24 stundir - 26.04.2008, Blaðsíða 28

Vinna ungmennaráðanna í
Reykjavík hófst veturinn 2001-2002
svo að nú er sjötta starfsári þeirra að
ljúka.
Í öllum hverfum borgarinnar eru
starfandi ungmennaráð og tilnefna
grunn- og framhaldsskólar tvo full-
trúa hver í ráðið.
Reykjavíkurráð ungmenna er svo
sett saman af fulltrúum frá öllum
ungmennaráðum borgarinnar.
Meginmarkmið með starfsemi
ungmennaráðanna eru tvö, annars
vegar að skapa vettvang og leiðir til
þess að gera þeim sem eru yngri en
18 ára kleift að koma skoðunum
sínum og tillögum á framfæri við
viðeigandi aðila og hins vegar að
veita þátttakendum fræðslu og þjálf-
un í lýðræðislegum vinnubrögðum.
Reykjavíkurráð ungmenna fund-
ar með borgarstjórn Reykjavíkur ár-
lega enda er því ætlað að vera ráð-
gefandi í málefnum ungmenna.
Borgin fundar ekki formlega með
neinum öðrum hópi.
Skipum þeim ekki fyrir
„Verkefnið er lagt upp þannig að
það er ungmennaráð í öllum hverf-
um borgarinnar og þau eiga sig
sjálf,“ segir Eygló Rúnarsdóttir,
starfsmaður Reykjavíkurráðs ung-
menna. „Það segir þeim enginn
hvað þau eiga að tala um, hvernig
þau eiga að tala um það, hvaða
verkefni þau eiga að taka sér fyrir
hendur eða nokkuð þessu tengt. Við
erum að hjálpa þeim að læra lýð-
ræðisleg vinnubrögð og taka tillit
hvert til annars,“ segir hún.
„Við stoppum ekkert sem þau
vilja fara með styðjum við þau í að
finna leiðirnar og bendum þeim á
möguleika, spyrjum gagnrýninna
spurninga og bendum á kosti og
galla. En við getum ekki ákveðið fyr-
ir þau að þetta sé ómöguleg tillaga
og þau skuli ekki fara með hana.
Það er ekki í þeim anda sem við vilj-
um vinna,“ segir Eygló og bætir við:
„Við vinnum náttúrlega innan laga-
og reglugerðaramma þannig að ef
það er eitthvað sem stríðir gegn al-
mennum mannréttindum eða lög-
um í landinu bendum við þeim á
það en hugmyndafræðilega stopp-
um við þau ekki með neitt.“
Skiptir máli fyrir borgina
„Þessir fundir hafa gengið vel og
okkur finnst mjög ánægjulegt að
funda með þeim, með þeim hætti
sem við gerum reglulega,“ segir
Hanna Birna Kristjánsdóttir, forseti
borgarstjórnar.
„Margar af þeim hugmyndum
sem þau hafa komið með eru allrar
athygli verðar,“ segir hún en bætir
við: „Þau hafa reyndar sagt við okk-
ur að þeim finnist þetta ekki gerast
nógu hratt og þau ekki fá nógar
upplýsingar en við bara tökum mið
af því. Nú hafa þau óskað eftir
formlegri afgreiðslu á tillögum sín-
um en hefur verið sem felur það í
sér að þeim verður nú boðið í hvert
og eitt ráð og þau fá að kynna þær
og þær verða þá afgreiddar þar
formlega. Okkur þykir mjög gagn-
legt að fá að heyra þeirra raddir og
vita hvað þau eru að hugsa. „Þau
eru oft með lausnir á ákveðnum
viðfangsefnum sem tengjast þeirra-
kynslóð. Þau bentu okkur nú góð-
látlega á að við værum ekki mjög
nálægt þeim í aldri svo að við höf-
um gott af því að heyra sjónarmið
þeirrar kynslóðar,“ segir Hanna
Birna.
Ungmennaráðin
eiga sig sjálf
 Reykjavíkurráð ungmenna kennir ungmennum lýðræðisleg
vinnubrögð og hjálpar þeim að koma skoðunum sínum á framfæri
➤ Í ráðinu eru ungmenni á aldr-inum 13 til 18 ára.
➤ Einu sinni á ári víkja áttaborgarfulltrúar sæti fyrir ung-
lingunum, einn úr hverju
ráði.
REYKJAVÍKURRÁÐIÐ
Auður Alfífa
Ketilsdóttir
fifa@24stundir.is
FRÉTTASKÝRING
28 LAUGARDAGUR 26. APRÍL 2008 24stundir
Miklar deilur standa nú um
hvort réttlætanlegt sé að leggja stór
ræktarlönd undir framleiðslu líf-
ræns eldsneytis, þegar milljónir
manna í þróunarlöndum standa
frammi fyrir miklum matarskorti
og sífellt hækkandi matarverði.
Evrópusambandið situr undir sí-
fellt meiri gagnrýni vegna mark-
miða þess um að tíunda hvert öku-
tæki innan sambandsins skuli
verða knúið lífrænu eldsneyti árið
2020, en slíkt mun krefjast stórra
ræktarlanda.
José Manuel Barroso, forseti
framkvæmdastjórnar ESB, hefur
nú farið fram á að rannsókn verði
gerð um hvort eitthvert orsaka-
samband sé milli hækkandi mat-
vælaverðs í heiminum og þess að
land sé lagt undir til framleiðslu á
lífrænu eldsneyti. Bæði Alþjóða-
bankinn og Matvælastofnun Sam-
einuðu þjóðanna hafa varað við
hugsanlegum afleiðingum slíkrar
framleiðslu. Gordon Brown, for-
sætisráðherra Breta, hefur einnig
lýst yfir efasemdum um þróunina.
Aðrar skýringar
Ásgeir Ívarsson, efnaverkfræð-
ingur hjá Mannviti, segir ástæður
fyrir framleiðslu á lífrænu eldsneyti
vera nokkrar. Eldsneytið sé kolefn-
ishlutlaust og valdi því ekki aukn-
ingu á koldíoxíði í andrúmslofti.
„Með notkun lífræns eldsneytis er
verið að draga úr notkun jarðefna-
eldsneytis og útblæstri gróður-
húsalofttegunda. Sérstaklega í
Bandaríkjunum vilja stjórnvöld
með þessu verða minna háð olíu-
innflutningi og svo er þetta liður í
því að við vitum að olían er ekki
óþrjótandi.“
Ásgeir segir mjög skiptar skoð-
anir vera um það hvort þessi rækt-
un eigi einhvern þátt í hærra mat-
arverði og þeim matarskorti sem
vofir yfir milljónum manna. Hann
segir ljóst að helstu ástæðuna sé þó
ekki að finna í ræktun lands til
framleiðslu á lífrænu eldsneyti.
„Helsta ástæðan fyrir hækkandi
matarverði er hækkandi heims-
markaðsverð á olíu og aukin eft-
irspurn og breytt neyslumynstur í
Kína og Indlandi.“
Skoða hvert einstakt tilfelli
Bændur í Evrópu, Bandaríkjun-
um og víðar hafa lagt lönd undir
ræktun til framleiðslu á lífrænu
eldsneyti. Ásgeir segir að nauðsyn-
legt sé að skoða hvert einstakt til-
felli fyrir sig til að geta svarað því
hvort réttlætanlegt sé að nýta rækt-
arlönd í þessa framleiðslu. „Það fer
eftir því hvar þetta er og hvort í
raun sé verið að fórna ræktarlandi í
þetta. Það er alls ekki alltaf þannig,
eins og sjá má með lífdísil, mest
notaða lífeldsneyti í Evrópu, sem
búinn er til úr repjuplöntu. Þá er
ekki nema helmingur plöntunnar
sem fer í eldsneytisframleiðslu, en
hinn fer í fóðurframleiðslu. Þannig
er ekki alltaf verið að ganga á land
undir matvælaframleiðslu.“
Rétt forgangsröðun
Matvælaverð hefur hækkað
mjög ört í heiminum síðustu mán-
uði. Heimsmarkaðsverð á hveiti
hefur þannig hækkað um 130 pró-
sent síðasta árið og verð á hrís-
grjónum um 74 prósent. Forsetar
Bólivíu og Perú gagnrýndu nýverið
aukna framleiðslu á lífrænu elds-
neyti í ræðum sínum á allsherjar-
þingi Sameinuðu þjóðanna. Sögðu
þeir framleiðsluna geta haft graf-
alvarleg áhrif í þróunarríkjum.
Laufey Steingrímsdóttir, pró-
fessor við Landbúnaðarháskóla Ís-
lands, segist líkt og margir aðrir
hafa áhyggjur af því að verið sé að
þjarma að landi til matvælafram-
leiðslu, með því að setja mikið
ræktarland undir framleiðslu á líf-
rænu efni sem notað er sem elds-
neyti. „Það er í samkeppni og
menn þurfa að fara mjög varlega
þar. Forgangurinn hlýtur að vera
að jarðarbúar geti nærst almenni-
lega, fremur en að fólk geti ferðast
á einkabílnum sínum. Forgangs-
röðunin verður að vera rétt.“
Hvikar ekki frá markmiðum
Barroso segir ESB ekki stefna að
því að hvika frá markmiðum um
aukið vægi lífræns eldsneytis, en
svo virðist sem framkvæmda-
stjórnin standi ekki heil í um-
ræðunni um lífrænt eldsneyti.
Louis Michel, sem fer með þró-
unarmál innan ESB, sagði í síðustu
viku að þróunin með lífrænt elds-
neyti gæti haft varasamar afleiðing-
ar og að marmiðið um aukna notk-
un lífræns eldsneytis væri ekki
lengur í neinum forgangi. „Ég hef
lengi verið á þeirri skoðun að líf-
rænt eldsneyti gæti valdið stórslys-
um, sér í lagi í ríkjum sem eru ekki
sjálfum sér næg í matvælafram-
leiðslu.“
Mariann Fischer Boel, sem fer
með landbúnaðarmál innan ESB,
sagði hins vegar á nýlegum fundi í
Kaupmannahöfn að á hverju ári sé
2,1 milljarður tonna af korni fram-
leiddur í heiminum og að af þeim
séu einungis 100 milljónir tonna
nýttar í framleiðslu á lífrænu elds-
neyti. Það sé því ótækt að kenna líf-
rænu eldsneyti um hækkandi mat-
vælaverð.
Deilt um lífrænt eldsneyti
© GRAPHIC NEWS
LÍFRÆNT ELDSNEYTI
Nú er einungis lítið brot ræktarlands
notað til framleiðslu lífræns eldsneytis
-minna en 5% í ESB - en takmarkið að
nota lífrænt eldsneyti, í stað jarðefna-
eldsneytis mun krefjast stórra landa.
Heimild: Science
% ræktarlands sem
þarf til að ná
takmarki
ESB
38%
Bandaríkin 43%
NÝTING LANDS
Bandaríkin (2022)
ESB (2020)
85
90
15
10
Takmark (%) LífræntJarðefna
Uppskera
til matar
Uppskera
til lífræns
eldsneytis
Atli Ísleifsson
atlii@24stundir.is
FRÉTTASKÝRING
 Telja ekki réttlætanlegt að leggja ræktarlönd undir framleiðslu lífræns eldsneytis þegar milljónir manna sjá
fram á mikinn matarskort  ESB vill að 10 prósent ökutækja verði knúin lífrænu eldsneyti árið 2020
➤ Lífrænt eldsneyti er unnið úrplöntum á borð við hveiti,
maís, repju og sykurreyr.
➤ Veldur minni útblæstri gróð-urhúsalofttegunda en hefð-
bundið jarðefnaeldsneyti.
➤ Árið 2010 munu 30 prósentmaísuppskeru Bandaríkjanna
fara í framleiðslu á lífrænu
eldsneyti.
LÍFRÆNT ELDSNEYTI
Verðhækkanir Verð á
hveiti hefur hækkað um
130 prósent á einu ári.
24stundir/Frikki