Tíminn - 21.12.1974, Side 9

Laugardagur 21. desember 1974
TÍMINN
9
(Jtgefandi Framsóknarflokkurinn
Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar:
Þórarinn Þórarinsson (ábm). Jón Helgason. Augiýsinga-
stjóri: Steingrimur Gislason. Ritstjórnarskrifstofur i
Edduhúsinu við Lindargötu, simar 18300 — 18306. Skrif-
stofur I Aðalstræti 7, simi 26500 — afgreiðslusimi 12323 —
auglýsingasimi 19523.
Verð i lausasölu kr. 35.00.
Askriftargjald kr. 600.00 á mánuði. Biaðaprent h.f.
Furðulegur áróður
Alþýðubandalagsins
Furðulegt er að hlusta á talsmenn Alþýðubanda-
lagsins um þessar mundir, þegar þeir ræða efna-
hagsmál. Sama verður lika uppi á teningnum,
þegar lesin eru skrif Þjóðviljans um þessi efni.
T.d. eru ræður forustumanna Alþýðubandalagsins
á Alþingi nú litið annað en upptugga á ræðum, sem
talsmenn fyrrverandi stjómarandstæðinga fluttu
á þingi siðast liðinn vetur og vor. Forustugreinar
Þjóðviljans eru lika oftast einskonar uppprentun
úr forustugreinum Mbl. og Visis frá sama tima.
Uppistaðan er sú, að allir þeir efnahagslegu
eríiðleikar, sem nú er fengizt við, séu rikisstjórn-
inni að kenna, og jafnframt sé hún haldin þeim
vonda ásetningi að þrengja kjör hins almenna
borgara sem mest. Flest meðul séu nú leyfileg i
þeim tilgangi að koma henni frá völdum.
Hið rétta i málinu er vitanlega það, að núverandi
rikisstjórn glimir við sömu erfiðleikana og vinstri
stjórnin, að þvi breyttu, að þessir erfiðleikar hafa
enn magnazt, bæði af völdum erlendra verð-
breytinga og grunnkaupshækkananna á siðast
liðnum vetri. Þetta var fyrirsjáanlegt á siðast
liðnu sumri, þegar rætt var um endurreisn vinstri
stjórnarinnar, og réð það mestu um að hinir
ábyrgðarminni forustumenn Alþýðubandalagsins
létu það skerast úr leik. Þeir óttuðust, að þvi gætu
fylgt óvinsældir að glima við vandann. í höfuð-
dráttum hefur núverandi rikisstjóm beitt sömu
úrræðum og vinstri stjómin gerði, eða var búin að
marka, áður en hún fór frá. Hún hefur skert visi-
tölubætur, eins og vinstri stjórnin gerði með
bráðabirgðalögum á siðast liðnu vori. Hún hefur
lækkað gengið, eins og allir þeir flokkar, sem stóðu
að tilraun til myndunar vinstri stjórnar á siðast
liðnu sumri, voru búnir að fallast á. Hún hefur
hækkað söluskattinn nokkuð, hækkað nokkuð
bensinskattinn og lagt verðjöfnunargjald á
raforku til þess að tryggja nægilegt fjármagn til að
kallandi framkvæmda og kjarajöfnunar. Allar
þessar skattahækkanir var Alþýðubandalagið
búið að fallast á i tið vinstri stjórnarinnar, þótt þær
næðu ekki fram að ganga sökum stöðvunarvalds
þáverandi stjórnaandstöðu i neðri deild. Þannig
má rekja það, að núverandi rikisstjórn hefur enn
ekki gert neitt það i efnahagsmálum, sem vinstri
stjórnin og flokkar hennar voru ekki búnir að
framkvæma eða leggja drög að á einn eða annan
hátt. Þvi er óhætt að fullyrða, að svo að segja allt
það, sem núverandi rikisstjórn hefur aðhafzt i
efnahagsmálum til þessa, hefði verið gert, ef
vinstri stjórn hefði verið áfram við völd. Þetta er
hægt að fullyrða vegna þeirra aðgerða, sem hún
var búin að framkvæma, og vegna þeirrar stefnu,
sem flokkar hennar voru búnir að móta i stjórnar-
myndunarviðræðunum á siðast liðnu sumri.
önnur sönnun fyrir þessu er sú, að
Alþýðubandalagið hefur ekki bent á nein önnur
úrræði en þau, sem núverandi rikisstjórn hefur
beitt til að koma i veg fyrir stöðvun atvinnuveg-
anna og til tryggingar nægri atvinnu i landinu.
Þess vegna er furðulegt að hlusta nú á talsmenn
Alþýðubandalagsins og lesa stjórnmálaskrif
Þjóðviljans. Nær allur áróður þessara aðila beinist
nú að þvi að ófrægja þá stefnu, sem þeir fylgdu á
meðan þeir stóðu að vinstri stjórninni.
Dmitri Ardamatskí, APN:
Hver verður fram<
tíð Efnahagsbanda
lagsins?
Ekki verður horfið aftur til hins fyrra ástands
Giscard d’Estaing og Helmut Schmidt ráða mestu um mál Efna-
hagsbandaiagsins.
Af hálfu forustumanna
kommúnistarlkjanna er að
sjálfsögðu fylgzt vel með
efnahagsþróuninni I Vestur-
Evrópu og Bandarikjunum,
og þá ekki sizt með
samstarfinu innan Efua-
hagsbandalags Evrópu,
Samstarfið þar hefur gengið
heldur erfiðlega að undan-
förnu, en þó hefur tekizt að
jafna ýms ágreiningsmál á
ieiðtogafundi bandaiagsrikj-
anna, sem haldinn var i
Paris fyrr I þessum mánuði.
Sá fundur mun einnig hafa
átt drjúgan þátt i þvi, að
veruiegur árangur náðist á
fundi Frakklandsforseta og
Bandarikjaforseta, sem
haldinn var um siðustu helgi.
Þetta hefur stutt að þvl að
eyða óttanum um að Efna-
hagsbandalagið leysist upp,
þótt það kunni að taka lengri
tfma að koma fram mark-
miðum þess en ætlað var I
upphafi. Bollaleggingar
Rússa um Þessi mál má
nokkuð ráða af eftirfarandi
grein eins af fréttaskýr-
endum APN, en hún var
rituð skömmu eftir leiðtoga-
fundinn i Paris.
LEIÐTOGAR Efnahags-
bandalagslandanna hafa
ákveðið að hittast oftar, eða
þrisvar á ári. Þetta er neyðar-
ráðstöfun, sem ákveöin var
sökum þess, að við banda-
laginu blasa sifellt ný
vandamál. Fjölbreytileiki
þessara vandamála og það,
hve ört þau skjóta upp
kollinum, knúðu leiðtoga
aðildarrikjanna að EBE til
þess að breyta umræðuefnum
á dagskrá desember-fundar-
ins i Paris.
Fyrir fáum vikum var
verðbólga aðaláhyggjuefni i
forusturikjum vestrænna
landa. Nú er það einhuga álit
leiötoga EBE, að Vestur-
Evrópu sé alvarlega ógnað af
fjármagnsflótta. Þeir vörðu
nálega degi til að ræða þetta
vandamál, og ákváðu að
lokum að fela sérfræðingum
að finna ráð til að berjast gegn
verðbólgu og fjárflótta.
Annað dæmi i likum dúr: Að
undanförnu hefur EBE lönd-
unum verið ógnað af atvinnu-
leysi, mismikiö að visu, eins
og danski forsætisráðherrann
benti á i Paris. Nú er þetta
vandamál orðið sameiginlegt
og jafnalvarlegt i öllum
löndunum.
Við þessar áðstæöur var
nærtækara fyrir leiðtoga EBE
að ræða, hvort Efnahags-
bandalagið gæti lifað af,
heldur en um það, hvernig ætti
að fara að þvi að ljúka höfuð-
viðfangsefni þess, — stofnun
efnahagslegs og stjórnmála-
legs bandalags rikja V-
Evrópu fyrir lok aldarinnar,
enda gerðu þeir það. Rétt er
að benda á, að áætlunin um
slikt bandalag var borin fram
af leiðtogum bandalagsins
fyrir aðeins tveim árum.
Sámþykkt var yfirlýsing, en
engin leið fannst til að leysa
vandamálið. I fyrsta lagi
vegna þess, að þátttakendur i
ráðstefnunni og sérfræðingar
þeirra kunnu einfaldlega ekki
ráð til að leysa efnahags- og
gjaldeyriskreppuna. Ljóst er,
að þeir komust ekki lengra en
að setja fram tilgátur og al-
mennar óskir. I öðru lagi
myndi samþykkt jákvæöra
ráðstafana takmarka
athafnasvið hvers einstaks
lands innan EBE til þess að
draga úr afleiðingum
núverandi efnahagsóreiöu. Og
tilhneiging til sjálfstæðrar
lausnar sameiginlegra vanda-
mála er gamalgróin.
EFNAHAGSBANDALAGIÐ
á við að glima verðbólgu, fjár-
magnsflótta og ört vaxandi at-
vinnuleysi á mjög erfiðum
timum fyrir það. Samhæfing
V-Evrópu hefur náð þvi stigi,
aö verulega hefur verið dregið
úr sjálfræði einstakra þjóða til
efnahagslegrar stjórnunar út
á við, en einu allsherjarstjórn-
kerfi efnahagsmála hefur ekki
veriö komiö á fót. Slikt ástand
stuölar aö þvi að riðla efna-
hagslegu öryggi allra aöildar-
rikja bandalagsins, einkum
þeirra, sem eru efnahagslega
veikari. Verðbólgan fer
vaxandi, bankavextir breytast
oft og mikið, og óstöðugleiki
greiöslujáfnvægis fer
vaxandi.
Á siðasta ári nam t.d.
greiösluhalli i Italiu alls
176.000 milljónum lira, og á
timabilinu febrúar til april á
þessu ári fór hann upp i
1.635.000 milljónir lira. Eftir
inngöngu Danmerkur i EBE
1973 fimmfaldaðist viðskipta-
hallinn og heldur áfram að
aukast ört.
Breytingatimabil efnahags-
legrar samhæfingar banda-
lagslandanna hefur staðið
óhæfilega lengi yfir, og orku —
og gjaldeyriskreppan ógnar æ
meira hinni ófullgeröu og
ótraustu byggingu banda-
lagsins.
Hvaöa leiö er til út úr ógöng-
unum, og hvar er vörn að
finna? I frekari sameiningu?
En flest aðildarlönd banda-
lagsins lita á það sem happ-
drætti, þar sem þátttöku-
gjaldið er of hátt og ávinning-
urinn ótryggur. Eöa er það
lausnin að hverfa aftur til
aðgerða einstakra þjóða
varðandi stjórnun ytri efna-
hagsaðgerða?
Hiðsiðartalda er einfaldara,
einkum með tilliti til þess, að
hjá sérhverri af rikisstjórn-
unum niu sitja hagsmunir
innlendra fjármálaafla i fyrir-
rúmi fyrir skipulegri fram-
kvæmd áætlananna um efna-
hags- og gjaldeyrisbandalags-
heild.
VANDAMAL eins og hlut-
deild Bretlands i fjárhags-
áætlun EBE kann að virðast
skipta minna máli. Samt var
hætta á, að þetta vandamái
leiddi til upplausnar leiðtoga-
fundarins i Paris. Er Frakk-
landsforseti, V. Giscard
d’Estaing, sagði I umræð-
unum ,,nei” við kröfu Breta
varöandi lægri greiðslur til
sameiginlegrar fjárhagsáætl-
unar bandalagsins, sagði
brezki forsætisráðherrann, H .
Wilson: ,,Ef það sem þér
segið, herra forseti, er loka -
niðurstaða bandalagsins, þá
sé ég engar horfur á árangri af
viöræðunum.”
Það tók margar klukku-
stundir að ná málamiölun.
Eru raunverulega horfur á
klofningi bandalagsins? Þaft
væru ýkjur að orða spurning-
una svo vandalaust. Þróun
vestrænnar samhæfingar
hefur gengið það langt og
efnahagskerfi einstakra landa
hafa samtengzt svo, aö þess er
vart að vænta, að horfið verði
aftur til þess ástands, er rikti
fyrir myndun Efnahags-
bandalagsins.
Þessi staðreynd dregur þó
engan veginn úr þýöingu
gjaldeyriskreppunnar innan
Efnahagsbandalagsins, alvar-
legustu kreppu gervalls rikis-
einokunarkerfis hinnar
vestur-evrópsku heildar.
Þessi kreppa sýnir, að þetta
kerfi megnar ekki að sigrast á
innbyröis erfiðleikum og þver-
sögnum, sem hrjá það.
Þ.Þ.