Fréttablaðið - 15.04.2005, Síða 44

Undanfarin misseri hefur mikið
verið fjallað um erlent verkafólk
sem er hingað komið á vegum
einhverra milligöngumanna sem
starfa sem miðlarar. Þeir bjóða
fram vinnu þessa bláfátæka fólks
gegn endurgjaldi í grennd við
allra lægstu lágmarksdagvinnu-
laun, vinnutími er ótakmarkaður
og aðbúnaður skiptir nánast
engu. Þetta sáum við svo greini-
lega í upphafi við byggingu Kára-
hnjúkavirkjunar, en hefur með
miklu starfi tekist að leiðrétta. Í
sinni einföldustu mynd eru miðl-
ararnir að hafa af hinum bláfá-
tæku verkamönnum réttindi eins
og yfirvinnuálag, uppsagnar-
frest, veikinda- og orlofsrétt og
tryggingar. Miðlarinn sér um að
útvega vinnu hjá þriðja aðila.
Yfirvöld og starfsmenn stétt-
arfélaga leita þessa erlendu
verkamenn uppi og þeim er vísað
úr landi. Í fréttaskýringaþáttum
kemur fram að hinir erlendu
verkamenn hlaupa í felur þegar
innlendir erindrekar koma á
vinnustaðina. Verkafólkið er
hrætt, svo sem ekki nema eðli-
legt, þar birtast lögreglumenn og
svo koma menn í rykfrökkum frá
Útlendingastofnun og umkringja
húsið og leiða hina bláfátæku er-
lendu verkamenn inn í lögreglu-
bíla. Ég spyr, er það réttur fram-
gangsmáti? Eigum við ekki frek-
ar að halda okkur við þá leið sem
við fórum í Kárahnjúkum og við
Búrfellslínuna, takast á við fyrir-
tækin og miðlarana og vinna
traust verkafólksins?
Ég hef setið allnokkrar ráð-
stefnur víðsvegar um Evrópu þar
sem fjallað hefur verið um þessi
mál, þar á meðal eina í Eistlandi
þar sem fram kom hjá heima-
mönnum að miðlararnir, sem fá
verkafólkið til ferða, innprenti
því fyrst og síðast að verkalýðs-
félög séu af hinu vonda. Þau séu
einvörðungu að hafa afskipti af
þessum málum til þess að ná til
sín hluta af launum þess, en sé að
öðru leyti nákvæmlega sama um
hvaða laun verkamenn hafi. Þeir
telja verkamönnum trú um að
hagur þeirra sé fyrst og síðast
fólginn í að forðast yfirvöld og
verkalýðsfélög. Mér er tjáð að
þessi málatilbúnaður eigi greiðan
aðgang að verkafólki í Austur-
Evrópu sem alist hefur upp við
gerspillta yfirstétt sem einhliða
ákvarðaði laun og kjör og
kommissara stéttarfélaga sem
dönsuðu eftir þeirra flautum.
Hér þurfum við ekki að leita
nema um 100 ár aftur til þess að
finna vistarböndin og bændasam-
félagið.
Í fréttaskýringaþáttunum er
ekki fjallað um hver hagnist
mest á vinnu þessa fólks, sem er
á launum í grennd við lágmarks-
taxta, en nýtur engra réttinda.
Samkvæmt landslögum og kjara-
samningum öðlast launamaður
rétt í gegnum launatengd gjöld.
Það er hluti af umsömdum laun-
um á íslenskum vinnumarkaði.
Veikinda- og orlofsréttur, líf-
eyrisgreiðslur, atvinnuleysisbæt-
ur, örorkubætur, tryggingar,
launaskattur o.fl. Margir Íslend-
ingar hafa valið þann kost að fá
þennan hluta launa sinna greidd-
an beint og sjá svo um sín mál
sjálfir. Auk framantalins eiga
fyrirtækin að greiða virðisauka
og standa skil á öðrum sköttum
til samfélagsins. Það er þarna
sem hagnaðurinn liggur, og skap-
ar miðlurunum möguleika til
þess að framleigja verkamenn til
fyrirtækja á lágmarkslaunum
með góðum hagnaði.
Í Finnlandi hafa samtök launa-
manna og fyrirtækja, ásamt hinu
opinbera, tekið höndum saman og
reka umfangsmikla kynningar-
stafsemi meðal erlends launa-
fólks. Þessi starfsemi fer fram
bæði í Finnlandi og Eystrasalts-
ríkjunum. Áhersla er lögð á að
kynna erlenda verkafólkinu í
hverju umsamin kjör eru fólgin,
hvaða kröfur það eigi að gera til
fyrirtækjanna. Einnig er lögð á
það mikil áhersla hvert verkafólk
eigi að leita vilji það fá rétt laun
og njóta fullra réttinda. Eins og
við vitum hefur afstaða Samtaka
atvinnulífsins og hins opinbera
hér landi verið mörkuð tvískinn-
ungi í þessum málaflokki. Ein-
kennilegt því neðanjarðarhags-
kerfið vex hröðum skrefum og ís-
lensk fyrirtæki sem vilja standa
eðlilega að sínum rekstri eiga í
vaxandi vandræðum.
Við eigum að sameinast í því
að ná til erlenda verkafólksins og
vinna traust þess með því að
bjóða það velkomið. Þetta fólk er
þegar verðmætur þáttur í upp-
byggingu samfélags okkar og við
þurfum á því að halda. Hlutverk
starfsmanna stéttarfélaganna og
yfirvalda er að koma þessum
skilaboðum á framfæri. Að er-
lendir verkamenn geti gengið hér
um stræti eins og frjálsir menn
með mannlegri reisn og eigi full-
an rétt á að njóta þess samfélags
sem við höfum byggt upp frá því
við brutum vistarböndin af okkur.
Við eigum að fara finnsku leið-
ina og kynna fyrir því hvaða
kröfur það eigi að gera og hvern-
ig það fari að því að ná fram rétt-
indum sínum. Verkalýðsfélögin
hafa það hlutverk að hjálpa
verkafólki sama frá hvaða landi
það kom, til þess að ná rétti sín-
um gagnvart þeim skúrkum sem
eru að stela drjúgum hluta af
kjörum þeirra og stinga í eigin
vasa. Það eru miðlararnir og
fyrirtækin sem stela mestu með
því að nýta sér bágindi þessara
bláfátæku verkamanna, sem
nauðugir viljugir fara frá heimili
og fjölskyldu til þess að leita uppi
vinnu. Við eigum að taka for-
svarsmenn þessara fyrirtækja
fasta og rukka þá og sekta. Þá
náum við árangri, það hafa Finn-
arnir lært fyrir löngu.
Við snerum okkur að Impregilo
og höfðum fram sigur. Við létum
verkafólkið í friði og komum því
jafnframt í skilning um að við
værum að vinna fyrir það. Það
var þá sem Impregilo skildi að
það væri búið að tapa. Við þekkj-
um hinn víðáttumikla skjalaskóg
sem hefur myndað margþætta
stofna í kjölfar fjölda frávika frá
hinu daglega lífi. Við vitum í
hverju heildarkjör verkafólks eru
fólgin, það er ekki bara að fá
greidd strípuð lágmarksdaglaun
fyrir 14 tíma vinnu 6 daga vikunn-
ar. Fyrirvaralaus uppsögn fólgin í
fjarlægð vegna veikinda og at-
hugasemda um aðbúnað eða
beiðni um mat og betri skó. ■
15. apríl 2005 FÖSTUDAGUR24
Hvers eigum við að gjalda? Að und-
anförnu hefur verið nokkuð mikið
rætt og ritað um málefni aldraðra
og mikið talað um að nú þurfi að
gera vel við aldraða. Hvers vegna
er talað og ritað um að gera vel við
aldraða? Svarið er ákaflega einfalt,
á undanförnum árum hafa greiðslur
Tryggingastofnunar til eftirlauna-
þega lækkað verulega sem hlutfall
af almennum launum, aldraðir hafa
dregist aftur úr öðrum.
Rétt dæmi um eftirlaunaþega
sem fór á eftirlaun í árslok 1999 og
fær ellilífeyri frá Tryggingastofnun
og greiðslu úr lífeyrissjóði lítur
svona út: Ellilífeyrir frá Trygginga-
stofnun hefur hækkað um 30% en
greiðslur úr lífeyrissjóðnum hafa
hækkað um 39,2% til dagsins í dag.
Þetta er staðreynd sem sýnir að elli-
lífeyrir frá Tryggingastofnun hefur
rýrnað um 9% á þessum árum.
Þessi rýrnun á greiðslum Trygg-
ingastofnunar sem hér er sagt frá
hefur orðið á aðeins 6 árum, en
þessi rýrnun hafði verið við lýði
næsta áratug þar á undan. Hvers
eigum við aldraðir að gjalda? Við
sem núna erum komin á eftirlaun
og fáum lítið úr lífeyrissjóðum
verðum að treysta á eftirlaun frá
Tryggingastofnun okkur til fram-
færis, og samkvæmt skýrslum
Tryggingastofnunar eru það milli
tíu og tólf þúsund okkar sem verða
að lifa af eftirlaunum sem eru langt
undir fátæktarmörkum, eru hung-
urlaun, um og undir eitt hundrað og
tíu þúsund krónur á mánuði.
Hvers eigum við að gjalda? Við
erum ekki að fara fram á fátækra-
framfærslu, við erum aðeins að
krefjast réttlætis. Við erum búin að
greiða í almannatryggingar
(Tryggingastofnun), sem var okkar
lífeyrissjóður, frá 16 ára aldri og
þar til við hættum vinnu. Við krefj-
umst þess að stjórnvöld hætti að
skerða lífeyri okkar frá Trygginga-
stofnun eins og verið hefur og
greiði okkur lífeyri, (ellífeyri og
tekjutryggingu o.fl.) eins og við
höfum unnið fyrir og bæti upp þær
skerðingar sem orðið hafa, en þær
eru milli 15 og 20%. Við aldraðir
erum ekki að óska neins sem við
eigum ekki, við erum aðeins að
krefjast þess sem við höfum greitt
fyrir og að stjórnvöld hætti að arð-
ræna okkur og skili okkur því sem
við eigum. Eins gerum við þær
kröfur að hætt verð þessum miklu
skerðingum á eftirlaunum frá
Tryggingastofnun, þó svo að eftir-
launaþegi geti aflað sér einhverra
tekna frá öðrum. Við erum ekki að
betla, við erum að krefjast réttlæt-
is, að við fáum það sem við höfum
unnið fyrir. Við höfum byggt upp
þetta velferðarþjóðfélag og eigum
ekki að gjalda fyrir það, heldur að
njóta réttlætis. ■
Stöndum við rétt að málum
gagnvart erlendu launafólki?
4. flokki 1992 – 46. útdráttur
4. flokki 1994 – 39. útdráttur
2. flokki 1995 – 37. útdráttur
Nú hefur farið fram útdráttur húsbréfa
í eftirtöldum flokkum:
Koma þessi bréf til innlausnar 15. júní 2005.
Öll númerin verða birt í Lögbirtingablaðinu.
Auk þess liggja upplýsingar frammi hjá Íbúðalánasjóði,
í bönkum, sparisjóðum og verðbréfafyrirtækjum.
Útdráttur
húsbréfa
Borgartúni 21 105 Reykjavík Sími 569 6900 Fax 569 6800 www.ils.is
Í fréttaskýringaþátt-
unum er ekki fjallað
um hver sé að hagnast mest
á vinnu þessa fólks. Það er
á launum sem eru í grennd
við lágmarkstaxta, en nýtur
engra réttinda. Samkvæmt
landslögum og kjarasamn-
ingum öðlast launamaður
rétt í gegnum launatengd
gjöld. Það er hluti af um-
sömdum launum á íslensk-
um vinnumarkaði.
GUÐMUNDUR GUNNARSSON
FORMAÐUR RAFIÐNAÐARSAMBANDS
ÍSLANDS
UMRÆÐAN
VERKALÝÐSMÁL
,,
Orðasmíð í formannskjöri
„Alltaf skal það nú heita eitthvað,“
sagði gömul kona, sem nú er löngu
dáin, margoft á dag og reri fram í
gráðið. Það verður að segjast eins
og er að mér verður oft hugsað til
þessarar konu. Ekki veit ég hvað
hún átti við með þessum orðum, þau
létu í mínum eyrum eins og nokkurs
konar uppgjör við lífið sem hafði
ekki alltaf farið um hana mjúkum
höndum.
Það er algeng aðferð í umræðum
um ýmis hitamál, þegar rökin þrýt-
ur, að menn noti þá baráttuaðferð að
henda eitthvert neikvætt orð á lofti
og beina því eins og vopni gegn
þeim sem við er að etja hverju
sinni. Hugmyndafluginu eru þá lítil
takmörk sett. Oftar en ekki duga al-
geng og hversdagsleg orð til, svo
sem dylgjur, slúður, málþóf o.s.frv.,
en stundum taka menn sig til og
hafa fyrir því að smíða nýjar og
frumlegar samsetningar eins og
frægt er orðið. Mönnum hefur jafn-
vel verið hampað fyrir þessa list-
grein og gott ef ekki er komin í gang
einhver keppni á þessu sviði milli
Davíðs og Steingríms Joð.
Nýjasta orðið sem ég heyrði í
þessa veruna er orðið stjörnupólitík
en það hefur verið notað á síðum
dagblaðanna nú undanfarið til þess
að lýsa skoðunum fólks sem vill fá
hæfasta og reyndasta einstakling-
inn í flokknum sínum – þann sem er
líklegastur til þess að afla stefnu-
málum hans fylgis – til þess að vera
helsti málsvari hans. (Á mínu máli
heitir það skynsemi.) Ég velti því
líka fyrir mér af hverju þetta orð er
að dúkka upp núna, þessi umrædda
„stjarna“ er jú búin að vera lengi í
pólitík og engum þeirra sem nú
smjatta hvað mest á þessu orði
hefur dottið í hug að nota það fyrr.
En alltaf skal það nú heita eitt-
hvað – þar rataðist gömlu konunni
satt á munn.
Höfundur er félagi í
Samfylkingunni.
KARL GÚSTAF ÁSGRÍMSSON,
EFTIRLAUNAÞEGI SKRIFAR UM MÁLEFNI
ALDRAÐRA BIRGITTA BRAGADÓTTIR
UMRÆÐAN
STJÓRNMÁLABARÁTTA
Hvers eigum við
aldraðir að gjalda?
Við sem núna erum
komin á eftirlaun og
fáum lítið úr lífeyrissjóðum
verðum að treysta á eftirlaun
frá Tryggingastofnun okkur
til framfæris, og samkvæmt
skýrslum Tryggingastofnunar
eru það milli tíu og tólf þús-
und okkar sem verða að lifa
af eftirlaunum sem eru langt
undir fátæktarmörkum, eru
hungurlaun, um og undir eitt
hundrað og tíu þúsund krón-
ur á mánuði.
,,