Lesbók Morgunblaðsins - 21.11.1998, Síða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 21.11.1998, Síða 10
LÍFIÐ var saltfiskur. Myndin sýnir konur í fiskþurrkun á Kirkjusandi á árunum 1907-1910. Saga Reykjavíkur I HÚSAVÍKURKIRKJA, 1907, eitt bezta verk brautryðjandans Rögnvaldar Ólafssonar. AÐALSTRÆTI í Reykjavík á morgni aldarinnar 1901. Vinnupallar eru við Hótel Island. sem þá var á lokastigi. Saga Reykjavíkur I ÁSGRÍMUR Jónss FYRSTI ÁRATUGUR ALC EFTIR ÁRNA ARNARSON Við upphaf aldarinnar ríkti mikil bjartsýni og tækni sem áður var óþekkt í hinu frumstæða, íslenzka bændaþlóðfélagi, markaði tímamót. Fyrsta vélin var sett í fiskibát 1902, fyrsti togarinn kom 1901, fyrsti bíll- inn 1904, ritsíminn 1906, sæsíminn sama ár, rjómabú og smjörbú risu. I stjórnmálum tókust fylgismenn Val- týskunnar á við Heimastjórnarmenn, en heimastjórn fékkst 1904 og aldamótaskáldið Hannes Hafstein varð ráðherra. Nokkur gullfalleg hús risu, þar á meðal Húsavíkurkirkja og Safnahúsið við Herfisgötu. EGAR 20. öldin gekk í garð stóðu íslendingar enn með annan fótinn í gamla kyrrstöðusamfélaginu, þar sem menn hræddust hið óþekkta og skildu ekki tilgang breytinga breyt- inganna vegna, en hinn í heimi nýrrar hugsunar, þar sem gömlum gildum var miskunnarlaust varpað fyrir róða. 19. öldin hafði hrært upp í hugmynda- heimi mannsandans og fleiri og fleiri voru að efl- ast í óbilandi trú á getu mannsins til að bæta lífskilyrði sín og möguleika hans til þess að gera sér náttúruna undirgefna. Fyrsti áratugur aldarinnar var tími hinna stói-u breytinga, svo stórkostlegra að erfitt er fyr- ir nútímamanninn að gera sér það í hugarlund. Um aldamót voru Islendingar fámenn þjóð hinna dreifðu byggða. I Reykjavík voru aðeins tæplega sex þúsund íbúar, á ísafírði liðlega þúsund og í Hafnarfirði aðeins tæplega fjögur hundruð. Að vetrinum ríkti myrkrið, gas og rafmagn höfðu enn ekki haldið innreið sína í íslenskt samfélag til að lýsa upp umhverfið líkt og víða var orðið raun- in erlendis en olíuljós aðeins notuð til þess að lýsa upp nánasta umhverfi. Pau hátíðarhöld sem stað- ið var fyrir í tilefni aldamótanna hefðu ekki þótt merkileg saman borið við íburð og glæsileika há- tíða nútímans þar sem tugþúsundir eru þátttak- EITT MESTA BREYTINGASK SAFNAHÚSIÐ við Hverfisgötu, reist 1906-1909. Arkitekt: Johannes Magdahl Nielsen. Eitt feg- ursta hús landsins þá og æ síðan. endur. Þetta fólk upplifði þó tilbreytinguna af ekki minni innlifun og ánægju, sem virðist vera tilfinning sem þynnist út því stórkostlegri sýning- ar sem tæknisamfélagið setur á svið. Aldamótunum fagnað i Reykjavík A gamlársdag árið 1900 leit reyndar alls ekki út fyrir að hátíð yrði haldin í Reykjavík. Allan dag- inn var illviðri og bleytuhríð og flestir höfðu af- skrifað þann möguleika að halda hátíð. En undir kvöldið lægði og þá var hafist handa við að setja upp skreytingar í gluggum og á Austurvelli voru reistar fánastengur, ljósker hengd upp til lýsing- ar og reistur pallur undir söngfólk. Myrkrið, sem að öllu jöfnu ríkti i skammdeginu, var rofið á ef til vill eftirtektarverðari hátt en með fljóðljósum nú- tímans, þegar tendruð voru Ijós í gluggum og Ijós- kerjum við Austurvöll klukkan að ganga ellefu um kvöldið. Klukkan ellefu lagði ganga upp írá Iðnað- armannahúsinu með hornaflokk í broddi fylking- 10 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 21. NÓVEMBER 1998

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.