24 stundir - 16.04.2008, Blaðsíða 49

24stundir MIÐVIKUDAGUR 16. APRÍL 2008 49
LÍFSSTÍLLNEYTENDUR
neytendur@24stundir.is a
Við ætlum að byrja á að einbeita okkur að lág-
vöruverðsverslununum en við vitum að þetta er
vandamál bæði í matvöruverslunum, sérverslunum
og alls staðar.
SAFT stendur um þessar mundir
fyrir málþingum víða um land í
samstarfi við Vodafone þar sem
leitast er við að draga fram sýn
nemenda annars vegar og foreldra
og kennara hins vegar á helstu kosti
og galla netsins. Þátttakendum er
skipt upp í tvo hópa þar sem for-
eldrar og kennarar fara í annan en
nemendur í hinn. „Hóparnir ræða
innbyrðis nokkrar lykilspurningar
um netið. Svo hittumst við aftur og
skoðum mismuninn á sýn ung-
linga og sýn foreldra á netið,“ segir
Hlíf Böðvarsdóttir, verkefnisstjóri
hjá SAFT.
Munur á kynslóðunum
Foreldrar og unglingar hafa
svipaða sýn á kosti nýju tækninnar
þó að þeir kalli hlutina oft ólíkum
nöfnum. „Helsti munurinn er sá
að foreldrar upplifa fleiri ógnir en
unglingar og sjá til dæmis meiri
ógn af barnaníðingum en þeir.
Báðir hóparnir virðast þó vera
mjög varir um sig,“ bætir Hlíf við.
Niðurstöður málþinganna koma
að góðu gagni að sögn Guðbergs K.
Jónssonar, verkefnisstjóra hjá
SAFT. „Við munum nota þær til að
uppfæra netheilræðin sem við höf-
um verið að gefa út og dreifa til
foreldra og til að útbúa jafningja-
fræðsluefni fyrir ungt fólk,“ segir
hann.
Þörf fyrir málþingin
Góð þátttaka í málþingunum
gefur til kynna að mikil þörf sé fyr-
ir þau að mati Guðbergs. „Þetta
spyrst hratt út og nú hafa skólar
samband við okkur og biðja okkur
um að koma með sams konar mál-
þing. Ég geri ráð fyrir að það verði
hlé á þessu í sumar en síðan mun-
um við halda áfram,“ segir Guð-
berg K. Jónsson að lokum.
Foreldrar upplifa fleiri ógnir
Munur á kynslóðum
Foreldrar sjá meiri ógnir
við netið en unglingar.
Eftir Einar Jónsson
einarj@24stundir.is
Neytendasamtökin blása til átaks í
verðmerkingum í matvöruverslun-
um í dag milli kl. 15 og 18. Neyt-
endur verða sérstaklega hvattir til
að fylgjast með hvort samræmi sé
milli verðmerkinga í hillu og á
kassa og hvort merkingum í hillu
sé ábótavant. Fulltrúar Neytenda-
samtakanna og sjálfboðaliðar verða
við nokkrar verslanir og aðstoða
neytendur við eftirlitið.
Ósamræmi við hillu og kassa
„Við munum afhenda þeim ark-
ir með litlum límmiðum. Þegar
neytandinn kemur inn í búðina
getur hann skrifað á límmiðann
hilluverðið á þeirri vöru sem hann
er að kaupa, skellt honum á vöruna
og sett ofan í körfu. Þegar hann
kemur að kassanum getur hann
borið það saman við kassaverðið
eða strimilinn og gert athugasemd-
ir um leið,“ segir Þuríður Hjart-
ardóttir, framkvæmdastjóri Neyt-
endasamtakanna. Með þessu getur
neytandinn eflt eigin verðvitund
um leið og hann veitir versluninni
aðhald.
Merkingar vantar
„Við ætlum líka að vera með lit-
aða límmiða þannig að í þeim til-
fellum sem verðmerkingar hrein-
lega vantar ætlum við að hjálpa
versluninni og benda henni á það.
Þá getur fólk skellt miðanum þang-
að sem verðmerkingu vantar,“ seg-
ir Þuríður og bætir við að Neyt-
endasamtökunum berist margar
kvartanir vegna skorts á merking-
um í verslunum.
Þeir sem vilja leggja samtökun-
um lið sem sjálfboðaliðar geta haft
samband á netfangið ns@ns.is eða í
síma 545 1200. „Við ætlum að
byrja á að einbeita okkur að lág-
vöruverðsverslununum en við vit-
um að þetta er vandamál bæði í
matvöruverslunum, sérverslunum
og alls staðar,“ segir Þuríður Hjart-
ardóttir að lokum.
Neytendasamtökin vekja athygli á verðmerkingum í verslunum
Verðmerkingum
oft ábótavant
Ekki er alltaf samræmi
milli verðmerkinga í hillu
og við kassa í mat-
vöruverslunum. Tilboðs-
verð skilar sér ekki alltaf
á kassann og stundum
vantar hreinlega verð-
merkingar í hillum.
Ósamræmi í merkingum
Algengt er að ósamræmi sé
milli verðmerkinga á hilluk-
anti og verðs á kassa.
➤ Allar vörur í verslunum eigaað vera skýrt verðmerktar
samkvæmt lögum.
➤ Verðið á annað hvort að veraá vörunni sjálfri eða við hana.
➤ Það sama gildir um vörur ísýningargluggum.
VERÐMERKINGAR
„Tilgangur okkar er fyrst og fremst að vekja athygli
fólks á því að með því að breyta ökulagi sínu getur það
dregið úr eldsneytisnotkun um allt að 15%,“ segir Jón
Trausti Ólafsson, markaðsstjóri Heklu, en fyrirtækið
býður almenningi upp á námskeið í sparakstri í sam-
starfi við Ökukennarafélag Íslands.
Hvert námskeið tekur um tvo tíma og er tvinnað
saman bóklegri fræðslu og verklegri kennslu í akstri.
Að lokum er svo ávinningur hvers og eins mældur. Að-
gangur er ókeypis en takmarkaður sætafjöldi í boði og
þarf fólk því að skrá sig á netfanginu www.volkswa-
gen.-is. Námskeiðin fara fram næstu fjórar helgar en
Jón Trausti telur líklegt að fleiri námskeiðum verði
bætt við vegna mikils áhuga. „Núna eru náttúrlega allir
að hugsa um bæði umhverfið og efnahaginn og því
hentar þetta námskeið vel,“ segir Jón Trausti.
Dregið úr eldsneytisnotkun
Minni eyðsla Með spa-
rakstri má draga verulega
úr eldsneytisnotkun.
Gömlum rafhlöðum á ekki að
henda með heimilissorpinu
heldur skila til úrvinnslu. Í
þeim leynast spilliefni sem
geta verið hættuleg heilsu
manna og skaðleg umhverf-
inu. Tekið er á móti raf-
hlöðum á helstu bens-
ínstöðvum og
söfnunarstöðum sveitarfélaga.
Rafhlöður til
úrvinnslu
Það getur haft áhrif á orku-
þörf heimilisins hvernig hús-
munum er raðað upp. Þannig
er lítið vit í því að hylja ofna
með gluggatjöldum sem draga
úr varmagjöf þeirra eða hylja
ofninn með húsgögnum. Hús-
gögn við útveggi geta aftur á
móti dregið úr loftstreymi við
hann og minnkað orkutap.
Húsgögn og
orkuþörf
Ef fólk er orðið ringlað á mis-
munandi tilboðum síma- og
fjarskiptafyrirtækja getur það
skoðað gjöld og tímamælingar
á heimasíðu Póst- og fjar-
skiptastofnunar á vefslóðinni
www.pta.is. Þar er hægt að
bera saman verð og þjónustu
fyrirtækja á markaði og er list-
inn uppfærður reglulega
þannig að upplýsingarnar eru
nýjar.
Net og sími
Neytendastofa hefur gert úttekt
á því í hvaða mæli opinberar stofn-
anir og fyriræki innheimta seðil-
gjöld eða sambærilegar fylgikröfur.
Af 278 opinberum stofnunum, fyr-
irtækjum og hlutafélögum sem
formleg fyrirspurn var send til
vegna úttektarinnar svöruðu 246
eða 88,4%. Af svarendum kvaðst
181 senda út kröfur og þar af 44
(24,3%) leggja á seðilgjald eða ann-
an aukakostnað við aðalkröfu en
þó ekki endilega við allar inn-
heimtar kröfur.
Gjaldið nær raunkostnaði
Í úttekt Neytendastofu kemur
fram að yfirleitt sé um lágar fjár-
hæðir að ræða hjá þeim opinberu
stofnunum og fyrirtækjum sem
innheimta seðilgjöld. Ennfremur
segir þar að ætla megi að gjald sem
opinberar stofnanir og fyrirtæki
innheimti gagnvart neytendum sé
mun lægra og nær raunkostnaði en
sambærileg gjaldtaka á almennum
samkeppnismarkaði.
Af þeim 44 opinberu stofnunum
og fyrirtækjum sem innheimtu
seðilgjöld kváðust 19 aðspurð ætla
að hætta gjaldtökunni en 19 hugð-
ust ekki hætta henni. Sex höfðu
ekki tekið ákvörðun um það þegar
fyrirspurninni var svarað.
Úttekt á einkamarkaði
Úttektin var gerð að beiðni við-
skiptaráðherra. Hann hefur nú far-
ið þess á leit við Neytendastofu að
gerð verði úttekt á innheimtu seð-
ilgjalda og sambærilegra fylgi-
krafna á einkamarkaði. Kannaðar
skulu fjárhæðir og grundvöllur
innheimtunnar, það er hvort inn-
heimtan byggist á samningi milli
aðila. Einnig verður kannað hvort
greiðendum bjóðist að greiða kröf-
ur með öðrum hættti þannig að
ekki komi til greiðslu seðilgjalds.
Opinber
seðilgjöld
Áður en menn kaupa sér tæki
eða tól frá útlöndum ættu þeir
að ganga úr skugga um að ein-
hver þjónusti tækin hér á
landi. Það á til dæmis við um
farsíma, bíla og allt þar á
milli. Margir uppgötva fyrst
þegar tækið bilar að enga við-
gerðarþjónustu er að fá og
neyðast jafnvel til að senda
gripinn til útlanda með ærn-
um tilkostnaði og fyrirhöfn.
Engin þjónusta