Tíminn - 13.12.1970, Side 8

3
*
TIMINN SUNNWDAGUR 13. desember 1970
Margt er skrítið
i stjórnkerfinu
Nú styttist óðum til jóla, og margvíslegar jólaskreytingar setja svip á
miðborgina í Reykjavík. Myndin var tekin, þegar verið var að setja Ijósin
á jólatréð á Austurvelli. (Tímamynd—Gunnar)
Að skrifa sjálfum
sér bréf
'Það er margt skrýtið í rík-
Isrekstrinum, og oftar en
sumir ætla hendir það, að
embættismenn skrifa sjálf-
um sér bréf og biðja sjálfa
sig um umsögn eða bréfleg-
an úrskurð um eigin ákvarð-
anir. Slíkir dómar þykja
meira að segja svo góðir, að
ekki er talin ástæða til að
áfrýja þeim. Það var bent á
það hér í blaðinu fyrir
nokkru, að Jóhannes Nordal,
aeðlab.stj., skrifaði sjálfum
sér bréf sem form. stjórnar
Landsvirkjunar og óskaði úr-
skurðar og umsagnar hjá
seðlabankastjóranum. Seðla
banikastjórinn Jóhannes Nor-
dal skrifaði bféf til Jóhann-
esar Nordals, formanns
stjórnar Landsvirkjunar.
Dómarinn í deilumáli for-
manns stjórnar Landsvirkjun
ar við þingmenn um það,
hvemig meta skyldi kostnað,
vexti, lánstíma og svo framv.
hjá Landsvirkjun, var Jó-
liannees Nordal, seðlabanka-
stjóri.
í uímræðunum um fjárlaga
írumvarpið fyrir árið 1971
upplýsti Hailldór E. Sigurðs-
son um nýleigt dæmi af þessu
tagi. Það mál er þannig vax-
ið, að nýlega hefur ráðherra
skipað sér handgengna menn
í stjóm Rafmagnsveitna ríkis
ins og er það nýskipan. For-
maður þessarar stjómar er
Bjami Bragi Jónsson, for-
sfcjóri Efnahagsstofnunar-
innar. Stjóm Rafmagns-
veitna ríkisins tók vafasama
ákvörðun um mismunandi
verð á rafmagni til hinna
ýmsu Tandshluta. Til þess að
kveða niður allan vafa um
það, að þessi ákvörðun væri
skynsamleg og réttlát, var á-
kveðið í stj. Rafmagnsveitn-
anna að leita umsaignar Efna
hiaigsstofnunarinnar um mál-
ið. Bjarni Bragi Jónsson, for-
maður stjórnar Rafmagns-
veitna ríkisins skrifaði því
bréf til Bjarna Braga Jóns-
sonar, forstjóra Efnahags-
stofnunarinnar og leitaði um
sagnar hans um það, hvort
væri ekki réttlátt og skyn-
samleg ráðstöfun, sem
Bjarni Bragi Jónsson hefði
tekið í rafnjagnsmálum. Auð
vitað var það niðurstaða
Bjama Braga Jónssonar. for-
stjóra Efnahagsstofnunar-
innar, að það sem Bjami
Bragi Jónsson, formaður
stjórnar Rafmagnsveitna rík-
isins, hefði gert. væri harla
gott og vel það!!
Um þetta fórust Halldóri
E. Sigurðssyni m.a. svo orð:
„Það kom fram við 1. um-
ræðu fjárlagafrumvarps-
ins, að Rafmagnsveitum rík-
isins hefur verið sett stjórn.
Um daginn fór ég að
kynna mér ákvörðun þessar-
ar stjórnar um verð á raf-
magni til dreifiveita og
vegna þess að þetta hafði
verið flokkað. 1- flokkur var
Suðurlandið, af því að þar
var hagkvæmast og mest sal
an. 2. flokkur var svo Vest-
mannaeyjar og Andakílsveit-
an os t 3. flokk _ kom svo
Patreksfjörður, ísafjörður,
Sauðárkrókur og Reyðar-
fjörður. Þarna var nú látin
gilda sú regla, að þeir, sem
erfiðari áttu aðstöðuna og
vom minni fyrir sér, áttu að
greiða meira. Út af fyrir sig
er það stefna hjá þeim, sem
þeirri stefnu fylgja, þótt það
sé öðru vísi heldur en ég og
slíkir me.nm hugsa. Við það
að fá nú upp, hvaða fjárhæð
var þarna um að ræða, þá er
fjárhæðin svo lítil, að hún er
néestum hlægileg. Þetta mun
aði einhverjum þúsundum í
þessum miljónahítum, sem
þarna er um að ræða. Svo
fór ég að spyrja, hvernig
þetta væri ákvarðað. Þá var
það þannig, að fyrst tók
stjóm Rafmagnsveitunnar á-
kvörðun um verðið, svo
leitaði hún umsagnar hjá
Efnahagsstofnuninni og síð-
an var það svo sent aftur í
ráðuneytið og þannig var það
nú staðfest þar endanlega.
En formaður stjómar Raf-
miagnsveitna ríkisins er for-
stöðumaður Efnahagsstofin-
unarinnar. Hann sendi sjálf-
um sér málið til umsagnar,
sem hann hafði ákveðið sem
formaður stjónnar Rafmagns
veitnanna.
Hvort menn gera sér þetta
til gamans, eða af öðrum
ástæðum, veit ég ekki, en ó-
sköp' held ég að sé nú lítils
virði að fá umsögn Efnahags
stofnunar um ákvörðun for-
stjórans sem stjómarfor-
manns í Rafmagnsveitunum.
En út af fyrir sig þá er þetta
nú ekki mergur málsins held
ur hitt, að ég tel, að við gæt-
um komjð verkefnum Efna-
hagsstof^unarinnar vel fyrir
hjá Hagstofunni að því leyti,
sem þau em ekki komin til
annarra stofnana og fjárlága,
og hagsýslustofnuninni um
ákvörðun á tekjum ríkisins.
En ég vil undirstrika það, að
það ber nauðsyn til þess að
við endurskoðum ríkiskerfið
og reynum að færa saman
ríkisstofnanir og fækka þeim
og gera málin bæði ódýrari
■ mörgu
leyti einfáldari heldur en
þau eru nú í framkvæmd“.
Á efndum hefur
staðið í tíu ár
Og það er geysilega margt,
sem hægt er að laga og færa
saman í ríkisrekstrinum og
spara skattborgurunum mill-
jónafúlgur með skynsamleg-
um ráðstöfunum. Og þessu
hefur okkur verið lofað. en
efndirnar hafa dregizt tals-
vert úr hömlu.
Þegar núverandi rikis-
stjórn hóf valdaferil sinn,
var sparnaður, hagræðing og
ráðdeild í rekstri ríkis og rík
isstofnana meðal helztu lof-
orða um það, sem hrinda átti
í framkvæmd. Þessi loforð
voru endurtekin í hvert^inn
sem nýju fjárlagafrumvarpi
var fylgt úr hlaði, og skiptu
þau stundum mörgum tug-
um.
Al-lt þetta tímabil hefur þó
vaxandi eyðsla, útþensTa rík-
isbáknsins ásamt margföld-
un kostnaðar vegna ferða-
laga og nefndastarfa verið
meðal aðaleinkenna hvers
nýs fjárlagafrumvarps sam-
fara sífelldri hlutfallslegri
minnkun fjárframlaga til
verklegra framkvæmda.
Sem dæmi má nefna. að á
siðasta ári var varið minni
fjárhæð til fjárfestingar í öll
um héraðsskólum landsins
en eytt var til ferðalaga á
vegum ríkisins. Nefndunum
átti að fækka, en þeim hef-
ur fjölgað svo gífurlega. að
ráðuneytin hreinlega gáfust
upp í fyrra við að telja þær.
Það væri þó ósanngimi ef
það væri ekki viðurkennt
hér, að núverandi fjármála-
ráðherra hefur sýnt nokkra
viðleitni til könnunar og
meira eftirlits með bruðlinu.
í því sambandi hefur hann
upplýst um mikið sukk á
ýmsum sviðum, sem hann
segÍT að hafi viðgengizt átölu
laust af fyrirrennara hans í
starfi fjármálaráðherra. sem
nú er raunar afturgenginn
sem einn af helztu forystu-
mönnum Sjálfstæðisfiokks
ins. Þannig upplýsti Magnús
Jónsson t.d. við 1. umræðu
íjárlaganna í haust, að „sum
sendiráðin virðast i rekstri
sínum ails ekki hafa tekið til
lit til fjárlagaheimilda". í því
efni segist fjármálaráðherr-
ann hyggjast hafa meiri gát
í framtíðinni.
Allt á þetta samt
að halda áfram
En gagnvart stærri verk-
efnum og skynsamlegri hag-
ræðingu í ríkisrekstrinum,
sem spara myndi útgjöld,
sem um munaði. virðist fjár-
málaráðherrann máttlitill og
vanmegnugur. Hann sér að
vísu sum verkefinin, sem við
flestum blasa og Framsókn-
armenn og fleiri hafa bent á
árum saman. Hann viður-
kennir fúslega og af hreiin-
skilni, hve pottur sé illa brot
inn, en leggur síðan fram
fjárlög um það, að allt skufi
samt við það sama ffltja
áfram, — am.k. emn um
hríð. Þannig gagnrýndi ráð-
herrann í fjáriagaræðu sdnnri
að auk Landsmiðjunnar
væru rekin á vegum rfkisins
11 verkstæði 1 véla- og málm-
smíði í Reykjavík einni, auk
fjölda verkstæða annars stað
ar á Tandinu. Um þetta sagði
ráðheroann: „Vinna flest
þessi verkstæði mjög skyld
störf. Fleiri en ein ríkisstofn-
un eiga þannig sambærilegar
eða sarns konar vélar, sem
standa stundum ónotaðar um
Ienigri tíma, á sapa tíma og
önnur stofniun þarf á sams
konar vél að halda. Ósam-
ræmi í vélakaupum og teg-
undum véla veldur erfiðleik-
um í rekstri og margfaldri
fjárfestingu í varahlutum og
rekstrarvöru. Mörg smíða-
verkstæði hafa óþarf a stjóm
unarkostnað, mannafli verk-
stæðanna nýtist misjafnTega
vegna smæðar þeirra og tak-
markaðra verkefna og rík til
hneigiug er til að taka inn
á verkstæði þessi starfsmenn
á ýmsum tírnurn, sem þar
hafa raunar ekkert að gera,
enda ætlað að sinna öðrum
verkefnum. . í framhaldi
af þessu minnir fjármálaráð
herrann á, að hamn hafi nú
raunar einnig gert þetta
sama hneyksli að umtalsefni
í síðustu fjárlagaræðu sinni!
Síðan leggur fjármáTaráð-
herrann fram nýtt frumvarp,
þar sem kveðið er á um að
þetta skuli nú allt halda
áfram óbreytt á næsta ári.
Fjármálaráðherrar Sjálf
stæðisflokksins hafa nú feng
ið rúman áratug til að kippa
máTum á borð við þetta í
sómasamlegt lag. Spurning-
in er, hvort þjóðin vill bíða
annan áratug eftir framtak-
inu — eða hvort hún telur
nú fullrevnt og nauðsynlegt
að skipta um menn og að við
taki þeir. sem ekki aðeins sjá
meinsemdirnar. heldur hafa
jafnframt getu tiT að upp-
ræta bær
Um þetta sagði Halldór E.
Signrðsson m.a.:
„Ég hef áður vikið að því
í sambandi við umræður um
fjármál. að það er mín skoð-
un, að nauðsyn beri til að
taka ríkisreksturinn til end-
urskoðunar, og bað séu ýms-
ar stofnanir í ríkisrekstrin-
um, sem bæri að leggja nið-
ur eða sameina öðrum. Þess
ar stofnanir voru góðar oa
nauðsvnleaar. þegar til
þeira var stofnað. maraar
hverjar oa m.a. var þióðfé-
laaið þá á því stigi. að það
hafðj enainn aðili efni á eða
möauleika til að setja upp
sumt af bessum stofnunum.
En það seair ekki, að þær
Framhald á bls. 14