Vikublaðið


Vikublaðið - 18.08.1995, Blaðsíða 5

Vikublaðið - 18.08.1995, Blaðsíða 5
VIKUBLAÐIÐ 18. AGUST 1995 Sverrtr og Agne§ Hver lak upplýsingum og afhenti Morgunblaðinu skjalabunka um uppgjör Landsbankans við SÍS? Bankaeftirlit Seðlabankans sættir sig ekki við skýrslu og útskýringar Landsbankans og vill að Ríkissaksókn- ari fyrirskipi rannsókn á málinu. Það voru ekki margir einstaklingar sem höfðu aðgang að þeim gögnum sem Morgunblaðið hafði undir höndum. Bankaeftirlit Seðlabankans ákvað nýlega að vísa tdl Ríkissaksóknara meintum brotum á bankaleyndará- kvæðnm laga um viðskiptabanka og sparisjóði, en þar er átt við skrif Agn- esar Bragadóttur í Morgunblaðinu í mars síðastliðnum. Nánar tiltekið tók Agnes saman fjórar langar og ítarleg- ar greinar um viðskipti og uppgjör Landsbankans og Sambands ís- lenskra samvinnufélaga. Samkvæmt heimildum Vikublaðsins fór fram einhvers konar „innri rannsókn" í Landsbankanum í kjölfar greinar- skrifanna og'var síðan tekin saman skýrsla um málið sem send var bankaeftirliti Seðlabankans. Sú á- kvörðun bankaeftirlitsins að senda málið tíl Ríkissaksóknara segir þá sögu að embætrið hafi ekki sætt sig við útskýringar Landsbankans. Það er deginum ljósara að mál verða að teljast nokkuð alvarleg þeg- ar bankaeftirlitið ákveður að fara þessa réttarfarsleið og án efa er á- kvörðunin tekin í samráði við banka- stjórn og bankaráð Seðlabankans. Hér er því ekkert hálfkák á ferðinni: Seðlabankinn vill rannsókn og fá fram hver eða hverjir hafi rofið bankaleyndina og þar með gerst brotlegur éða brotlegir við lög. Framburður háttsettra og þykkur skjalabunki Á því getur ekki leikið mikill vafi að lög um viðskiptabanka og spari- sjóði hafi verið brotin beint eða ó- beint, miðað við ákvæði laganna um þagnarskyldu. Ákvæðið er svohljóð- andi: „Bankaráðsmenn, stjórnar- menn sparisjóðs, bankastjórar og sparisjóðsstjórar, endurskoðendur og aðrir starfsmenn viðskiptabanka eða sparisjóðs eru bundnir þagnarskyldu um allt það er varðar hagi viðskipta- manna hlutaðeigandi stofnunar og um önnur atriði sem þeir fá vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lögum eða eðli máls nema dómari úrskurði að upplýsingar sé skylt að veita fyrir dómi eða lögreglu eða skylda sé til að veita upplýsingar lögum samkvæmt. Þagnarskylda helst þótt látið sé af starfi." Af lestri greinanna fjögurra í Morgunblaðinu er deginum ljósara að Agnes og Morgunblaðið hafa ekki einvörðungu haft góðan aðgang að einum eða fleiri háttsettum starfs- mönnum eða bankaráðsmönnum Landsbankans, heldur einnig haft undir höndum þykkan skjalabunka. Fundargerðir leynif unda um yfirtöku eigna Sam- bandsins Þessi skjalabunki hefur haft að geyma ítarleg gögn, m.a. um afkomu, skuldastöðu og viðskiptasögu Sam- bandsins og tengdra fyrirtækja gagn- vart Landsbankanum, Samvinnu- bankanum og erlendum bönkum, um skipulagsbreytingar innan Landsbankans, skýrslu sérstaks starfshóps um stöðu Sambandsins og tengdra fyrirtækja (í september 1992), skýrslu Löggiltra endurskoð- enda hf. um matá skýrslu starfshóps- ins og um árangurinn af starfi Hamla hf., bréf og athugasemdir Kjartans Gunnarssonar varðandi tillögur starfshópsins, svör starfshópsins við athugasemdum Kjartans, greinar- gerð Bankaeftirlitsins frá júlí 1991 um málefni Sambandsins gagnvart bankanum, yfirtökukaupsamningana og síðast en ekki síst fundargerðir fjögurra leynifunda þar sem samið var um yfirtöku Landsbankans á eignum SIS og tengdra fyrirtækja. Stór hluti greinanna er beinlínis rakning á því sem í skjölum þessum stendur. En greinarnar byggjast einnig á framburði háttsettra manna, sem - ekki koma fram undir nafni. Nafn Sverris Hermannssonar er oftast nefht í umræðum manna um málið, en erfitt er að fullyrða hver eða hverj- ir þarna gætu verið á ferð. En benda má á þá aðila sem höfðu gögn og vit- neskju undir höndum: Hverjir höfðu aðgang að trúnaðarupplýsingunum? 1. Yfirmenn Sambandsins. Miðað við anda greinanna í garð SIS er heldur ólíklegt að uppsprettuna sé að finna í þessum hóp. 2. Bankastjórn Landsbankans. Hér er um að ræða Sverri Hermannsson, Björgvin Vilmundarson og Halldór Guðbjarnarson. Mál Sambandsins heyrðu undir Sverri. Aðstoðarbanka- stjórar undir Sverri: Brynjólfur Helgason og Björn Líndal. 3". Bankaráð Landsbankans. Hinir pólitískt kjörnu fulltrúar hafa örugg- lega fengið skýrslur um máhð frá bankastjórnendum, en ekki er það venjan að færa þeim heilu skjala- bunkana. um málefni viðskipta- manna. I bankaráðinu á umræddu tímabiU, aðallega 1992, sátu Kjartan Gunnarsson framkvæmdastjóri Sjálf- stæðisflokksins, Anna Margrét Guð- mundsdóttir (varamaður Eyjólfs K Sigurjónssonar), Steingrímur Her- mannsson, Lúðvík heitinn Jósepsson. og Kristín Sigurðardóttir. 4. Sérskipaður starfshópur um SÍS, svonefnd „þremenningaklíka" eða „þríeyki" í Morgunblaðsgreinunum: Jakob Bjamason og Hermann Eyj- ólfsson frá Útlánastýringu Lands- bankans og Birgir Magnússon frá Fyrirtækjaviðskiptum. 5. Löggiltir endurskoðendur hf., ytri endurskoðendur Landsbankans, sem yfirfóru öll gögn málsins, eink- um skýrslu starfshópsins og þau gögn sem sú skýrsla byggði á. I stjórn Lög- giltra endurskoðenda sitia: Ingi R. Jóhannsson, Jón Þ. Hilmarsson, Guðmundur Þ. Frímannsson og Arni Tómasson. I greinunum kemur fram að Arni Tómasson hafi setíð hina leynilegu samningafundi um yfirtök- una. 6. Sérstaklega tilfengnir og utan- aðkomandi lögfræðingar til þjónustu við Landsbankann. Hér er um að ræða Tryggva Gunnarsson, sem sat áðurnefhda leynifundi, Viðar Már Matthíasson og Arna Vilhjálmsson. Takmarkalítil aðdáun á Sverri og stormsveit hans Það eru því greinilega nokkuð margir sem aðgang höfðu að við- kvæmum trúnaðarupplýsingum. Staða þeirra er misjöfn gagnvart bankaleyndarákvæðum, þar sem talað er um „starfsmenn". Það er t.d. túlk- unaratriði hvernig þessi ákvæði snerta utanaðkomandi verktaka sem komast í tæri við trúnaðarupplýsingar. Við lestur greinanna kemur annars fram greinilegt „þema" sem vert er að hafa í huga. Hér er átt við þann anda í greinum Agnesar sem lesa má meðal annars úr eftirfarandi: - Greinarskrifin fjalla um „viður- eign" Landsbankans við SÍS. Sú lýs- ing sem fram kemur í greinum Agn- esar er Landsbankanum mjög vilhöll, en SIS fær á sig beinar og óbeinar háðsglósur. Hvað Landsbankann varðar er ekki einasta að SÍS-mál hafi heyrt undir Sverri Hermannsson, heldur kemur fram h'tt dulbúin aðdá- un á því hvernig Sverrir fór loks í stormasama tiltekt þegar hann á ann- að borð fékk SIS undir sinn væng. Aður hafði ríkt „ótrúlegur sofanda- háttur" (þ.e. þegar SÍS-mál heyrðu undir Helga Bergs). Um leið kemur fram að Sverrir hafi skipað sveit „- ungra og vaskra manna" í sérstakan starfshóp um SÍS, starfshóp sem gjarnan er kallaður „þremenninga- khkan" í greinunum. Þessi stormsveit Sverris fær á sig reyfarakenndan blæ. Reyndar kemur fram það ótvíræða mat að vinnbrögð Landsbankans (lesist: eftir að Sverrir tók við SlS- málum) hafi forðað bankanum frá rnilljarðatjóni og var engu öðru en hreinni snilld þar að þakka. - Af Landsbankamönnum beinist nær öll athyglin að Sverri og storm- sveit hans. Bankastjórnarformaður- inn Björgvin Vilmundarson og Hall- dór Guðbjarnarson eru ekki einu sinni aukaleikarar, heldur í besta falli statistar. - Lýsingarnar í greinunum af við- ræðum Landsbankans og SIS eru einMiða: Vitrir og vasldr Lands- bankamenn (lesist: Sverrir og þre- menningaklíkan) rúlluðu yfir vitgr- anna, villuráfandi og ósamstíga stjórnendur SÍS. Algjört andvaraleysi og vanþekking forsvars- manna SÍS Skoðum eftirfarandi setningar úr greinunum í ljósi ofangreinds: - „Svo virðist sem stjórnendur Sambandsrisans... hafi haft afar tak- markaða yfirsýn yfir ólíka rekstrar- þætti þessa stærsta fyrirtækis landsins í allmörg ár..." - „Rekstur og ákvarðanataka hafi verið hrein og klár tímaskekkja í áraraðir... algjört andvaraleysi hafi orðið Sambandinu að falh." - „...tókst Landsbankanum að ná vissu frumkvæði í aðdragandanum að eiginlegum samningaviðræðum við forsvarsmenn Sambandsins. Frum- kvæði sem nýttist þeim Landsbanka- mönnum á leiðarenda." - „Þannig má segja að á vissan hátt hafi þessi starfshópur (lesist: hinir vösku menn Sverris) Landsbankans haft það verkefni að uppfræða Sam- bandsmenn um stöðu fyrirtælrisins." - „Segja má að vanþekking for- svarsmanna Sambandsins á stöðu eigin fyrirtækja kristalhst í þessum umsögnum forstjórans..." - „... sjálfum forstjóra Sambands- ins, Guðjóni B. Olafssyni, var meira og minna haldið utan við endanlegan undirbúning að eignayfirtöku Lands- bankans..." Sverrir og stormsveitin forðuðu Landsbankanum frá milljarðatjóni - „... takmarkaðir hlýleikar virðast hafa verið á milh forstióra og stiórn- arformanns Sambandsins." - „Enda hnaut Sverrir Hermanns- son strax um misræmið í málflutn- ingi forstjóra og stjórnarformanns Sambandsins..." - „Segja má að samningahpurð og tækni þeirra Landsbankamanna hafi komið mjög glöggt fram í síðasta stórmálinu sem aðilar náðu sam- komulagi um..." - „Þegar htið er til þess, að Lands- banki íslands áætlaði taphættu sína af viðskiptum við Sambandið og tengd fyrirtæki hátt í þrjá milljarða króna, þegar taphættan var talin sem mest, verður það að teljast ótrúlega jákvæð niðurstaða, að í árslok 1994 höfðu einungis um 250 milljónir króna verið afskrifaðar... starf (Hamla/Landsbankans) hefur forðað Landsbankanum frá milljarðatjóni." - „Landsbankinn metur stöðu Sam- skipa á þann veg að hlutabréfaeign hans í félaginu muni jafhvel á örfá- um árum skila bankanum aftur þeim fjárhæðum sem hann hefur orðið að afskrifa vegna Samsldpa." - „... er ljóst, að þessi aðferð bankans (lesist: Sverris og þremenninga- klíkunnar) við að gæta hagsmuna sinna, með eignayfirtöku og eigna- sölu, hefur sannað ágæti sitt" Pentagon-skjöl Morgun- blaðsins Ástæðulaust er að velta því fyrir sér í smáatriðum hvaða upplýsingar það eru í greininni sem taldar eru brjóta lög um viðskiptabanka, því hið meinta brot getur náð til nánast alls sem fram kemur í greinunum fjórum. Ríkissakssóknari þarf því út af fyrir sig ekki að velkjast lengi í vafa og mun því væntanlega senda máhð á- fram tíl réttra rannsóknaraðila. Sem þá munu væntanlega hefja yfirheyrsl- ur yfir tiltölulega þröngum hópi ein- staklinga. Staða bankaeftirlitsins er býsna sterk og og pólitískt er ríkis- saksóknari í erfiðri stöðu ril að losa þá sem grunaðir kunna að vera undan rannsókn. Máhð verður ekki svo auð- veldlega svæft. Agnes Bragadóttir var erlendis þegar þetta er skrifað og Matthías Jo- hannessen sagði að Morgunblaðið hefði ekkert um máhð að segja. Hins vegar tjáðu ritstjórar Morgunblaðs- ins sig óbeint um máhð í leiðara á sunnudag um samruna fjölmiðlafyr- irtækja, en þar má lesa eftirfarandi: „... eigendur dagblaða á borð við New York Times, Washington Post og Boston Glope hafi verið tilbúnir til að horfastj í augu við opinbera rannsókn og málshöfðun til þess að koma upplýsingum á framfæri við al- menning svo sem með birtingu Pentagon-skjalanna svonefndu, sem kallaði yfir blöðin rannsókn saksókn- ara og lögreglu í Bandaríkjunum. Þau standa jafhrétt eftir en hið sama verður ekki sagt um þá, sem að atlög- unni stóðu." Haustferð Alþýðubandalagsins á Vesturlandi 26. - 27. ágúst. Nú ætlum við, alþýðubandalagsfólk á Vestuiiandi, að leggja land undir fót og hittast undir Jökli helgina 26. -27. ágúst (ath. í fvrsta ftindarboði stóð 25. - 26. ágúst en það leiðréttist hér með). Við hittumst við styttuna af Báiði Snæfellsás kl. 12 á hádegi en hún blasir við þegar í Stapaplássið er komið. Þar verður nánari dagskrá kynnt og spáð í veður og vind. Öfgamar eru skemmtilegar í veðurfari á Snæfellsnesinu og um að gera að haga klæðaburði eftir því. Skynsamlegt er að mæta bæði með 66 gráður N (þó ekki flot- galla) og stuttbuxur í farteskmu. Að kvöldi laugardags verður kvöldvaka í samkomuhusinu Snæfelli. Frambjóðendur til formannskjörs í Alþýðubandalaginu, þau Margrét Frmiannsdóttir og Steingrímur J. Sigfusson, verða gestír okkar á Arnarstapa. Nú hagar þannig til í kjördæminu að það er hvergi meira en liðlega tveggja tíma akst- ur á staðinn og því geta menn ákveðið efur hentugleikum hvort þeir aka heim að kvöldi eða leggjastí helgarútílegu. Öll aðstaða er fyrir hendi á Amarstapa, tjaldstæði og veitingar en svefhpokapláss eða gistíherbergi þarf að panta hjá Ferðaþjónusturini Snjófelli, sími 435-6783. Mætum öll kát og hress! Kjördæmisráðið. Nánari upplýsingar hjá Jóhanni og Guðbjörgu í síma 431-2251

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.