Vikublaðið


Vikublaðið - 18.08.1995, Blaðsíða 9

Vikublaðið - 18.08.1995, Blaðsíða 9
VIKUBLAÐIÐ 18. AGUST 1995 Umræðan í tilefni „sameiningarumræðna u Traust Alþýðubandalag er for- senda jákvæðrar vinstri þróunar Imyndum okkur eitt andartak að við kæmum að Islandi nákvæmlega eins og það er að öllu öðru leyti en því að það væru ekki til neinir stjórn- málaflokkar. Gefum okkur samt að við kæmumst að þeirri niðurstöðu að það þyrfri srjórnmálaflokka til þess að breyta þeim veruleika sem við kom- um að eða til þess að verja þann veru- leika sem ekki má að okkar mati verða fyrir verulegum breytingum. Við kæmumst með öðrum orðum að því að það þarf pólitískt tæki en flokkar eru félagslegt andsvar í eðli sínu þó sumir þeirra beini fa-öftum sínum aðallega að því að verja einka- hagsmuni. Flokkar eru tæki til þess að safha liði um ákveðinn málstað, kröfur, hugsjónir. Til hvers þarf flokk á Islandi í dag? Til hvers þarf stjórnmála- flokk? Að mínu mati þarf flokk til að berj- ast gegn atvinnuleysi sem er alvarleg- asta þjóðfélagsvandamálið á íslandi í dag. Það þýðir: Flokk sem leitar allra leiða til þess að vinna gegn atvinnu- leysi og skapar um leið þeim atvinnu- lausu eins góðar aðstæður og framast er unnt meðan þeir bíða eftir því að fá vinnu. Það þarf í annan stað flokk til þess að verja velferðarkerfið; sjúkrahúsin, heilsugæsluna, félagslega þjónustu en allt þetta á nú enn að skerða í þessari ríkisstjórn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins til viðbótar þeim höggum sem velferðarkerfið varð fyrir undir forystu Alþýðuflokksins í síðustu ríkissrjórn. Það þarf einnig greinilega flokk til þess að verja menntakerfið - ekki síst Lánasjóð íslenskra námsmanna, en einnig skólastefhuna og frelsi skól- anna. Það þarf að breyta húsnæðiskerf- inu þannig að húsnæði verði viður- kennd sjálfsögð og ódýr mannrétt- indi. Og það þarf skattakerfi sem er ekki þannig að jaðarskattarnir verði allt að 90%. Það þarf einnig að minnka halla ríkissjóðs og það er að lökum greinilegt að umgjörðin sjálf, h'fríkið til sjós og lands, er í háska statt. Því er umhverfis- og auðlinda- stefha undirstaða alls sem er. Er þetta unnt? Já, það er unnt með þeirri stefhu sem lýst hefur verið og ' kölluð er róttæk jafhaðarstefna og til dæmis er lýst í bók rninni Sjónar- rönd. Þar er sýnt fram á að það er unnt með hagvexti og tilfærslum í senn að leysa þau vandamál sem voru rakin í næstu málsgreinum hér á und- /an. Þar er ábyrgðin Alþýðu- bandalagsins Það eru reyndar allir sammála um ba\i vandamál sem hér hafa verið rak- An, og þar með ætti að vera unnt að safna saman kringum eina stjórn- málahreyfingu þeim einstaklingum sem vilja berjast fyrir þeim markmið- um sem hér voru nefnd. Það vill hins vegar þannig til að allar þær forsend- ur sem hér voru raktar eiga helst skjól í Alþýðubandalaginu. Alþýðubanda- lagið hefur aldrei tekið þátt í atvinnu- leyssisrflcisstjórnum; - þvert á móti hefur Alþýðubandalagið borið ábyrgð á stjórn landsins þegar at- vinna hefur verið mest og þegar lífs- kjör hafa farið batnandi. Alþýðu- bandalagið ber frekar en aðrir flokkar ábyrgð á velferðarkerfinu. Alþýðu- bandalagið hefur fremur en aðrir flokkar beitt sér fyrir uppbyggingu menntakerfisins og þar með Lána- sjóði íslenskra námsmanna sem er eitt merkilegasta jöfnunartæki h'fs- kjara sem stofhað hefur verið til á ís- Iandi. Alþýðubandalagið hefur líka sýnt ábyrgð við meðferð ríkisfjármála og hefur skilað afgangi á ríkissjóði þrátt fyrir uppbyggingu velferðar- kerfisins. Og Alþýðubandalagið beirti sér fyrir því að umhverfisráðu- neytið var stofhað. Með öðrum orðum; ég myndi, ef ég kæmr að ónumdu landi, póhtískt vilja stofha flokk sem líkastan Al- þýðubandalaginu að málefnum og á- herslum. Alþýðubandalaginu hefur líka tekist undravel þrátt fyrir innri og ytri erfiðleika og þrátt fyrir mistök að halda vel á málum eins og dæmin sanna. Niðurstaðan er því sú að ís- lenskt samfélag þarf flokk að málefh- um og áherslum sem er líkt Alþýðu- bandalaginu. Það er því ekki tíma- bært að leggja stefhu Alþýðubanda- lagsins niður og þetta segi ég af gefnu tilefhi; mér finnst stundum svokölluð sameiningarumræða aðallega beinast gegn stefnu Alþýðubandalagsins. Fortíðaruppgjör Alþýðu- flokksins En hér segja menn: Staldrið við því þau stefhumið sem hér hafa verið rakin eru í raun stefnumál annarra flokka lflca. Það er rétt - í orði er það svo. En á borði er málið allt annað. Alþýðuflokkurinn verður til dæmis að gera upp fortíð sína áður en hann verður trúverðugur jafnaðarmanna- flokkur. Hann verður að gera grein fýrir því af hveriu hann hafði forystu um árásir á velferðarkerfið. Hann verður að svara því af hverju hann beitti sér fyrir húsbréfakerfinu sem er að gera aðra hverja fjölskyldu á ís- landi að skuldaþrælum. Hann þarf að svara því af hverju hann stóð að því að taka upp skólagjöld, af hverju hann beitti sér fyrir niðurskurði Lánasjóðs íslenskra námsmanna þannig að eiginfiárstaða hans versn- aði og hann þarf að gera grein fyrir því af hverju hann var tregur til þess að standa að samþykkt grunnskóla- laga. Hann þarf Kka að gera grein fyr- ir því af hverju hann tók hagvöxt fram yfir umhverfi þegar hann fékk einhverju ráðið, samanber þegar Jón Sigurðsson ráðherra Alþýðuflokksins líkti álveri við blómaræktarstöð. Og hvaða nauðsyn jafiiaðarstefhunnar ber til þess að íslenskri bændur og starfsmenn í úrvinnslu landbúnaðar- afurða verði atvinnulausir - hvaða sáluhjálparatriði er það að það verði upp á h'f og dauða að flytja inn land- búnaðarafurðir þegar allar aðrar þjóðir leggja ofurkapp á að verða sjálfum sér nógar um matvæh? Og svo framvegis. Alþýðuflokkurinn verður að gera upp fortíð sína. Eini f lokkurinn sem er til vinstri Það er ekki þessi ágreiningur, sem er vandi vinstrimanna, hejdur Evr- ópumálin, segja sumir? Þetta er ekki alveg nákvæmt. I fyrsta lagi er það ljóst að aðeins Alþýðubandalagið vill Svavar Gestsson alþingismaður skrifar kannast við vinstristefhu. Framsókn- arflokkurinn hefur skilgreint sig út af vinstrivæng stjórnmálanna. Það hef- ur Alþýðuflokkurinn líka gert og Kvennahstinn. Alþýðubandalagið er eini flokkurinn sem kannast við að vera vinstriflokkur. En vissulega er á- greiningur um Evrópumálin. Hann er hins vegar allt öðru vísi í íslenskum stjómmálum í dag en hann var fyrir nokkrum áratugum. Áður áttu Fram- sóknarmenn og Alþýðubandalags- menn samleið við útfærslu landhelg- innar og oft í herstöðvamálinu. Nú virðast miðjuflokkarnir geta náð saman að nokkru leyti í Evrópumál- unum, en við og hluti af íhaldinu get- um átt samleið. Þrjár ástæður gegn Evrópusambandi Af hverju viljum við ekki að ísland gangi í Evrópusambandið, en fyrir því hggja flokkssamþykktir í Alþýðu- bandalaginu. Það er í fyrsta lagi vegna þess að það er erfiðara að framkvæma jafnað- arstefnu innan Evrópusambandsins en utan þess því utan þess höfum við meira frelsi. Þó við værum innan þess væri unnt að taka hvaða ákvarðanir sem er gegn okkar hagsmunum í efhahagsmálum án þess að við fengj- urn nokkra rönd við reist. I öðru lagi værum við með aðild að Evrópusambandinu að kasta frá okk- ur mikilvægasta þætti hagvaxtar og góðra lífskjara á Islandi sem er sjálf- stæðið. I sjálfstaeði þjóðar er fólgin uppspretta auðs - rétt eins og í sjálf- stæði einstaklingsins. Og það er at- hyghsvert að það skuh Ioksins nú vera að renna upp fyrir flokki einkafram- taksins að sjálfstæði þjóðarinnar sé eiimig efnahagsleg auðsuppspretta. I þriðja lagi höfum við í Alþýðu- bandalagi verið andvíg aðild að Evr- ópusambandinu vegna þess að við óttumst að Evrópusambandið standi í vegi fyrir þeirri jákvæðu heimsþró- un sem við viljum sjá að eigi sér stað. Við óttumst að með Evrópusam- bandinu verðí heimurinn lokaður af í hólfum ríkra rflcja gegn öðrum heimshlutum. Af þessum ástæðum höfum við verið andvíg aðild að Evrópusam- bandinu. Stjórnarandstaða frá hægri og vinstri En er sameining þeirra flokka sem nú eru í stjórnarandstöðu forsenda fyrir árangri í stjórnmálum? Að það þurfi fyrst að leggja Alþýðubandalag- ið niður? Það er ekki mín skoðun, en það bendh reyndar margt til þess að óljóst og ómarkvisst sameiningartal stjórnarandstöðuflokkanna sé vatn á myllu stjórnarflokkanna. Þess vegna er líklegast að sú Ieið sem varð til 1978 sé affarasælust. Það er samstaða um innanlandsmálin, í velferðarmál- um, kjaramálum, atvinnumálum og menntamálum án þess að þessi sam- staða fáist með formlegum viðræð- um. Stjórnarandstæðingar koma bæði frá hægri og vinstri. Það er ekki lflc- legt að hægrisinnaðfr stjórnarand- stæðingar eigi auðvelt með að halla sér að Alþýðubandalaginu. Og það er jafhvel enn fráleitara að vinstrisinn- aðir stjórnarandstæðingar vilji halla sér að Alþýðuflokknum. Þess vegna er líklegast að árangur stjórnarand- stöðunnar verði öflugur ef flokkarnir ná vopnum sínum hvor á sínum for- sendum enda langt á milh þeirra enn eins og rakið hefur verið. Verkalýðs- hreyfingin varð samnefnari stjómar- andstöðunnar 1978 en margir eru vantrúaðir á að svo geti enn orðið. En ég er ekki úrkula vonar um það. Á það þarf að reyna. Það sem skiptir máh nú fyrir fram- tíðarþróun vinstrihreyfingar á Islandi og þar með fyrir lífskjör almennings í þessu landi er að Alþýðubandalaginu takist að koma sterkt til leiks á ný eft- ir formannsslaginn. Ég hef oft heyrt því haldið fram að átök um prófkjör eða formennsku séu jákvæð - hressi floklrinn við og ég veit ekki hvað og hvað. Ég er ósammála þessu. Skaðinn birtist í sárum sem oft gróa seint og stundum aldrei. Átökin hafa alltaf Það sem skiptir máli núfyrirframtíðarþróun vinstrihreyfingar á íslandi og þar meðfyrir lífs- kjör almennings íþessu landi er að Alþýðu- bandalaginu lakist að koma sterkt til leiks á ný eftirformannsslaginn, Ég hefoft heyrt því hald- iðfram að átök um prófkjör eðaformennsku séujákvœð - hressiflokkinn við og ég veit ekki hvað og hvað. Ég er ósammála þessu, Skaðinn birtist í sárum sem oft gróa seint og stundum aldrei. Átökin hafa alltafskaðað Alþýðubanda- lagið, envonandi verður skaðinn sem minnstur. skaðað Alþýðubandalagið, en von- andi verður skaðinn sem minnstur. Takist okkur að lágmarka (afsakið orðið!) skaðann er hins vegar líklegt að Alþýðubandalagið geti beitt sér fyrir víðtæku málefnalegu samstarfi vinstrimanna á Islandi. Upp úr því kann að koma bein samvinna og ég vona að svo verði. Gegn leiðinlegustu ríkis- stjórn á íslandi Það er nauðsynlegt að það gerist sem allra fyrst að við finnum ráð til þess að frelsa þjóðina úr fiötrum leið- inlegustu ríkisstjórnar sem rflct hefur hér á landi. Þó að það sé í sjálfu sér ekki póhtflc hvort ríkisstjórn er leið- inleg eða skemmtileg er betra fyrir þjóðina, andlegt ástand hennar og hagvöxtinn líka, að ríkisstjórn hennar geish frá sér h'fi fremur en leiðinleg- heitum. Þegar rflcisstjórnin tók við hvolfdist svartsýni yfir þúsundir heimila. Atvinnuleysið heldur áfram. Efnahagsbatinn gufaði upp. Land- flótti er hafinn í stórum stíl. Niður- skurður verður aukinn í velferðar- kerfinu og byrjað á að loka meðferð- arheimih fyrir unglinga í fflcniefha- vanda. Skref þarf að stíga fyrir haustið 1997 Við athugun kemur sem sé í Ijós eftir þetta landnám sem við hófum að skoða í upphafi að við vildum eignast flokk sem að stefhu og áherslum er sem líkastur Alþýðubandalaginu. Það er hka ljóst að það þarf að laða fleiri saman og eigi að verða endurskipu- lagning á stjórnmálahreyfingu vinstrimanna á íslandi þarf Alþýðu- bandalagið að beita sér þar sem flokkur og heild með myndugleika og eigi breyting á skipulagssveit vinstrimanna á íslandi að eiga sér stað þarf að stíga skref í síðasta lagi haustið 1997, áður en störf hefjast að uppstillingu fyrir Reykjavflcurhstann vorið 1998. Sem þarf að verða sigur- hsti. Það er samnefhari eitt. Sem enginn vill veikja. Það var 1916 að lagður var hug- myndalegur grunnur að alþýðu- hreyfingu þessa lands sem síðan hef- ur breyst í áranna rás; breytingin eft- ir 1930 hafði mikil áhrif. Við skulum gera okkur grein fyrir því að starf al- þýðuhreyfingarinnar hefur skilað árangri fyrir einstaklingana og þjóð- ina sem heild. Um það verður ekki deilt. Það varð jákvætt fyrir þróun jafnaðarstefnunnar í þessu landi að vinstri armur hreyfingarinnar hefur alltaf verið sterkari en hægri armur- inn í raun. Það þarf að tryggja að svo verði áfram - að róttæk vinstristefna ráði úrslitum um umbúnað og inni- hald í nýjum sáttmála jafnaðarstefn- unnar á íslandi sem verður vonandi skrifaður áður en 100 ára ahnæh Al- þýðusambandsins verður haldið há- tíðlegt. I þeirri þróun skiptir traust Alþýðubandalag vissulega máh. Höfundur er alþingismaður. Greinin er að nokkru leytí eftir punktum úr ávarpi sem flutt var á Laugarvatni sl. laugardags- kvöld á samkomu Alþýðu- bandalagsins í Reykjanesi og á Suðurlandi.

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.