Tíminn - 07.08.1968, Blaðsíða 5

Tíminn - 07.08.1968, Blaðsíða 5
MIÖVIKUÐAGUR 7. ágúst 1968. TIMINN Frá Hólmavík. ÓLAFUR ÞÓRÐARSON: FRA STRONDUM Undanfarið hef ég fengið tæki- færi til þess að kynnast nokkuð Ströndum og Strandamönnum. Þeíta er að ýmsu leyti sérstæð byggð. Strandlengjan er æði löng. Það er á þriðja hundrað kílómetra akstur frá Brú við botn Hrútaf jarð ar og norður í Ingólfsfjörð, en lengra nær byggðin ekki í dag. Þar fyrir norðan er mikið svæði, sem nú er aTlt'komið í eyði, enda vegalsast. Strax og ég kom í Hrútafjörð- inn vöktu hinar grösugu hlíðar og ásar athýgli mína. Landið virtist grasi gróið eins langt og augað eygði upp á heiðar. Það er ólíkt því, sem ég á að venjast vestur á fjörðum, þar sem hlíðar eru brattar, skriður miklar og fjöllin nakin. Hér er eflaust að finna eina skýringuna á því, að fallþungi sauðf jár á Ströndum hefur ávallt verið einn sá hæsti hér á landi. Þannig er landið allt norður í Bjarnarfjörð. Þar fyrir norðan tek ur við 40 km. strandlengja, sem komin er í eyði, enda undirlendi minna en annars staðar &r Strönd- um og fjöllin brattari. í Árnes- hreppnum breytist landslagið aft- ur. Þar er undirlendi meira en flesta mundi gruna og víða fagurt um að litast. Stöðiir skólalækna við nokkra barna- og gagnfræðaskóla borgarinn- ar eru lausar til umsóknar. Umsóknir sendist Heilsuverndarstöð Reykjavíkur fyrir 31. águst n.k. Heilsuverndarstöð Reykjavíkur Staða lyflæknis Sjúkrahús Akraness óskar að ráða sérfræðing í lyfílæknissjúkdómum næsta haust, eða samkvæmt samkomulagi. Umsóknir ásamt upplýsingum um námsferil, og fyrri störf, sendist til stjórnar Sjúkrahúss Akraness fyrir 1. október n.k. Stjórn Sjúkrahúss Akraness. Trúin flytur f jöll. — Við flytjum allt annað SENDIBfLASTÖDIN HF BlLSTJÓRARNIR AÐSTOÐA Þannig eru Strandirnar í fáum orðum, grasi grónar faeiðar og dal- ir, víðast á móti opnu hafi og norðanvindum. En hvernig er þá fólkið, sem þetta svæði byggir? Bæirnir eru víða reisulegir og má þar' sjá, að vel er búið. Annars staðar er ljóst, að mikil breyting hefur orðið á högum fólksins und anfarin ár, einkum þar sem treyst var á sjóinn að verulegu leyti. Á Hólmavík og Drangsnesi er svipað um að litast, eins og í flestum ís- lenzkum sjávarþorpum. Útgerðin er þó minni en áður var, þegar Húnaflói varð fuilur af fiski. Djúpavík, hins vegar, er eins og draugaþorp. Síldarverksmiðjan mikla rotnar niður og bryggjan er komin að falli. Þarna búa aðeins fáeinar manneskjur, þar sem áður var ys og þys og silfri var ausið úr síldartorfunum á Húnaflóa. Þetta er átakanleg sjón. Hún vek- ur mann ósjálfrátt til umhugsun- ar um hinn viðkvæma íslenzka þjóð arbúskap. Við Ingólfsfjörð stendur annar minnisvarði síldarævintýrisins, önnur kyrrlát sfldarverksmiðja. Fiskleysið á Húnaflóa hefur haft mikil áhrif á lífskjör á Strönd um, sérstaklega nyrzt, þar sem sjávaraflinn var mikill hluti af tekjum íbúanna. ¦ Strandamenn hafa reyndar van- izt harðæri og ýmsum erfiðleik- um. Hér hefur hafís oft legið við strendur og valdið bæði bændum og sjómönnum erfiðleikuni. Enn hefur hafísinn þrengt hagi Stranda manna. Þegar ég kom hingað norð- ur í fyrrihluta júlímánaðar va^ ís enn þá á Hrútafirði. Vetrarver- tíðin fór að mestu forgörðum, bát- arnir komust ekki á sjó frá aprfl- byrjun *il loka júnímánaðar, að heita mátti. Grásleppuveiðarnar urðu með minnsta móti vegna íss- ins og neratjón varð mikið af hans völdum. Kal er gífurlegt í túnum bænda, eins og alþjóð veit. Kuldinn og þurrkarnir frameftir sumri ullu mönnum jafnframt miklum áhyggj um. Það sem gat sprottið, fékk ekki skilyrði til þess að spretta. Það má aieð sanni segja. að ástand ið hefur verið allískyggilegt. Hið alvarlega ástand virðist nú heldur nafa Datnað. Bátarnir fengu sæmilegan afla á færum eft- ir að ísinn fór að fjarlægjast. Það var þó að vísu aðeins fremur stutt- an tíma. Þessi afli úr Húnaflóa, sem Strandamenn eru orðnir óvan- ir síðustu árin, virðist þó hafa hleypt nokkru lífi í tuskurnar. Nú sækja sjómenn af krafti, þótt langt sé að fara í fiskinn. Selveiðarnar hafa reynzt sæmi- legar í ír og reki hefur verið nokkur. Nú síðustu dagana hefur verið dálítil væta og hlýtt. Grasið hefur því sprottið vei, það sem getur sprottið. Víða blasa ' hins vegar við stórir flákar af arfa á hinum miklu kalsvæðum. Margir bændur hafa gripið til grænfóðursræktar. Óvíst er þó enn hvernig tekst til með hana. Þótt ástandið sé þann- ig heldur skárra en það virtist, má segja, að víða ríki _ neyðar- ástand í landbúnaðinum. Án mjög verulegra heykaupa og einhvers konar aðstoðar frá hinu opinbera, er ljóst, að varla verður forðað töluverðum niðurskurði búpenings. Bændur líta eðlilega til ríkis- valdsins eftir aðstoð. Það er sú samtrygging, sem hlýtur að hlaupa undir bagga, þegar neyðarástand ríkir í einstökum landshlutum. Kuldanum og kalinu má líkja við fellibylji og flóð í öðrum löndum. Þá skýra fréttirnar venjulega frá mikilli aðstoð hins opinbera í við- komandi löndum. Sumum þykir rík isvaldið hér vera heldur seint að tilkynna hvað það muni gera til aðstoðar. Efnahagslegt hrun heils byggðarlags er vissulega þjóðar- böl. Slíkt gæti haft víðtæk áhrif og orðið dýrkeypt íslenzku þjóð- inni. Skjót og markviss aðstoð hins opinbera í slíkum tilfellum er réttmæt og sjálfsögð. Vorkuldar og kal ættu raunar ekki að vera nýtt fyrir íslenzku þjóðina. Annálar skýra frá mörg- um slíkum málum, og þau eru jafn vel í mannaminnum. Þrjú kalsum- ur í röð ættu að sannfæra okkur um það að gera verður ráðstafan- ir til þess að tryggja öryggi þess- ara byggða. Hugmyndin um hey- forðabú á miklu fylgi að fagna. Flutningar á heyi eru nú ólíkt auð veldari en þeir voru, eftir að farið var að vélbinda það og búa til hey- köggla. Þessari hugmynd þarf að hrinda í framkvæmd hið snarasta. Sumir lesendur kunna að vísu að segja, að eins mætti leggja niður búskap í þessum landshlutum. Þeir vita ef til vill ekki, að á Ströndum stendur sauðfjárræktin með einna mestum blóma hér á landi. Þar hefur faflþungi dilka ár eftir ár verið meiri en víðast ann- ars staðar. Þarna eru mikil beiti lönd og uppblástur og eyðing lítil. Ljóst er, að sauðf járræktin á ólíkt meiri rétt á sér hér en á Suður- landi, þar sem landsauðn er að verða á stórum svæðum vegna of- beitar, og afurðir sauðfjárins eru aðeins hluti af því, sem gerist á Ströndum. í sveitunum er mikið rætt um skipulagsmál landbúnaðarins. eða réttara sagt skipulagsleysi þeirra. Menn minnast Þess þegar offram- leiðsla var á mjólk og bændur voru hvattir til þess að fækka kún- um en auka sauðfjárræktina. Þá varð offramleiðsla, á kjöti og upp- blástur landsins jókst. Allt fram á síðustu daga hefur verið unnið að myndun nýbýla, góðum jörðum hefur verið skipt og þær gerðar að smábýlum á sama tíma og áróður er rekinn fyrir stækkun búanna. Mönnum sýnist Ijóst, að í skipu- lagsmálum eru stór verkefni fram undan, ekki aðeins á sviði landbún aðar, heldur einnig í öllum öðrum atvinnugreinum. Raunar óttast ég ekki um fram- tíð Strandanna. Strandamenn hafa séð hann svartan fyrr. Þeir og for feður þeirra hafa boðið harðind- unum byrginn öldum saman og aldrei látið bugast. Þeir munu heldur akki bogna nú. Stranda- meíin eru sannfærðir í trú sinni á landið og framtíð þess. œ A VÍÖÁVANGI Norræni sumar - háskólinn Merkur þáttur í norrænu samstarfi er Norræni sumar- háskólinn. Hann er nú a3 störf um hér á íslandi í fyrsta sinni, en hefur starfað undanfarin 18 ár. Þátttakendur munu tæp^ega 300 að þessu sinni, þar af um 215 frá hinum Norðurtöndun- um. Starfi skólans er þannig háttað, að í ýmsum háskólabæj um á Norðurlöndum eru starf andi umræðuhópar, er taka fyr ir ýmiss konar vandamál líð- andi stundar. Fulltrúar þessara starfshópa koma svo saman á suinri hverju, bera saman bæk ur sínar og ræða þær hugmynd ir, sem fram hafa komið í starfshópunum. Með starfi Norræna sumarhá skólans er stefnt að þvi að koma á samvinnu norrænna há skólaborgara, sem leggja stund á sem flestar fræðigreinar til að ræða vandamál, sem eru sameiginleg fyrir þaer allar, en þó utan þröngra marka þeirra, hverrar um sig. Hér er um merkilegt starf að ræða, sem án efa á eftir að draga nokkuð úr þeim agnúum, sem verða á því sérfræðingaþjóðfélagi, sem hútimaþjóðfélag er orðið. Hætt an er sú, að menn einangrist um of í fræðigrein sinni og 'oki sig af fyrir þeim vanclainálum, sem við er að etja á liinum ýmsu svi'ðum þjóðfélagsins. Sérfræð ingurinn þarf að hafa víðan sjóndeildarhring um önnur svið þjóðlífsins en sitt eigið sér fræðisvið. Embættismanna- kerfið Þessa athyglisverðu Iýsingu á því embættismannakerfi, sem hefur vaxið og þanist út á undanförnum árum hraðar en nokkni sinni fyrr í sögu þjóð arinnar, gefur að líta í Reykja víkurbréfi Morgunblaðsins á sunnudaginn: „Þegar talað er um ofvöxt- inn, sem hlaupið hefur f ýmsa þjónustustarfsemi, verður ekki hjá því komizt að nefna emb ættismannakerfið. Það hefur þanizt út hér á landi eins og raunar í mörgum löndum öðr- um. Og þó er sagt, að ætíð skorti menn við lausn marg- háttaðra verkefna, og er það raunar rétt, því að í sjálfu sc^r er yfirstjórn lítils þjóðfélags ekki svo miklu fábreytilegri en efnahagsstjórn stórra rfkja. Hins vegar hlýtur öllum þeim, sem eiga mál að sækja til embættismannanna, að koma í hug, hvort ekki sé unnt að viðhafa einfaldari vinnu- brögð en þar tíðkast. Oftast þurfa málefni að fara fyrir fleiri eða færri nefndir og ráð. Yfirmenn virðast ekki geta tek ið ákvarðanir nema svo og svo margar undirtillur hafi um mál in fjallað, og sannast þá oft að „folöldin hafa líka stert". Spek ingslegar umræður og vanga- veltur geta varað vikum og mánuðum saman. Auðvitað er gott að rann- saka málefni sæmilega, áður en þau eru afgreidd, en hitt er verra, þegar sUk athugun kem- ur i veg fyrir afgreiðslur. Fer þá ekki hjá því, að mönnum komi til hugar, hvort ekki væri betra að veifa stöku sinnum röngu tré en engu." En það er ekki nóg að sjá Prainhald á bls. IS

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.