Tíminn - 27.11.1968, Side 9

MIÐVTKUDAGUI! 27. nóvembcr 1968.
TIMINN
9
Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN.
Framikvæmdastjórl: Kristján Benediktsson Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson (áb), Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og IndriSi
G. Þorsteinsson. Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson Auglýs-
ingastjóri: Steingrimur Gíslason. Ritstjórnarskrifstofur 1 Eddu.
húsinu, símar 18300—18305 Skrifstofur: Bankastræti 7 Af-
greiaslusími: 12323 Auglýsingasimi: 19523 ASrar skrifstofur,
slmi 18300. Áskriftargjald kr 130,00 á mán innanlands. —
í lausasölu kr. 8.00 eint. Prentsmiðjan Edda h.f.
Tillaga, sem var hafnað
Meðan verið var að safna öllum þeim erlendu skuld-
um, sem nú eru að sliga þjóðina, var þess jafnan gætt,
að taka lánin örar en þeim var eytt þegar kosningar
nálguðust. Á mestu toppárunum í sögu þjóðarinnar 1965
og 1966 jók ríkisstjómin við skuldir þjóðarinnar um
nærri 2000 milljónir króna, einmitt þeim árum, þegar
safna hefði átt til magrari ára. Af þessum sökum mynd-
aðist nokkur haldbær gjaldeyriseign. í árslok 1966 nam
þessi haldbæri sjóður nærri 2000 milljónum króna.
Hann er nú horfinn allur eins og dögg fyrir sólu, en
það á aðeins eftir að borga skuldirnir. Áætlað er að til
greiðslu á vöxtum og afborgunum af erlendum skuldum
þurfi á næstj ári 2100 milljónir króna, en það svarar til
allrar freðfiskframleiðslunnar í landinu á heilu ári, eins
og bent hefur verið á.
í janúarmánuði 1967, þegar sýnilegt var að efnahags-
mál okkar stefndu í óefni, en mikill handbær gjaldeyrir
var ennþá til, bar Helgi Bergs fram þá tillögu á opin-
berum vettvangi, að verulegur hluti gjaldeyrissjóðsins
yrði lagður til hliðar og notaður til að byggja upp fram-
leiðslutækin, auka hagræðingu og vélvæðingu í iðnaði
og öðrum atvinnugreinum, auka þannig framleiðni á
öllum sviðum, þannig að meiri afrakstur framleiðslunn-
ar kæmi í hlut hvers og eins og um leið í því skyni að
auka gjaldeyrisöflun og rétta af viðskiptahallann með
því að efla útflutninginn og gera innlenda framleiðslu
samkeppnisfærari. Aldrei hefur verið hæðst meira að
nokkurri tillögu í herbúðum stjórnarflokkanna og þess-
ari tillögu Helga Bergs. Þá fengu spekingarnir tækifæri
til tilþrifa. Gylfi Þ. Gíslason viðskiptamálaráðherra skrif
aði langhunda í Alþýðublaðið, þar sem hann lýsti því,
hvað tillögumaður væri mikið flón, sem ekki skyldi
eðli og tilgang gjaldeyrissjóðsins. í stuttu máli var til-
gangur hans sá, að dómi viðskiptamálaráðherrans, að
þjóðin ætti að halda áfram að eyða gjaldeyri þótt hún
aflaði hans ekki. Slíkan sjóð mætti ekki láta fyrir
hégóma eins og framleiðslutæki og gjaldeyrisaflandi
tæki og vélar og eflda samkeppnisaðstöðu innlendra
atvinnuvega. Helgi hélt því hins vegar fram, að eina
varanlega og örugga tryggingin fyrir því, að þjóðin gæti
haft gjaldeyri til ráðstöfunar, væri að eiga og starfrækja
samkeppnisfæi4 gjaldeyrisaflandi framleiðslutæki. Þetta
fannst viðreisnarspekingunum gamaldags kenning.
Nú þarf hins vegar ekki lengur að deila um það,
hvað gera eigi við gjaldeyrinn, því að hann er enginn
til, nema nýja eyðslulánið. Nýja lánið á að tryggja það
m.a. að hægt verði að halda áfram að flytja inn danska
tertubotna og sandkökur, súkkulaðikex og gervirjóma,
svo við gleymum ekki dönsku moldinni 1 plastpokunum.
Að banna slíkan innflutning um tíma með almennum
reglum á sama hátt og bannaður er til dæmis innflutn
ingur landbúnaðarafurða, það er alveg hroðalegur verkr.
aður og slíkum tillögum er svarað með því einu að
prófessor Ólafur Björnsson er látin segja sögúr af
Skólavörðustígnum á blómatíma Sjálfstæðisflokksins,
þegar framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins var gerður
að skömmtunarstjóra og einn áhrifamesti þingmaður
Sjálfstæðisflokksins var gerður að formanni Fjárhags-
ráðs. Slík verða rök viðreisnarmanna enn um langa
framtíð meðan þeir eru að sökkva þjóðinni í skuldir.
En framleiðslutækin eru i niðurníðslu og mörg alger-
lega stöðvuð og önnur undir hamrinum. Sýnilegt er að
fjöldi fyrirtækja kemst ekki af stað þrátt fyrir gengis-
lækkun vegna langvarandi rekstrarfjárskorts, sem hefur
magnazt stórkostlega við áhrif gengislækkunarinnar.
f
ERLENT YFIRLIT
Fréttabréf frá New York:
Stjórn Kína er enn neitað um
aðild að Sameinuðu þjóðunum
Óhyggileg og óraunhæf afstaða ríkisstjórnar Bandaríkjanna.
í GÆR lauk á allsherjar-
þingi Sameinuðu þjóðanna um-
ræðu, sem hefur staðið í sex
daga, um aðild Kína að Samein-
uðu þjóðunum. Þetta er orðinn
fastur dagskrárliður og mun
sennilega verða það áfram á
nokkrum næstu þingum. Um-
ræða þessi snýst um, hvaða
rikisstjórn eigi að fara með um
boð Kína á vettvangi Samein-
uðu þjóðanna, hvort heldur það
á að vera Pekingstjórnin, sem
óumdeilanlega ræður yfir öllu
meginlandi Kína eða útlaga-
stjórnin á Formósu. Hingað til
hefur niðurstaðan alltaf orðið
sú, að útlagastjórnin á Formósu
hefur haldið umboðinu og svo
fór einnig að þessu sinni.
EF FYLGT væri lögum og
venju um þetta efni, ætti þetta
mál að vera löngu leyst og
hefði aldrei þurft að verða
neitt deilumál. Eins og full-
trúi Frakka tók mjög greini-
lega fram í umræðunum nú
og reyndar margir fulltrúar aðr
ir — er ríki, en ekki ríkis-
stjórn veitt aðild að Sameinuðu
þjóðunum. Umboð ríkisins er
svo í höndum þeirrar ríkis-
stjórnar, sem ræður viðkom-
andi ríki á hverjum tíma, og
skiptir engu máli, hvort hún
kemst til valda með löglegum
eða ólöglegum hætti. Bylting
arstjórnin í Grikklandi tók t.
d. strax við umboði Grikklands
hjá Sameinuðu þjóðunum. Her
foringjastjórnirnar, sem nýlega
tóku völdin í Perú og Panama,
tóku strax við umboði þessara
ríkja hjá Sameinuðu þjóðunum.
Þetta þykir svo sjálfsagt og eðli
legt mál, að það er hvorki bor
ið undir allsherjarþing eða Ör-
yggisráð. Skrifstofa fram-
kvæmdastjórans er alveg látin
um að meta það, hvaða stjórn
skuli fara með umboð viðkom-
andi ríkis.
Ef þessum. reglum og venj-
um hefði verið fylgt í sam-
bandi við Kína, ætti Peking-
stjórnin að vera fyrir löngu bú
in að fá umboð Kína hjá Sam-
einuðu þjóðunum og það mál
aldrei þurft að koma fyrir alls
herjarþingið. "En hér hefur ver
ið brotið út af venjum og er
það ekkert leyndarmál, að þar
hafa Bandaríkin verið að verki.
Tvennt veldur mestu um þessa
afstöðu Bandaríkjanna. Annað
er það að mikil andstaða hefur
verið ríkjandi í Bandaríkjunum
við Pekingstjórnina síðan hún
skarst í leikinn og hindraði sókn
Mac Arthurs í Norður-Kóreu.
Bandaríkjamenn urðu þá fyr-
ir miklu mannfalli og reis því
miikil reiðialda gegn kínversk
um kommúnistum í Banda-
ríkjunum. Engin bandarísk
stjóm hefur því treyst sér tíl
að viðurkenna Peking-stjórnina.
Annað, sem veldur umræddri
afstöðu Bandaríkjanna, er svo
það, að hún telur stuðning við
útlagastjórn Chiang Kaj Sheks
mikilvægan. því að ella gæti
hún misst vöidin á Formósu eða
jafnvel snúið baki við Banda-
ríkjunum.
ÞAÐ ER opinbert leyndarmál,
að Bandaríkin hafa beitt á-
hrifum sínum bak við tjöldin til
að koma í veg fyrir það, að aðal
skrifstofa Sameinuðu þjóðanna
veitti Pekingstjórninni viður-
kenningu líkt og öðrum stjórn-
um, sem náð hafa völdum í við
komandi ríki. Bandaríkin hafa
sterka aðstöðu til að beita á-
hrifum sínum, því að þau greiða
þriðjung kostnaðarins við rekst
ur Sameinuðu þjóðanna. Áður
fyrr létu þau líka óspart í það
skína, að þau kynnu að fara úr
Sameinuðu þjóðunum, ef Pek-
ingstjórnin fengi umboð Kína.
Þegar Pekingstjórnin fékk þann
ig ekki umboð Kína með venju-
legum hætti, fluttu Sovétríkin
og Indland, ásamt fleiri ríkj-
um, tillögu um það á allsherjar
þingi S. þ., að hún fengi umboð
ið. Á síðari árum, eða eftir að
sambúð þessara ríkja við Kína
versnaði, hafa þau hætt slíkum
tillöguflutningi, en Albanía,
Kúba og Kambodia tekið hann
að sér, ásamt fleiri ríkjum. Ind
land og Sovétríkin hafa samt
haldið áfram að greiða at-
kvæði með því, að Pekingstjórn
in fengi umboðið.
Að þessu sinni bar málið
þannig að, að Albanía, Kúba,
Kambodía og nokkur fleiri ríki
fluttu tillögu um, að útlaga
stjórnin á Formósu yrði svipt
umboði Kína og það afhent Pek
ingstjórninni, sem væri hin lög
lega stjórn Kína. Bandaríkin
báru fram þá þingskapatillögu,
ásamt nokkrum öðrum ríkj-
um, að framangreind tillaga
næði ekki samþykki, nema hún
fengi tvo þriðju hluta greiddra
atkvæða, en sú regla er látin
gilda um öll mál, sem allsherj
arþingið telur mikilvæg. Loks
báru Ítalía, Belgía Chile, ísland
og Luxemburg fram þá tillögu,
að sérstakri nefnd yrði falið að
rannsaka málið og skildi hún
skila um það áliti til næsta
þings.
MIKLAR umræður urðu um
þessar tillögur. Rök þeirra. sem
mæltu með því, að Pekingstjórn
in fengi umboðið, voru þau,
að ekki gæti nema ein stjórn
farið með umboð Kína hjá Sam
einuðu þjóðunum og það væri
augljóst, hver þessi eina stjórn
ætti að vera, þ. e. Pekingstjórn
in. Hún réði yfir öllu megin-
landi Kína og 700—800 milljón
um manna, en útlagastjórnin
ekki yfir nema Formósu og 12
millj. manna. Augljóst væri,
að ekkert alþjóðastarf væri
raunhæft, einkum þó á sviði
afvopnunarmála, ef ríki. sem
réði yfir 700—800 milljónum
manna, væri útilokað frá þátt-
töku í Sameinuðu þjóðunum.
Af þessum ástæðum væri ekki
annað rétt eða fært en að
taka umboð Kína af Formósu-
stjórninni og fela það Peking-
stjórninni. Þeirri fullyrðingu, að
báðar ríkisstjórnirnar gætu
verið aðilar að Sameinuðu þjóð
unum, var mótmælt á þann veg
að aðeins eitt Kína ætti aðild
að þeim og tvær ríkisstjórmr
gætu ekki farið með umboð fyr
ir eitt og sama land. Ef stjórn
in á Formósu vildi öðlast aðild
að S.Þ. yrði hún að setja þar
á stofn sérstakt ríki og sækja
um aðild fyrir það. Hingað til
hefur hún hafnað því en krafizt
þess að vera talin stjórn Kína.
ÞÓTT margir þeirra sem töl-
uðu gegn því, að Pekingstjórn
in fengi umboðið, flyttu langt
mál, var málflutningur þeirra
Óneitanlega þokukenndur og
ruglingslegur. Rökin voru m. a.
þau, að Pekingstjórnin uppfyllti
ekki þau skilyrði sáttmála Sam
einuðu þjóðanna að vera frið-
elskandi, en bent var á, að væri
því stranglega framfylgt, myndu
mörg ríki þurfa að víkja úr
samtökunum. Þá var bent á, að
óvíst væri hvort Pekingstjórn
in tæki við umboðinu, því að
hún væri andvíg Sameinuðu
þjóðunum. Þessu var svarað
með því, að þá væri það hún í
sem útilokaði sig, en ekki Sam- f
einuðu þjóð'rnar. sem útilok- "
uðu hana, og væri á þessu meg
inmunur.
Tillaga Ítalíu og íslands um
áðurgreinda nefndaskipun fékk
ekki miklar undirtektir, enda
hafnað fyrirfram af Formósu-
stjórninni og einnig af þeim,
sem töluðu máli Pekingstjórnar
innar.
ÚRSLIT atkvæðagreiðslunnar
um tillögurnar urðu þær, að
tillaga Bandaríkjanna um til-
högun atkvæðagreiðslunnar var
samþykkt með 73:47 atkvæð-
um,^ en 5 sátu hjá. Tillaga
ítalíu, íslands o. fl. um nefnd
arskipun var felld með 67:30
atkvæðum, en 27 sátu hjá. Með
al þeirra, sem gre'ddu atkvæði
gegn henni, voru Norðurlöndin
ÖU, nema ísland. Að lökum
var svo tillagan um, að Peking
stjórnin fengi aöild Kína og
Formósustjórnin svift því, felld
með 58 atkv. gegn 44, en 23
sátu hjá. í fyrra urðu úrslit at
kvæðagreiðslunnar um þessa til
lögu þá. að hún var felld með
58 atkv. gegn 45, en 17 ríki
sátu hjá. Ríkjunum, sem
greiddu atkvæði með tillögunni,
hefur fækkað um eitt, og staf-
ar sú fækkun af því að Nigería
ogÍSenegal sátu hjá nú og Indó
nesía var fjarverandí, en öll
þessi ríki greiddu atkvæði
með tillögunni í fyrra. í staðinn
greiddu tvö ný ríki henni at-
kvæði, eða Suður-Yemen, sem
er nýkomið í samtökin, og Mar
okkó, sem sat hjá í fyrra. Jafn
mörg ríki greiddu atkvæði gegn
tillögunni nú og í fyrra, en sú
breyting varð bó á að ísland og
Guyana, sem greiddu atkvæði
gegn tillögunni í fyrra, sátu
hjá nú, en í staðinn greiddu nú
atkvæði gegn henni Saudi-Arab
ia, sem var fjarrverandi í fyrra,
og Swaziland. sem gekk í sam
tökin nyíega-
Af ríkjunum, sem greiddu at
kvæði með tillögunni má nefna
Bretland. Frakkland og Norður
löndin ÖU. nema ísland Af ríkj
Framhald a 15. síðu.
&&&&££&wmœti