Tíminn - 13.12.1970, Blaðsíða 9

SUNK<JI)AGUR 13. desember 1970.
TIMINN
9
Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Framkvæmdastjórl: Kristján Benediktsson. Ritstjórar: Þórarinn
Þórartnsson (ábj. Andxés Kristjánsson, Jón Helgason og Tómas
Karlsson. Auglýsingastjóri: Steingrimur Gíslason. Kitstjómar-
ukrifstofur 1 Edduhúsinu, símar 18300 — 18306. Skrifstofur
Bankastrætj ? — Afgreiðslusími 12323. Auglýsingasími: 19523.
Aðrar skrifstofui síml 18300. Áskriftargjald kr. 195,00 á mánuðl,
imnanlands — í la-usasölu kr. 12,00 eint. Prentsmiðjan Edda hf.
UmbótafEokkur Gylfa
Það vakti helzt athygli í viðtali því, sem sjónvarpið
átti nýlega við Gylfa Þ. Gíslason, að hann lýsti eindregið
þeirri skoðun sinni, að Sjálfstæðisflokkurinn væri um-
bótaflokkur og stórum betra væri að vinna með honum
en t.d. Framsóknarflokknum og Alþýðubandalaginu.
í viðtali þessu rökstuddi Gylfi það ekki að ráði, hvers
vegna hann teldi Sjálfstæðisflokkinn umbótaflokk. Frá
hendi Gylfa er hins vegar til nánari lýsing á Sjálfstæð-
isflokknum. Hún er svohljóðandi:
„í öllum ríkjum er til óþjóðhollur gróðalýður, sem
hefur það sem æSsta mark sitt í lífinu að skara eld
að sinhi köku og kærir sig kollóttan um, hvernig það
gerist. Þessi gróðalýður hefur hér á íslandi átt sitt
sverð og sinn skjöld, þar sem er Sjálfstæðisflokk-
urinn. Síðan 1939 hefur Sjálfstæðisflokkurinn notað
aðstöðu sína af fyllsta purkunarleysi til þess að vinna
fyrir gróðalýðinn. Og því rækilegar, sem Sjálf-
stæðisflokkurinn hefur brugðizt yfirlýstri stefnu
sinni, þeim mun betur hefur hann fylgt fram þeirri
duldu fyrirætlun sinni að búa sem bezt í haginn fyr-
ir braskarana. Gróðastéttin teygir loppu sína upp á
hvert matborð og nælir sér í hluta af því, sem þar
er reitt fram. Hún leggur skatt á hverja flík, sem
þjóðin klæðist. Hún treður vasana fulla í sambandi
við hverja húsbyggingu. Hún læðist að sjómanninum
og hrifsar til sín hluta af afla hans hér innanlands
og af gjaldeyrinum fyrir framleiðslu hans utanlands.
Hún hefur tögl og hagldir í bönkunum. Og sé allt
þetta ekki nóg, þá á hún umboðsmenn í ráðherra-
stólunum.
Það er þetta, sem er að íslenzku þjóðlífi. Þetta er
það, sem þarf að breytast. íslenzkur almenningur
\ verður að skilja, að áhrifum Sjálfstæðisflokksins á
íslenzk þjóðmál, verður að Ijúka. Hann hefur ráðið
mestu nú í 15 ár. Hann er búinn að sýna það, að
hann getur ekki stjórnað landinu. Það er kominn
tími til þess að slá úr hendi gróðalýðsins sverð
hans og kljúfa skjöld hans."
Rétt er að geta þess, að umrædd lýsing Gylfa á Sjálf-
stæðisflokknum er frá 1. febrúar 1956, en hvorki Gylfi
né ráðamenn Sjálfstæðisflokksins munu álíta að einhver
eðlisbreyting hafi orðið á flokknum síðan. Lýsing Gylfa
á því ekki síður við nú en þá. Það, sem hefur breytzt,
er Gylfi sjálfur, og mat hans á því, hvað sé umbóta-
stefna, og hvaða flokkar séu heppilegastir til samstarfs.
Engir þeirra, sem hlustuðu á Gylfa í sjónvarpinu,
munu efast um, að það er nú helzta hugsjón hans að
geta unnið áfram með Sjálfstæðisflokknum og verið
þannig einn af umboðsmönnum gróðastéttarinnar í ráð-
herrastólunum. Hitt er svo annað mál\ hve lengi margir
einlægir jafnaðarmenn, sem vissulega er enn að finna í
Alþýðuflokknum, vilja veita honum áfram stuðning til
slíkra umboðsstarfa.
Sígarettureykingar
Meðal þeirra tillagna, sem stjórnarflokkarnir felldu
við 2. umræðu fjárlaganna, var sú tillaga þriggja Fram-
sóknarmanna að verja tveimur millj. króna til fræðslu
um skaðsemi sígarettureykinga. Öllum virðist þó koma
saman um, að áhrifamesta leiðin til að vinna gegn síga-
rettureykingum sé heppileg fræðslustarfsemi um skað-
semi þeirra. Hún sé áhreifameiri en öll boð og bönn.
Slík fræðslustarfsemi verður þó aldrei meira en orða-
gjálfur, ef ekki er veitt verulegt fé til hannar. Þ.Þ.
RICHARD D. LYONS, New York Times:
Bráðum mun enginn ómengaöur
staður finnast á jörðinni
Kvikasilfur er orðinn hættulegur mengunarvaldur í hafinu
VÍSINDAMEJNN, sem voru
að kanna mörgæsir á Suður-
skautinu fyrir tíu árum, gerðu
uppgötvun, sem þá furðaði
mjjög á. Þeir fundu DDT skor-
dýraeitur í fituvef fuglanna,
sem höfðust við þúsundir
mílna frá þeim stöðum, þar
sem eitrið var notað.
Vísindamenn veittu þessu
ekki mikla athygli, sem þeir
hefcái þó átt að -gera. Þetta
atvik var einmitt upphafið að
áhyggjum manna af spillingu
umihverfisins. Almenningur í
Bandaríkjunum er nú orðinn
miklu eftirtektarsamari en
hann þá var á hinar látlausu
skemmdir, sem maðurinn virð-
ist valda á umhverfi sínu.
Nú í haust var tii dæmis
gerð uppgötvun, sem er hlið-
stæð þeirri, er vísindamennirn
ir gerðu á Suðurskautinu fyrir
tíu árum. Nú var undir eins
brugðið við og ríkið efndi til
þriggja vísindaleiðangra, en
þeir kun-na að verða fleiri áð-
ur en líkur.
f ÞETTA sinn fannst bvika-
silfur í lifur loðselsins frá Al-
aska, og meira að segja það
mikið, að það var talið skað-
legt möhnum. Selur þessi lifir
í Kyrrahafinu, tugi mílna frá
landi.
Talið er að men-gun manns-
ins eigi sökina, eins og álitið
var -um skordýareitrið í mör-
gæsunum um árið. Leiðin er
talin liggja f-rá iðnaðinum um
sjávardýralífið stig af stigi.
Kvikasilfrið berst í sjóinn, þar
sem svif og smádýr taka það
til sín. Smádýrin eru fæða
fiska, sem loðselurinn étur svo
á sínum tíma.
Sjólíffræðingurinn dr. Georg
Y. Harry í Seattle stjórnar rann
sóknastofu, seen ríkið rekur í Se
attle. Kvikasilfrið fannst fyrst
í þessari rannsóknastofu þegar
verið var að leita að DDT í
loðselum. Dr. Harry kvaðst
„forviða“ á þessari uppgötvun.
Han vafeti athygli á því, að
selurinn hefðist við á opnu
hafi 50—100 mílur frá strand-
svæðunum, sem verða fyrir
mengun. Hann kæmi ekki að
landi nema í júlímánuði, þeg-
ar hann flykktist til Pribilof-
eyja í Beringshafi til þess að
tím-gast.
DOWNING B . Randal í
Santa Ros-e í Kaliforníu rekur
fyrirtæki, þar sem framleiddar
eru sérstakar fæðutegundir.
Þar er til dæmis unnið bióð-
aukandi lyf úr lifur loðselsins.
Honum varð að orði þegar
hann frétti u-m kvikasilfrið:
„Af þessu ve-rcíur ekki ann-
að ráðið en að enginn ómeng-
aður staður finnist á jörðinni".
Randal kvaðst hafa valið lifr
ina úr loðselum sem hráefni í
þeirri trú, að selurinn væri
meðal þeirra dýra, sem „væru
lausust við mengunaráhrif".
Eftirlit ríkisins með matvæla-
og lyíjaframleiðslu skipaól fyr
irtæki Randals að iunkalla
100.000 „járnpillur", sem það
hafði framleitt úr loðselslifr-
inni og sett á markaðinn. Tal-
ið er þó, að mönnum stafi lítil
hætta af að taka pillurnar inn.
TALIð var, Aleutunum, hin-
u-m innfæddu íbúum Pribilof-
eyja, stafaði miklu meiri og
bráðari hætta af menguðu sel-
kjöti. Þeir telja selkjötið, og
þó sérstaklega súrsaða hreifa,
sérstakt hnossgæti.
Kvikasilfur veldur skemmd
um á heilanum, andlegri sljóvg
un og fæciingum fyrir tímann.
Heilsugæzla Bandaríkjanna
sendi hóp lækna með flugvél
til Pribilof-eyja til þess að
rannsaka íbúana. Frumathug-
anir hafa sýnt grunsamlega
mikið kvikasilfur í hári eyjar-
skeggja. Heilsu-gæzla Indíána
er n-ú að reyna að athuga
hvaða áhrif kvikasilfrið hafi
haft á íbúa Pribilof-eyja að
undanförnu.
F-undizt hefir hættulega mik-
ið af kvikasi-lfri í fiski og vilt-
um fuglum í 33 fylkjum Banda
ríkjanna og Kanada. Kvikasilf-
ureitrun var nálega óþekkt þar
til fyrir skömmu, en nú hefir
hún fundizt á mjög háa stigi
í Erie-vatni, San Fransisko-fló-
anum, Calcasieu-vatni i Lous-
iana, Delawareá, Brunswick-
flóa í Georgíu, Champlain-
vatni, ánni Tennessee og miklu
víðar. Yfirvöld hafa stöðvað
fiskveio'ar sums staðar í Kali-
forníu, Louisiana, Miehigan og
Ontario ve-gna kvikasilfureitir-
unarinnar.
KVIKASILFUR berst frá
. trjákvoðuverksmiðjum, papp-
írverksmiðjum o-g öðrum slík-
um fyrirtækjum. Það er allt í
einu orðinn mengunarvaldur í
hafinu, fjörðum og flóum með
fram strön-dinni og í ám og
vötnum inni í landi.
Kvikasilfureitrunin er orð-
in það mikil, að starfsmenn
heilsugæzlunnar hafa ráðið
stangaveiðimönnum frá að eta
silung, vatnakarfa og fleiri
vatnafiska, sem þeir veiða.
Kvikasilfureitrunar hefir einn-
ig orðið vart í ýmsum villifu-gl
um svo sem fasönum í Norður-
Dakota og Kalifornúl. Fuglar
þessir eta sáðkorn á búgörð-
um, en það hefir verið þakið
kvikasilfurblöndu til þess að
verjast skordýrum.
Dr. Ephraim Kahn er
starfsmaður heilbrigðiseftir-
litsins í Kaliforníu og er for-
st'öðumaður rannsóknarnefnd
ar, sem fylkið og samríkið
hafa falið rannsókn á kvika-
silfureitruninni. Hann sagði
um daginn, aó sumar tegund-
ir fiska, sem stangaveiðimenn
veiða í San Fransiskó-flóa, væru
orðnar svo mengaðar bvika-
silfri að ekki væri ráðlegt að
neyta þei-rra nema einu sinni
í viku og ófrískar konu ættu
..ð forðast það.
„Kvikasilfur hefur mikil á-
hrif á fóstrið og veldur miklu
meiri eitrun í ófæddum böm-
um en fullorðnu fólki“, sagði
Framhald á bls. 14. f