Tíminn - 21.12.1974, Blaðsíða 8

8
TÍMINN
Laugardagur 21. desember 1974.
Þorvaldur Kóri t •orsteinsson:
Hver e r ti 1 ti Igangur skyldusparnaðar?
Er tilgangurinn að rýra féð eða óvaxta?
i fyrsta dálk eru dagsetningar þegar inn var lagt, i 2. dálk þær
upphæOir sem inn voru lagOar, í 3. dálk sú kaupvísitala, sem var
þegar upphæOin var lögö inn, i 4. dálk sú visitala sem var á þeim
degi sem upphæOin var tekin út, I 5. dálk hækkun I % á timabilinu
milli inn- og útborgunar og i 6. dálk vistöluhækkun i krónum.
1 9 3 4 5 b
15/9 '70 9.446,- 152 246 61.84% 5.841,-
2/7 ’71 12.967,- 158 246 55.69% 7.221,-
4/10 ’71 21.850,- 162 246 51.85% 11.329,-
17/12 '71 6.899,- 163 246 50.92% 3.513,-
2/2 '72 7.105,- 174 246 41.37% 2.939,-
10/4 '72 7,298,- 174 246 41.37% 3.011,-
2/6 '72 7.441,- 176 246 39.77% 2.959,-
1/8 ’72 8.221,- 195 246 26.15% 2.149,-
3/10 '72 8.507,- 195 246 26.15% 2.224,-
8/11 ’72 4.015,- 195 246 26.15% 1.050,-
8/1 ’73 8.794,- 195 246 26.15% 2.299,-
5/2 ’73 5.047,- 195 246 26.15% 1.320,-
3/4 ’73 9.626,- 195 246 26.15% 2.517,-
5/6 ’73 10.992,- 219 246 12.32% 1.354,-
12/9 ’73 18.186,- 231 246 6.49% 1.180,-
2/10 ’73 5.125,- 231 246 6.49% 332,-
4/12 ’73 5.758,- 246 264 7.31% 421,-
20/3 ’74 17.009,- 264 264 0% 0,-
Samtals kr. 51.659,-
Skyldusparnaður? Já, hvað er
skyldusparnaður? Skyldu-
sparnaður er það, að öllum ein-
staklingum á aldrinum 16 til 25
ára skal skylt að leggja til hliðar
15% af launum sinum, i þvi
skyni að mynda sér sjóð til
ibúöabygginga eða til
bústofnunar i sveit. Og áfram
höldum við samkv. II kap. I nr.
30/1970 um Húsnæðismálastofn-
un rikisins um skyldusparnaö
en þar segir: „begar sá, sem
sparað hefur fé og lagt i sjóð
samkv. reglum, hefur náð 26
ára aldri, eða stofnað til
hjúskapar verði það fyrr, kaup-
ir eða byggir ibúð til eigin þarfa,
skal hann eiga þess kost aö fá
endurgreitt sparifé sitt með 4%
vöxtum frá þeim tima, er það
var innlagt og með viðbót
samkv. kaupvisitölu.”
Hvernig eru visitölu-
bætur reiknaðar
Þetta litur eflaust vel út, en
ekki er allt gull sem glóir. Til
skamms tíma var aðeins reikn-
að með hálfri kaupvisitölu. Það
hefur nú verið leiðrétt. En þó er
ekki nema hálf sagan sögð.
Hvemig skyldu svo útreikning-
arnir vera á visitöluuppbótinni?
Jú, þann 1. febrúar ár hvert er
reiknuð uppbót samkvæmt
kaupvistölu á þá upphæð, sem
inni var 1. febrúar áriö áöur.
En nú er það svo að það kaupa
ekki allir ibúð og þvi siður gifta
sig allir þann 2. febrúar. Og
hvernig fer þá fyrir þeim, sem
þurfa að taka út sparimerkin sin
réttfyrir 1. febrúar? Þvi held ég
að sé bezt svarað með smá
dæmi: Þann 2. febrúar 1972 eru
lagðar inn kr. 20.000,- sem
skyldusparnaöur og siðan á
fjögurra mánaða fresti uppfrá
þvi er lögð inn sama upphæð i
siðasta sinn þann 2. október 1973
eöa i samtals 6 skipti. 2. desem-
Jörundur Pálsson, arkitekt,
' heldur sýningu á fimmtiu
vatnsiitamyndum af Esjunni,
21. og 22. desember. Sýningin
er I húsakynnum Bygginga-
þjónustu Arkitektafélags ís-
lands aö Grensásveg 11, og
veröur opin frá kl. 14:00 til
20:00 báöa dagana. Helmingur
ber 1973 kaupir viðkomandi Ibúð
og tekur þá allt út, sem inn hafði
veriö lagt. Og hvaö skyldi svo
koma til útborgunar þann 2. des.
1973? Jú, allt sem inn hafði verið
lagt, eða samtals kr. 120.000,- +
vextir en ekki króna i visitölu-
uppbót. Ef maður fer og forvitn-
ast um hvernig i ósköpunum
Þorvaldur Kári Þorsteinsson,
viöskiptafræöinemi
þetta megi vera, er svarið ein-
falt. „Herra minn eða frú, sam-
kvæmt bókum vorum nam inn-
eign yðar þann 1. febr. 1973 kr.
60.000,-en þann 1. febr. 1972 var
ekki um inneign að ræða og þvi
voru engar visitölubætur lagðar
á þann 1. febr. 1973. Hins vegar
hefðu átt að koma bætur á hina
60.000,- kr. inneign yðar þann 1.
febr. 1973 en þar sem við-
miðunardagurfyrirþeim bótum
er 1. febr. 1974 og þér höfðuð
tekiö upphæðina út fyrir þann
tima, kemur þvi miður ekkert i
yðar hlut.” t stuttu máli sagt
þær 20.000,- kr. sem inn voru
lagöar þann 2. febrúar 1972 eru
myndanna er 1 einkaeign, en
hinar eru til sölu. Aögangur er
ókeypis.
Elztu myndirnar eru frá þvi
1950, en þær siöustu ekki eldri
en frá i siöustu viku. Þetta er
fyrsta einkasýning Jörundar,
enáöur hefur hann tekiö þátt i
nokkrum samsýningum.
Byggingarsjóði rfkisins til ráð-
stöfunar i 22 mánuði án þess að
greidd sé ein einasta króna i
vfsitölubætur og næstu 20.000,-
kr. bótalausar i 18 mán o.s.frv.
Þannig er möguleiki aö upphæð
geti legið inni án vísitöluupp-
bóta 11 ár 11 mánuði og 29 daga.
A þessum tima hafa orðið
miklar visitöluhækkanir og
hlýtur þvi hver maður að sjá að
hér er um mjög mikla skerðingu
að ræða miðað við kaupmátt
fyrstu 20.000,- krónanna. Ég er
anzi hræddur um að einhver
myndi leggja orð I belg, ef hann
kæmist aö þvi að vegna
klókinda i vaxtaútreikningi gæti
banki haldið innistæðum i
bankabókum vaxtalausum i allt
aö 2 árum, sem er að minu mati
hliðstætt fyrrgreindu. NU er svo
aö skylda er samkv. lögum að
leggja þessi 15% af launum til
hliðar. Þess vegna tel ég að hið
opinbera beri siðferðislega
skyldu til þess að vera á varð-
bergi gagnvart þvi að þetta
fjármagn rýrni ekki.
Hvað er til úrbóta
Hér er þvi úrbóta þörf og
nauösynlegt að tryggja hag
þeirra sem eiga inneignir i
formi skyldusparnaðar. Það
hlýtur því að vera sjálfsögð
krafa að hver sú upphæö sem
inn er lögð verði bætt i hlutfalli
við þá kaupvisitölu sem var
þegar upphæðin var lögð inn og
þá kaupvisitölu sem er þegar
upphæðin er tekin út. Einnig er
réttlætismál að þeim sem hefur
verið „stolið” af á þennan hátt
fái hlut sinn bættan.
Hér væri ekki úr vegi að taka
raunverulegt dæmi og bera
saman þá viðbót samkv. kaup-
vísitölu sem greidd var og þá
viöbót sem hefði átt að greiðast
samkv. fyrrgreindu. Umrætt
dæmi er sparimerkjabók No.
62665.
Myndirnar eru málaöar á
öllum timum árs, og er marg-
breytileiki þeirra ótrúlegur.
Listamaöurinn sagöi aö eftir
þvi sem hann „stúderaöi”
Esjuna meira, þvi minna vissi
hann um hana.
Tfmamynd: Róbert.
4. des. 1973 voru teknar út kr.
151.518,-. A þeim tima var
kaupvisitala 246 stig og eru þvi
flestar upphæðirnar reiknaðar
til þess tima. 4. des. 1973 og 20.
marz 1974 voru siðan lagðar inn
kr. 5.758,- og kr. 17.009,-.
Bókinni var siðan endanlega
lokað þann 1. april 1974 og nam
kaupvisitala þá 264 stigum og
eru þvi þessar tvær upphæðir
reiknaðar til þess tima.
Þetta dæmi, miðar aö þvf aö
umreikna hverja krónu sem inn
er lögð til þess að verölags sem
rikir þegar þessi sama króna er
tekin út. Samkvæmt dæminu
hefðu þvi réttlátar visitölubætur
átt að nema kr. 51.659,-. Þegar
þessari sparimerkjabók var
lokað hinn 1. april 1974 bjóst
maður I fyrstu við að um 1. april
gabb væri að ræða þvi greiddar
voru visitölubætur að upphæð
kr. 4.378,-. U. gabb var þó ekki
að ræða og afhentu starfsmenn
Veðdeildar Landsbankans
þessa upphæð grafalvarlegir á
svip. Hinn 20. nóv. siðastliðinn
var siðan send uppbót að
upphæð kr. 4.378,- eftir að upp
hafði komizt um „mistök”
vegna hálfrar visitöluuppbótar.
Vfsitöluuppbótin af þessari bók
nam því samtals kr. 8.756,-.
Spariféð hafði þvi rýrnað á
þessum tima sem það var
Byggingarsjóöi til ráöstöfunar
um 42.903 krónur eða mismun-
inum fyrrgreindu dæmi og upp-
bótum sem greiddar voru. Þetta
er ekkert einsdæmi þar sem ég
hef aðra sparimerkjabók undir
höndum, sem samkv. minum
útreikningum hefði átt að hafa
kr. 43.365,- i bætur en bætur
námu aðeins 11.431,- eða mis-
mun upp á kr. 31.934,-
Það er svona sem skyldu-
sparnaðarfé þess hóps i þjóö-
félaginu'sem sizt má við skerð-
ingu er skert. Þannig er farið
með unga fólkið á íslandi, þvi
fólki sem er að koma undir sig
fótunum og stofna heimili.
Ef þetta er ekki ranglæti held
ég að ég verði að biðja islenzku-
fræðingana i þjóðfélaginu að
taka orðið ranglæti til gagn-
gerðrar endurskoðunar og finna
þvi nýja skilgreiningu.
Hver fær i dag 4% af
sparifé sinu?
Nóg I bili um visitöluranglætiö
og tökum ferkar fyrir það
næsta. Hver fær i dag 4% i vexti
af sparifé sinu? Varla nokkur
einasta mannvera á Islandi. En
af hverju þá þeir sem spara i
formi skyldusparnaðar? Einfalt
svar. Það þarf ekki að laða þá til
sparnaðar. Þeir eru skyldaðir
til þess með lögum. Krafan er
þvi stutt. I stað 4% I lögunum
komi hæstu sparifjárvextir á
hverjum tima.
Ég vil draga I efa og trúi
ekki, að þeir alþingismenn sem
samþykkt hafa lög um skyldu-
sparnað hafi viljað að slfk túlk-
un á viðbót samkv. kaupvisitölu
yrði viðhöfð. Frekar vil ég trúa
þvi, að þeirra túlkun hafi verið
sú að sparifjáreigendur kæmu
út með svipaða krónutölu og
tekin var af þeim, miðað við
kaupmátt.

...B
Fimmtíu Esjumyndir
Kveikt á
jolatré á
Akranesi
Laugardaginn 21. desember nk.
kl. 16 verður kveikt á jólatrénu á
Akratorgi á Akranesi. Tréð er
gjöf vinabæjar Akraness i Dan-
mörku, bæjarins Tönder i Suöur-
Jótlandi, sem mörg undanfarin ár
hefur sent Akranesskaupstaö
jólatré að gjöf. Arni Ingólfsson,
formaöur Norræna félagsins á
Akranesi, afhendir tréð, en Dani-
el Agústinusson forseti bæjar-
stjórnar veitir þvi viðtöku, fyrir
hönd bæjarbúa. Skólalúðrasveit
Akraness leikur jólalög og sú
fregn hefur borizt frá Skagaleik-
flokknum, að jólasveinar séu
væntanlegir i heimsókn.
Auglýsítf
íTlmamun