NT - 20.08.1985, Page 14

Þriðjudagur 20. ágúst 1985 14
Þorgerður Hanna Haraldsdóttir
Fædd 21. apríl 1926.
Dáin 12. ágúst 1985.
Nú þegar þú ert lögð upp í
þína lokaferð, langar mig að
kveðja þig að skilnaði.
Ég man eftir síðhærða strákn-
um sem bankaði upp á í
Snekkjuvoginum fyrir 13 árum
síðan með lax í poka til að
freista þess að fá hjá þér frum-
burðinn, fyrir konu. Þá tókstu
mér vel og ætíð síðan og ég
þakka fyrir það.
Ég man eftir brúðarkjólnum
hennar Hrafnhildar, sem tók
sífelldum breytingum í þínum
höndum, uns hún gekk í honum
inn kirkjugólfið, eins og
drottning. Ég þakka þér fyrir
það.
Ég minnist stundanna, þegar
við sátum í stofunni í 'Snekkjó
og rugluðum saman þönkum
okkar, meðan rökkrið færðist
yfir. Eg þakka þér einnig fyrir
það.
Ég man gleðina yfir fyrsta
barnabarninu, hugdetturnar
sem þú fékkst þegar við innrétt-
uðum fyrsta heimilið okkar, og
stundanna með þér á kvöldvök-
um Ljóðs og sögu.
Þið Gulli eigið líka inni ómælt
þakklæti fyrir það að benda mér
á þá ánægju og gleði, sem hafa
má af því að festa hugsanir sínar
á blað.
Ég man eftir ferðalaginu okk-
ar um Evrópu, þegar við geng-
um saman að kvöldlagi um göt-
ur Parísar og Kaupmannahafn-
ar.
Ég man líka hvað við vorum
öll stolt af þér á baráttudegi
kvenna, 8. mars, þegar þú
hreifst með þér fundinn á Hótel
Borg og sagðir allt sem þurfti að
segja.
Ég minnist heimsóknanna til
þín á spítalann, þangað sem
fólk kom til að sækja sinn styrk
,í þinni erfiðu sjúkdómslegu.
Okkar tilvera er mun fátækari
að þér genginni, hvort sem ein-
hver önnur tilvera nýtur góðs af
eða ekki. Þú varst mér góð
tengdamóðir og börnum mínum
góð amma. Við þökkum þér
fyrir að hafa fengið að ganga
með þér síðustu æviárin.
Far vel Hanna mín.
Gddi
■ Aðfaranótt 12. ágúst andað-
ist á Landakotsspítala mágkona
mín Hanna Haraldsdóttir eftir
langa og erfiða sjúkdómslegu
og kom sú fregn engum á óvart
er til þekktu.
Hanna var fædd að Syðri
Rauðamel dóttir hjónanna Úlf-
hildar Hannesdóttur og Harald-
ar Lífgjarnssonar er þar bjuggu.
Þau áttu fjögur börn: Lífgjarn
Inga, Hrafnhildi, Þorgerði
Hönnu og Sigurð Bjarna. Úlf-
hildur og Haraldur slitu samvist-
um. Úlfhildur hóf síðar sambúð
með Andrési Jónssyni á Eyrar-
bakka og áttu þau saman tvo
syni Kristján og Hilmar.
Sex ára að aldri var Hanna
tekin í fóstur af hjónunum Jó-
hönnu Ólafsdóttur og Þorleifi
Jónssyni er þá bjuggu á Syðri
Rauðamel og síðar í Breiðholti
í Reykjavík og hjá þeim dvaldi
hún til fullorðins ára, við mikla
ástúð og hlýju fósturforeldr-
anna og barna þeirra en þau
voru: Guðmundur, Þorkell,
Kristján, Jón, Sólveig, Jóhanna
og Kristín.
Árið 1951 giftist Hanna,
bróður mínum, Gunnlaugi Jóns-
syni veggfóðrarameistara frá Fossi
í Hrútafirði. Bjuggu þau fyrst á
Freyjugötunni og síðar lengst af
á Snekkjuvogi 23.
Börn þeirra eru: Hrafnhildur
myndmenntakennari gift Sig-
urði E. Rósarssyni tannlækni,
Þorleifur veggfóðrari og Anna
Sigríður auglýsingateiknari gift
Rúnari Sveinbjörnssyni raf-
virkja.
Eftir lát Þorleifs Jónssonar
flutti Jóhanna til Hönnu og
Gunnlaugs og átti þar heimili í
18 ár.
Þar sem Gunnlaugur kom
einnig úr stórri fjölskyldu var
löngum gestkvæmt á heimilinu
enda kunnu húsráðendur öðr-
um fremur að blanda geði við
fólk. Að binda svo sterk vináttu-
og fjölskyldubönd er á fárra
færi.
Húsmóðurstarfið var Hönnu
aðal æfistarf, hagsýn og rausnar-
leg enda var hún vel verki farin.
Á síðari árum tók hún að sér
störf utan heimilism.a. á Hrafn-
istu í Reykjavík, fyrst sem
starfsstúlka og síðar ræstinga-
stjóri meðan heilsa entist. Um-
hyggja fyrir öldruðum og sjúk-
um var henni eðlislæg, ásamt
þroskaðri félagshyggju. Þessir
eiginleikar komu þar að góðum
notum og ekki síður þegar
hlynna þurfti að sjúkum ættingj-
um og vinum.
Nú að ferðalokum er margs
að minnast ferðalaga utanlands
og innan þaðan geymum við
hjónin dýrmætar minningar.
Ógleymanleg voru gamlárs-
kvöldin í Snekkjuvoginum. Þá
tóku þau hjónin á móti gestum
sínum, glaðværð og gamansemi
húsráðenda naut sín þá vel í
sérstæðu samfélagi ættingja
Hönnu og Gunnlaugs.
Er á kvöldið leið bættust fleiri
í hópinn, þá voru rifjaðir upp
atburðir frá liðnu ári, litið björt-
um augum til komandi árs og
minnst þeirra sem farnir voru.
Á persónuleg samskipti fjöl-
skyldna okkar bar aldrei nokk-
urn skugga og því er gott að
minnast Hönnu Haraldsdóttur.
Við hjónin og dætur okkar
söknum vinar í stað og sendum
Gunnlaugi og fjölskyldu hans
dýpstu samúðarkveðjur.
Ólafur Jónsson
■ Enn er á ferð maðurinn
með Ijáinn nú er það mágkona
mín Planna Haraldsdóttir.
Dauðinn er óumflýjanlegur
það vitum við mannanna börn,
en við eigum bágt með að sætta
okkur við það þegar fólk á
góðum aldri er burt kallað. Það
grípur okkur sár söknuður, ekki
síst þegar leiðir hafa lengi legið
saman og samskipti hafa verið
með þeim hætti sem best verður
á kosið. Nú þegar vegir skiljast
og ég minnist mágkonu minnar
kemur fyrst í huga minn það
mikla þrek og hugrekki sem
hún sýndi í veikindum sínum.
Já hún var mikil hetja og stóð á
meðan stætt var. Það mun vera
um tvö og hálft ár síðan hún
kenndi þess sjúkdóms sem var
banamein hennar.
Hún dvaldi meira eða minna
á sjúkrahúsi á þessu tímabili og
oft mikið þjáð. Þó svo væri
komið var hún alltaf glöð þegar
hún fékk heimsóknir hvort held-
ur var á spítalann eða á heimili
sínu. Hún hafði lengi óbilandi
trú á því að sigra í þessari
baráttu annað var ekki látið
uppi.
Hanna var ekki heilsusterk
um æfina, lá margar sjúkrahús-
legur og gekkst undir marga
uppskurði. Hún var mjög vel
ritfær og lá létt fyrir henni að
koma hugsunum sínum til skila,
hvort heldur var í bundnu eða
óbundnu máli. Hanna var ákaf-
lega félagslynd, hún var félagi í
Kvöldvökufélaginu Ljóð og
Saga í rúm tuttugu ár. Það félag
hefur á stefnuskrá sinni, að
halda til haga gömlum sögnum,
ljóðum og vísum og einnig
frumsömdu efni. Þar var hún
mjög vel liðtæk, var um ára bil
í ritnefnd félagsblaðsins. Hún
var góður ræðumaður setti fram
skoðanir sínar á góðu máli og
flutti þær með reisn og skörungs-
skap, stóð fast á skoðunum
sínum ef hún áleit það til heilla
horfa sem um var rætt.
Hanna var formaður félagsins
í rúm tvö ár uns hún varð að láta
af formennsku sökum veikinda.
Eitt af störfum hennar þar var
stofnun Kvöldvökukórsins, sem
var henni mikið hjartans mál.
Kórinn var síðan stofnaður á
heimili þeirra hjóna. Margt
fleira mætti segja um starf henn-
ar sem formanns en hér læt ég
staðar numið.
Hanna var glæsileg kona í
sjón og raun, mikil húsmóðir,
traustur lífsförunautur og mikil
móðir barna sinna. Heimili
þeirra Hönnu og Gunnlaugs
var myndarheimili, hjónin gest-
risin og fjölskyldan mjög sam-
hent og var því oft gestkvæmt á
heimili þeirra.
Fjölskylda mín kveður hana
með söknuði og þakklæti fyrir
allt sem hún var okkur.
Við hjónin sendum manni
hennar börnum, bræðrum, fóst-
ursystkinum og öðrum aðstand-
endum okkar dýpstu samúðar-
kveðjur.
Björn Jónsson
Minning:
Margrét Oddný Hjörleifsdóttir
Fædd 26. sept. 1899.
Dáin 9. ágúst. 1985.
Móðir mín fluttist á heimili
okkar, þá var hún á áttugasta og
öðru aldursári. Þetta var hcnnar
fyrsta ferð til dvalar út fyrir sína
heimabyggð, sem var vestan-
verður Miklaholtshreppur; það-
an séð er fjallahringurinn fagur,
fjölbreyttur og mildur.
Ég kveið því einu að þessi
heimakæra kona, sem hafði átt
sama sjónarhring svo langa ævi
fyndi fátt sér til yndis og ánægju
í steinhúsi er stóð í úfnu gráu
hrauni, ekki túnblettur hvað þá
búsmali á beit.
Hún kom að vori, breytti
þessu húsi á skammri stundu í
heimili með fastmótuðum kaffi-
og matartímum og ýmsum öðr-
urn góðum venjum er ég minnt-
ist frá bernsku. Gestakomum
fjölgaði með óþrjótandi urn-
ræðuefni. Öll alúð var lögð í
ræktun frændgarðs og vina, og
bar ríkulegan ávöxt.
Oft var kvatt dýra, og ég átti
til að svar henni er spurt var:
„Æ þetta var bara einhver
maður". Þetta svar var henni
óskiljanlegt. „Veistu einu sinni
ekki hvaðan hann er eða hvert
hann fór?“ Mikið rétt: Allir
eiga sér nafn, ætt og heima-
byggð, og okkur varðar um
þarfir þess og óskir. Hún tók
dótturina niður úr þeirri röngu
hillu sem hún hafði sett sig í að
hætti samtíðar sinnar.
Hugurinn var opinn, leitaði
óspart nýrra kynna, við granna
og breyttar kringumstæður. Úr
sæti sínu setti hún sig ekki úr
færi að fá fregnir af búskap og
mannlífi þessarar nýju sveitar.
Hún sótti hér þorrablót eitt
sinn þrátt fyrir sína líkamlegu
fjötra. „Mikið var fólkið al-
mennilegt og glatt“, sagði hún
um þá samkomu, „og tvö lítil
ógleymanleg heimabörn voru
lengi hjá mér við borðið". Hún
hefði getað talið danssamkomur
ævi sinnar á fingrum sér, þeim
mun meiri gleði veitti hver og
ein.
Hún kvaddi þakklát Norður-
árdalinn eftir tveggja ára dvöl.
Fluttist hún á Dvalarheimilið í
Borgarnesi. Þjóðleiðin til Snæ-
fellsness lá þar um hlað. Ótrú-
legur fjöldi gesta og afkomenda
lýstu og prýddu ævikvöld henn-
ar á því góða heimili.
9. ágúst sátu fjórar kynslóðir
saman í stofu hennar. Á margt
var minnst. „Það vantaði hurð-
ina fyrir nýbyggða baðstofuna
þegar þú fæddist fyrir 53 árum.
Veðrið var svona gott eins og í
dag, fólkið í heyskap" sagði
hún. Hún var búin með sokk-
ana. Þeir lágu þæfðir og saman-
brotnir við hlið hennar, hún
hallaði sér út af. Ættliðirnir
kvöddu einn af öðrum. Að
stundu liðinni var ævin öll. Síð-
degissólin fyllti herbergin.
Dótttir
Þýsk verkalýðs-
hreyfing 1830-1914
■ Helga Grebing: Arbeiter-
bewegung, So/ialer protest und
kollektive Interessenvertretung
bis 1914. Deutsche Geschichte
der neuesten Zeit voni 19. Ja-
hrhundert bis /ur Gegenwart.
Deutscher Taschenbuch Verlag
1985. 204 bls.
Á ofanverðri 19. öld og önd-
verðri þeirri 20. var verkalýðs-
hreyfingin óvíða sterkari en í
Þýskalandi, jafnt í pólitísku sem
faglegu tilliti. Töldu helstu
leiðtogar sósíalista og kommú-
nista, að bylting verkalýösins
myndi fyrst eiga sér staö í Þýska-
landi.
í þessari bók, sem er bindi í
Þýskalandssögu þeirri nýju, sem
kynnt var nýlega hér í blaðinu,
segir frá vexti og mótun verka-
lýðshreyfingarinnar í landinu frá
því um og eítir 1830 og fram til
1914. Höfundur lýsir því hvern-
ig verkalýðshreyfingin varð til,
fyrst með einstökum mótmælá-
verkföllum hér og þar, og jafn-
framt hvernig stéttaskiptingin
varð smám saman skýrari á
tímabilinu 1830-1860. Þá segir
frá því hvernig hreyfingin varð
smám saman skipulegri, sam-
fara því að áhrif hennar jukust.
Greint er frá pólitískum vexti
hreyfingarinnar og andófi henn-
ar gegn ýmsum aðgeröum
stjórnvalda á ofanverðri 19. öld
og fjallað er um skipulag vinnu-
staða verkamannafélaga á vinnu-
stöðum og vinnuaðstöðu.
Ennfremur er fjailað allræki-
lega um átök og deilur innan
verkalýðshreyfingárinnar og
greint frá flokkaskiptingu jafn-
aðarmanna og kommúnista í
upphafi 20. aldar.
Eins og önnur rit í þessari
ritröð er þetta yfirlitsrit sem
gefur þó góða heildarmynd af
viðfangsefninu og hefur þann
Helga Grebing:
Arbeiterbewegung
Sozíaíer Proiest und kollektive
Interessenvertretung bis 1914
■ Bókarkápa.
kost að vera bæði handhæg og
læsileg.
Bókarhöfundur, Helga
Grebing, er prófessor í síðari
alda sögu við háskólann í Gött-
ingen. Hún hefur samið fjölda
rita og ritgerða, einkum um
stjórnmála- og verkalýðssögu.
Jón Þ. Þór
Garðyrkjuritið
1985 komið út
■ „Garðyrkjuritið" ársrit
Garðyrkjufélags íslands er
komið út. Garðyrkjufélag ís-
lands er 100 ára á þessu ári.
Það var stofnað 26. maí 1885.
í ritinu er ágrip af sögu félags-'
ins þessi 100 ár. Fjölbreytt efni
tengt garðyrkju er í ritinu t.d.
„Athyglisverðir runnar“ eftir
Sigurð Albert Jónsson, „Fall-
egar fjólur” eftir Hólmfríði
Sigurðardóttur, „Allium
(laukar)" eftir Friðrik Skúla-
son, „Berjarunnar" eftir Óla
Val Hansson, „Skýringar á
plöntunöfnum" eftir Ólaf B.
Guðmundsson auk ýmissa
greina eftir Ingólf Davíðsson
og fleiri. Ritstjóri Garðyrkju-
ritsins er Ólafur B. Guð-
mundsson.
■ Bókarkápa.