Pressan - 04.03.1993, Side 22

MARKAÐSTORG HÉGÓMANS
22 PBCSSAN
Fimmtudagurinn 4. mars 1993
PRESSAN er hætt að birta
dálk sem hét Vikan framundan.
Þar var tilgreint merkisfólk sem
átti afmæli í vikunni og ýmsir
merkisatburðir fyrri ára og alda
sem orðið höfðu í þessari sömu
viku. Ástæða þess að dálkurinn
var lagður niður var að kvartanir
höfðu borist um að menn sem
voru ekki sterkir á svellinu
nýttu sér þá til fyllerís. Menn sem
ekki höfðu neinar afsakanir
lengur fyrir drykkjunni fundu sig
knúða til að
detta í það og O
halda upp á að
Kenny Dalgli-
esh væri orð-
inn 42 ára (en
hann verður
það einmitt í
dag). Það er
því rétt að hlífa
aðstandend-
um þeirra við
þessum dálki
og afleiðing-
■* um hans. Öðr-
um, sem vilja
nýta sér upp-
lýsingarnar
sem í honum
voru, skal bent
á að Morgun-
blaðið hefur
^tekið hann
upp og birtir á
sunnudögum.
Og þar sem
þessi dálkur er
ekki í blaðinu í
dag getur
^enginn dottið
í það vegna þess að 132 ár eru
liðin frá því Abraham Lincoln sór
embættiseið sinn. Það er heldur
engin ástæða til að halda upp á
að 27 ár eru liðin frá því John
Lennon sagði að Bítlarnir væru
vinsælli en Jesús. Menn geta
^heldur ekki skálað fyrir því að 48
ár eru síðan MacArthur vann
fræga orrustu á Manilla. Og enn
síður getur það orðið ástæða
barferðar að 23 ár eru liðin frá
því Pierre Trudeau, þá forsætis-
ráðherra Kanada, giftist Margaret
Sinclair og skiptir þá engu máli
> þótt þau hjónin hafi verið dag-
legir gestir í slúðurdálkum
heimspressunnar allt frá þeim
degi og þar til löngu eftir skilnað.
Menn geta heldur ekki verið trúir
áhugamáli sínu og fagnað því
að 359 ár eru síðan Samuel Cole
opnaði fyrstu krána í Boston í
Bandaríkjunum. Og enn síður
reynt að bregða sagnfræðileg-
um blæ á drykkjuna með því að
segjast vera að halda upp á að
799 ár eru síðan Saladin, sá frægi
herforingi araba, féll í bardaga
við krossfarana. Og þótt bíó-
myndin um Chaplin sé nú sýnd í
Regnbogan-
um gefur
það ekki til-
efni tii há-
tíðahalda
þótt 18 ár
séu frá því
að Charlie
var aðlaður.
Nei. Menn
hafa þessar
afsa ka nir
ekki lengur.
Hér eftir sem
hi.ngað til
verða þeir að
d r e k k a
vegna þess
að konan
þeirra skilur
þá ekki,
vegna þess
að þeir njóta
ekki sann-
mælis (vinn-
unni, vegna
þess að farið
var illa með
þá í æsku,
vegna þess
að kvenfólk lítur undan í hvert
sinn sem þeir reyna að horfa í
augun á því, vegna þess að
skatturinn er hreint að drepa þá,
vegna þess að þeir eru einbirni
eða úr of stórum systkinahópi,
vegna þess að þeir eru innst
inni listamenn en fá ekki að
njóta sín vegna þess að þeir
völdu vitlausa námsbraut í
menntó, vegna þess að þeir eru
fæddir á fslandi á tuttugustu öld
en eru ekki lávarðasynir á Bret-
landi á þeirri nítjándu.
Það verður því sama gamla
sagan hér eftir. Kannski óbreytt
form en minna innihald.
Að þessu sinni er tvífarinn dálitið langsóttur. (Það eru nú
einu sinni 52 vikur íárinu.) Auðvitað er Michael Jackson í
raun og veru ekkert líkur Guðrúnu Helgadóttur. Áður en
hann fór í allar lýtaaðgerðirnar var hann miklu líkari Eið
Guðnasyni. En með aðstoð færustu lækna hefur tekist að ná
svip Guðrúnar. Þeir hafa náð stóru augunum, köntuðu hök-
unni, háu kinnbeinunum, beina nefinu og hann er meira að
segja með álíka snyrtar en samt áberandi augabrúnir. Eini
munurinn er að Michael Jackson notar varalit en Guðrún ekki
og hann greiðir sér sjaldnar. En þótt Michael hafi náð útliti
Guðrúnar nær hann sjálfsagt aldrei innræti hennar. Tvifarar
þessarar viku sanna þvi að ekki fara ætið saman útlit og inn-
ræti. Þvert á móti sanna þeir að það þýðir ekki að ætla að
snúa á móður náttúru.
Hvaða íslendingar eru of-
metnir? Ég spurði flesta sem ég
hitti að þessu á meðan ég var
að safna saman nöfnunum hér
á opnunni. Einn þeirra svaraði
stutt: Lestu símaskrána.
Það er náttúrulega einstaklega
kvikindislegt að telja afla þjóð-
ina eins og hún leggur sig of-
metna. Líklega er það þó
hreinlegra en að tína út fáeina
einstaklinga og stilla þeim
upp, eins og ég er að gera. Og
það er lfka dálítið satt.
íslendingar eru nefhflega svo
fáir að það reynir á að vera í
sviðsljósinu. Á meðan Laddi
New York-borgar getur alltaf
sagt nýju og nýju fólki gamla
brandarann sinn þarf Laddi
Reykjavíkur alltaf að segja
sama gamla fólkinu nýja og
nýja brandara. íslendingur í
sviðsljósinu þarf að taka fleiri
spor en kollega hans erlendis.
Það er því eðlflegt að nokkur
þeirra séu feflspor og sum
jafnvel einu eða fleiri skrefum
oflangt.
En því fer fjarri að það sé eitt-
hvert séríslenskt fýrirbrigði að
ákveðnir einstaklingar hefjist
til metorða eða álits sem þeir
standa ekki undir. Það er ekki
bara einkenni aflra samfélaga
heldur eitt af lögmálum þeirra:
Sá sem stendur sig vel í starfi
fær betri stöðu alveg þangað til
hann endar f starfi sem hann
ræður ekki við, sagði Peter Og
á sama hátt verður sá sem seg-
ir eitthvað gáfúlegt spurður
aftur þar til hann hefúr ekkert
lengur tfl málanna að leggja en
reynir að bjarga andlitinu með
einhverju sem hljómar gáfú-
lega.
En þótt offnatið sé alþjóðlegt
hefur offnat okkar á ákveðn-
um íslendingum þjóðlegan
svip. Þannig viljum við telja
Halldór Laxness heimsffægan
rithöfúnd þótt hans sé helst
getið í útlöndum þegar af-
hjúpa þarf hvað sænska aka-
demían getur verið mistæk. Á
sama hátt viljum við trúa að
Vigdís Finnbogadóttir bræði
svo hjörtu útlendinga að þeir
hlaupi beint út í búð og kaupi
íslenskan fisk eða bók. Af
þessum sökum munu allir þeir
sem gegna ákveðnum stöðum
á íslandi eða komast til ein-
hverra metorða erlendis verða
offnetnir. Sökum sjálfgengni
þessa lögmáls er þeim sleppt í
upptalningunni hér á síðunni.
Það fólk sem lendir í þessu á
oft enga sök sjálft.
Annarri sanngirni var ekki
beitt við þessa samantekt.
Enda er þetta svo kvikindislegt
efúi að sanngimi fer illa saman
við það.
Og þótt kjöftugum kunni
stundum að ratast satt orð á
munn þá segir textinn hér á
opnunni ef til vifl meira.um
þann sem ritar en það fólk sem
hengt er við hann. Það er ítrek-
að hér, því þegar ég skrifaði
sambærilega grein fýrir nokkr-
um árum voru nokkrir sem
áttuðu sig ekki á því.
Og þar sem minnst er á þá
grein.
Þá fylgdi með listi yfir fólk sem
hafði ekki tekist að verða mik-
ilsmetið og enn síður ofmetið
þrátt fyrir góðar stöður — það
er fólk sem var nánast einskis
metið. Það voru þrír á þessum
lista. Tveir hafa misst stöður
sínar og sá þriðji er í þá mund
að hætta. Þar sem ég er hjátrú-
arfullur sleppi ég þeim lista að
þessu sinni.
Gunnar Smári Egilsson
SlGMlJNDlJR
GIÐBJARNASON
FYRRVERANDI HÁSKÓLAREKTOR
Sigmundur er án nokkurs vafa
góður efnaffæðingur. En hann
er dæmi um mann sem lendir
skyndilega í sviðsljósinu og tap-
ar áttum. Eftir að hann varð há-
skólarektor fannst honum að
hann þyrfti að hafa skoðanir á
ólíklegustu samfélagsmálum.
Hann virðist hafa viðrað þær
áður en þær mynduðust. Grein-
ing hans á vandamálum llðandi
stundar er álíka gáfuleg og skoð-
anir ungs ff amsóknarmanns á
efúaffæði.
AÐSTOÐARMAÐUR
UTANRlKISRÁÐHERRA
Þröstur er einn afþeim vinstri-
mönnum sem hafa krækt sér í
virðingu með því að þokast til
hægri. Eftir fall múrsins þykir
þetta svo augljóst merki um
greind að menn gleyma hversu
vondur verkalýðspólitíkus hann
var í Alþýðubandalaginu og
Dagsbrún og hversu rækilega
hann gerði í buxurnar í KRON. f
sjálfú sér er það affek af manni
með þennan bakgrunn að kom-
ast í þá stöðu að geta sagt þjóð-
inni til í sjávarútvegsmálum.
Páll
SKLLASON
HEIMSPEKINGUR
Engum fslendingi hefur tekist
að búa jafú fátæklegum hugsun-
Fol^méð
ofmetna
ciginleika
ÓMAR RAGNARSSON
HÚMORINN
Húmor
Ómars hent-
ar fyrst og
fremsthúm-
orslausu
fólki. Þegar
hallar
sér aftur og slær sérá lær veit
það hvenærþaðá að hlæja.
ÓLAFURRAGNAR
GRÍMSSON
HARKAN
Hefurorð ásér
fyrir að vera
grimmurog
harður i rök-
ræðum en
lyppast niður
þegar á honum er tekið.
PÁLL MAGNÚSSON
SMEKKURINN
Efsmekkur
Páls væri jafn
einfaldur og
góður og hann
vill vera láta
hefði honum
tekist að
ólögulega vaxtarlag.
DAVÍÐ ODDSSON
FORYSTUHÆFILEIKARNIR
Hann virðist
eiga einstak-
lega bágtmeð
að átta sig á
hvaða málum
1 hannkemuri
gegnum eigin flokk og hverj-
um ekki.
ALBERT GUÐMUNDSSON
HJARTAÐ
Eina þekkta
dæmið um
greiðvikni
hans við litla
manninn var
þegarhann
bauð Gvendi jaka til Flórida á
kostnað Eimskips og tók um-
boðslaun fyrir.
um jafú umfangsmikinn og
stirðbusalegan búning.
Jó\ BALDYIN
IIANNIBALSSON
UTANRiKISRÁÐHERRA
Jón Baldvin er talinn extra gáf-
aður vegna hrokans og hvað
hann getur talað hratt og lengi.
En eins og aðrir hrokafullir
menn er hann ekki gáfaður þótt
hann geti verið greindur. Á hon-
um sannast að menn fá
skammtaða dómgreind í öfúgu
hlutfalli við sjálfstraustið. Hann
dásamar pólitík sem list hins
mögulega en tekst samt að
koma öllum sínum málum í
ómögulegan hnút. Honum er
svo annt um sérstöðu sína sem
brilljant stjórnmálamanns að
hann heldur dauðahaldi í eign-
arréttinn á uppáhaldsbaráttu-
málunum sínum. Þess vegna
mun honum aldrei takast að
vinna þeim fylgi.
OsKAR
GLÐMLNDSSON
ÁUTSGJAFI
I raun er Óskar hinn fullkomni
panelisti. Hann strýkur skeggið
á hárréttum tíma til að gefa orð-
um sínum dýpri merkingu. Um
leið og hann lyftir augabrúnun-
um og glennir upp augun er
ljóst að hann ætlar að benda á
spaugilega hflð sem öðrum er
hulin. Þegar hann krossleggur
fæturna eru áheyrendur búnir
undir dýpri merkingu hvers-
dagslegra hluta. Eini gallinn við
Óskar er að það sem hann segir
er steypa. Hann erþví góður
álitsgjafi í sjónvarpi ef skrúfað er
niður í talinu.
PóRÐLR
FRIÐJONSSON
FORSTJÓRI ÞJÓÐHAGSSTOFNUNAR
Þórður er svo ljúfúr og svo illa
við að styggja fólk að hann spáði
batnandi efúahagsástandi næsta
haust fýrstu fimm ár yfirstand-
andi kreppu og hafði að sjálf-
sögðu rangt fýrir sér í öll skiptin.
Löngunin til að láta öðrum líka
vel við sig gerir hann ónothæfan
til að gefa ríkisstjórninni ráð.
Þeir fá aðeins að heyra það sem
þeir vilja helst. Þrátt fýrir mis-
tækt mat á stöðu efúahagsmála
er Þórður fastagestur í hverjum
fréttatíma. í raun er löngu tíma-
bært að hann hljóti svipaðan
sess og veðurfr æðingarnir.
Spárnar hans eru að minnsta
kosti síst skárri.
Glðrln
AGNARSDOTTIR
LÆKNIR OG FYRRUM ÞINGKONA
Varð einskonar Grand Old Lady
Kvennalistans eftir að hún
burstaði skoðanakönnun um
svo mikinn hljómgrunn með
þjóðinni að hún hefur síðan ekki
gert greinarmun á sínum skoð-
unum og almennings.
Folk sem
er fyrs t og
fremst ofmetíð
af sjálfu sér
ÓLÍNA ÞORVARÐ-
ARDÓTTIR
BORGARFULLTRÚI
Það slær ekki
einu sinni á of-
matið hjá Ólínu
þegar henni er
hafnað í stjórn Alþýðuflokks-
ins i Reykjavík. Hún réttir sig
afmeð því að minnka álit sitt
á flokkssystkinunum istað
þess að endurmeta sjálfa sig.
JÓN SIGURÐSSON
VIÐSKIPTA- OG ÐNAÐARRÁÐHERRA
Honum hefur
tekistað búa
til sjálfvirkan
lokunarbún-
að i eyru
allra lands-
manna. Það
sem hann
hefurað
segja er álika spennandi og
ævintýrið „Úlfur úlfur" væri
efaldrei kæmi úlfurinn.
ÓLAFURM.
JÓHANNESSON
FJÖLMIÐLARÝNIR MORGUNBLAÐ5INS
Effjölmiðla-
fólktæki
markáskoð-
unum hans
yrðiþaðsvo
óbærilega
lelðlnlegt að
Ólafur sjálfur gæti ekki einu
sinni eirt undir því.
BJARNIDAGUR JÓNS-
SON
ÚTVARPSMAÐUR _
Þvi hressari sem Bjarni
verðurþví
óhressari
verða
áheyrend-
urnir. Hann er
svo upptekinn
af sjálfum sér
að hann heyrir ekki hvað
viðmælendur hans segja -
hvað þá að hann skllji það.
ÁRNIJOHNSEN
ÞINGMAÐUR
Enginn ýtti Árnaúti
pólitik. Hann tók
það upp hjá
sjálfum sér.
Þaðer
og
sjálfursem
ofmetur sig.