Eða er þetta gert með samþykki Náttúruverndarráðs? Blekkingin er hættuleg. Með tímanum fer fólk að trúa henni. Hér hafa verið gripnar á lofti munnmælasögur, þeim hampað af ein- hverjum hvötum, fyrr en varir eru þær orðnar að sannleika. Aðflutt farandsögn, sem frekar varpar rýrð á merkilega sögu staðarins. Allt er þetta efalaust besta fólk sem að þessu stendur og gengur ekki annað en gott til. Ég efast þó fullkomlega um réttmæti þessara aðgerða. Minnwmsi merkrar sögu Meiri fengur væri í að minnast stórfenglegr- ar sögu staðarins á verðugan hátt. T.d. með merkingum á minjum og stöðum, af nógu er enn að taka. Fiskbyrgin í hrauninu við Hellna, beitiskúratóftirnar undir Fjárhúskletti, kjalrás- irnar í klöppunum í Hlein, sem eru að líkindum með elstu og merkilegustu minjum í plássinu. Við lindina í Skjaldartraðartúni ætti að standa: „Gvendarbrunnur, lífslind Hellnamanna". A það gætu allir sæst. Það á að kalla hlutina sínu réttu nöfnum, annað er sögufölsun. Auðkenna dys Axlar-Bjarnar og annarra ógæfumanna á Laugarholtinu og víðar, sem dæmdir voru til af- töku á Laugarbrekkuþingi. Sem minnir á þann merka sögustað, landnámsjörðina Laugar- brekku, fæðingarstað Guðríðar Þorbjarnardótt- ur, mikillar merkiskonu sem m.a gat Snorra, sem var fyrstur hvítra manna borinn í Vestur- heimi, og gekk suður til Rómar, kona öldruð. Á Laugarbrekku sat sjálfur Jöklasjólinn Bárður Snæfellsás, meðan hann enn bjó meðal dauð- legra manna. Síðar varð þessi merkisjörð kirkjustaður sem Ásgrímur Hellnaprestur (1758-1829), gerði frægan, að endemum, reynd- ar. Staðurinn fer framhjá mörgum, þó „Gamla Laugarbrekka", líkt og hún er kölluð í daglegu tali, sé aðeins steinsnar frá veginum, með sín- um ævafornu krikjurústum og merkilegu leg- steinum. Þingstaðnum Þinghamri og Þingham- arslág. Sögu Hellna og sjávarplássanna Undir Jökli væri tilhlýðilegur sómi sýndur með sjóminja- safni, þar sem rakin væri saga þeirra í gegnum aldirnar. Slík stofnun, þó hún væri ekki stór í sniðum, hefði ómetanlegt gildi, jafnt fyrir gesti sem gangandi og myndi auka þann sívaxandi straum ferðamanna sem eiga leið sína um nátt- úruperlur og sögustaði Undir Jökli og styrkja stöðu ferðamannaþjónustunnar. Þetta mættu ráðamenn taka til athugunar og reyna jafn- framt að koma skikk á troðningana, sem þeir kalla þjóðveg, en eru í rauninni engum bjóð- andi, frá Heðarkasti vestur að Gufuskálum. Þá væri vel til fundið að endurreisa spilið sem stóð í Hellnafjörunni og endurbyggja Fjörubrunn- inn, sem horfið hefur í sandinn á síðustu ára- tugum. Hvorttveggja hornsteinar sem eru að gleymast í merkissögu plássins. Sem stendur höllum fæti fyrir tilbúinni sagnfræði. Höfundur er kvikmyndagagnrýnandi Morgunblaðsins. ABSTRAKTfrá1960. Morgunblaðið/Halldór Kolbelns ABSTRAKTUR HEIMUR I dag, laugardaginn 11. júlí, verour opnuð sýning á abstrakt olíumálverkum Nínu Tryggvadóttur í Lista- safni Sigurjóns Olafssonar. Verkin eru úr einkasafni dóttur listakonunnar, Unu Dóru Copley, og spanna tímabilio frá 1960 til 1967. HULDA STEFÁNSDÓTTIR fjallar um sýninguna og ræðir við Unu Dóru. „ÞÓ AÐ málverkin verði mun einfaldari á síðustu æviárum Nínu er ekki þar með sagt að þau verði einföld." Una Dóra Copley fyrir utan Listasafn Sigurjóns Ólafssonar þar sem í dag verð- ur opnuð sýning á verkum móður hennar, listmálarans Nínu Tryggvadóttur. NÍNA Tryggvadóttir var eitt sinn spurð að því í blaða- viðtali hvers vegna hún málaði abstrakt. Og hún var fljót að svara: „Æ, það er af því heimurinn er svo abstraktur." Halldór Lax- ness rifjar þetta upp í grein sinni um listakonuna sem birt er í bók- inni Nína, I krafti og birtu, frá Almenna bóka- félaginu 1982. Eins og fleiri listmálarar þess tíma þegar það sem nú er kallaður abstrakt-ex- pressjónískur stíll fór fyrst að gæta í grósku- miklu listalífi New York-borgar á árum síðari heimsstyrjaldar, mátti Nína oft svara slíkum spurningum forviða blaðamanna og lista- skríbenta, svo ekki sé minnst á allan almenn- ing, sem oft vildi sem minnst af þessum þreif- ingum sérvitra listamanna vita. Dóttir Nínu og eiginmanns hennar, Alfreds L. Copleys, Una Dóra, rifjar upp að þegar sýningar móður hennar stóðu fyrir dyrum heima á Islandi hafi þess iðulega verið farið á leit við listakonuna að hún sýndi frekar fígúratíf verk og landslag en þetta sem hún kysi að kalla abstrakt. „Nú þeg- ar þessar þreifingar eru orðnar að viður- kenndri listastefnu og hafa verið færðar í ákveðið listasögulegt samhengi ætti hins vegar að vera hægt að líta aftur til abstraktverkanna eins og verka frá hverju öðru tímabili og njóta þess sem þau hafa fram að færa," segir Una Dóra. Myndirnar eru allar úr einkasafni henn- ar og tilheyra síðasta tímabili listsköpunar Nínu, frá 1960 fram til ársins 1967, - sem er sá tími sem Nína taldi sjálf vera mikilvægastan á listferli sínum. „Eftir langt og strangt nám og þreifingar á ýmsum sviðum þá fann hún sig endanlega í abstraktlistinni. Þetta var það sem skipti hana mestu máli," segir Una Dóra og lít- ur yfir sýningarsalinn á efri hæð Listasafns Sigurjóns þar sem verið er að koma olíumál- verkunum 20 fyrir. Nína hafði stundað myndlistarnám hjá Ás- 6 ŒSBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/USTIR 11. JÚLÍ 1998

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.