Tíminn - 02.10.1976, Blaðsíða 11

Tíminn - 02.10.1976, Blaðsíða 11
Laugardagur 2. október 1976 TÍMINN 11 tVflWAHSWMÍSífc hljoðvarp Laugardagur 2.október 7.00 Morgunútvarp Veöur- fregnir kl. 7.00, 8.15 og 10.10. Fréttir kl. 7.30, 8.15 (og for- ustugr. dagbl.), 9.00 og 10.00. Morgunbæn kl.. 7.55. 12.00 Dagskráin. Tónleikar. Tilkynningar. 12.25 Veðurfregnir og fréttir., Tilkynningar. Tónleikar. 13.30 Ct og suður Asta R. Jó- hannesdóttir og Hjalti Jón Sveinsson sjá um siödegis- þátt með blönduðu efni. (16.00 Fréttir. 16.15 Veður- fregnir). 17.00 Einsóngur: Sylvia Sass syngur „Kafarann", ball- öðu eftir Schubert við texta eftir Schiller: Andreas Schiff leikur á pianó. 17.30 Ferðaþættir eftir Bjarna Sæmundsson fiskifræðing Cskar Ingimarsson lýkur lestrisínum úr bókinni „Um láð og lög" (10). 18.00 Tónleikar. Tilkynning- ar. 18.45 Veðurfregnir. Dagskrá kvöldsins. 19.00 fréttir. Fréttaauki. Til- kynningar. 19.35 Frá kumli til kaupstaðar Gísli Kristjánsson spjallar viö Sigfús Þorleifsson fyrr- verandi útverðarmann á Dalvik. 20.00 óperutónlist eftir Christoph Willibald Glucka. Boris Christoff og Teresa Berganza syngja ariur. b. Sinfóniuhljómsveit útvarps- ins I Stuttgart leikur ballett- múslk íir óperunni „Don Juan": Klauspeter Seibel stjórnar. 20.45 Landsslmi tslands 70 ára.Viðtöl við frumherja og frásagnir. Pétur Pétursson sér um þáttinn. 21.45 Paganini-etýður eftir Franz Liszt Josef Bulva leikur á pianó. 22.00 Fréttir. 22.15 Veðurfregnir. Danslög 23.55 Fréttir. Dagskrárlok. sjonvarp Laugardagur 2. október 1976 18.00 iþróttir Umsjónarmaður Bjarni Felixson. Hlé 20.00 Fréttir og veður 20.25 Auglýsingar og dagskrá 20.35 Maður til Uks Breskur gamanmyndaflokkur. Korriró og .dillidó Þýðandi Stefán Jökulsson. 21.00 Til Máimeyjar Kvik- mynd, sem Sjónvarpið gerði sumarið 1969 um Málmey á Skagafirði. Siglt er framhjá Þórðarhöfða og hann skoðaður af sjó. Kvikmynd- un Orn Harðarson. Umsjón Ólafur Ragnarsson. Frum- sýnd 3. mal 1970. 21.35 Þrúgur reiðinnar (Grap- es of Wrath) Bahdarisk bió- mynd frá árinu 1940, gerð eftir hinni alkunnu skáld- sögu Johns Steinbecks, sem komið hefur út I Islenskri þýðingu. Leikstjóri John Ford. Aðalhlutverk Henry Fonda og Jane Darwell. Sagan gerist i Bandarikjun- um á kreppuárunum. Tom Joad hefur setið i fengelsi i f jögur ár fyrir að hafa orðið manni að bana i sjálfsvórn, en kemur nú heim I sveitina til foreldra sinna. Fjöl- skyldan er að leggja af stað til Kaliforniu i atvinnuleit, og Tom slæst I förina. Þýð- andi Dóra Hafsteinsdóttir. 23.40 Dagskrárlok Bernhard Nordh: I JOTUNHEIMUM FJALLANNA ei Lars hlustaði rólegur á, þegar Jónas lýsti f yrir honum f ramtíðaráætlunum sínum. Hann vissi hreint ekki, hvað hann átti að halda um þennan skyndilega áhuga sonarins um að ryðja sér land til byggðar. — Auðvitað er þér velkomið að ryðja þér land þarna efra, sagði hann að lokum. En Jónas var ekki f ullkomlega ánægður með svarið. Ryðja. Þaðskipti nú minnstu máli. Hér var um kaup að ræða. — Við skulum ganga þangað upp eftir og mæla blett- inn. Svo getur þú nef nt, hvað þú vilt f á f yrir hann. Martahafði kallaðá Pálog Svein Olaf til þessaðsegja þeim frá þessari nýiu fluqu Jónasar. Þeir voru á sama máli og faðir þeirra. Hann mátti sannarlega fá að ryðja blett þarna. En að gera landamerki og mæla út land til nýbýlis — það var annað mál. Hvað væri líka unnið með því? Hann mundi áreiðanlega gefast upp á þessu eftir viku eða svo. Jónas hélt f ast við sitt, að f aðir hans og bræður skildu brátt, að enginn friður mundi fást í AAarzhlíð, fyrr en þeir létuaðvilja hansog mælduhonum útblett. — Við getum gengið þangað upp eftir á morgun, sagði Páll. — Við gætum það í dag, sagði Jónas hvasst og stuttri stundseinna voruþeir allir á leiðað Suttungi. Já, staðurinn lá vel við, það viðurkenndi bæði Lars og synir hans, en hingað til hafði hann þó ekki verið til neinna nytja fyrir Marzhlíð. Skógarnytjar voru nægar nær bænum, og heilt heyæki fengist ekki af þessu grasi- vaxna rjóðri. Jónas benti. Hér áttu landamerkin að vera — beina línu frá vatninu upp í nakta f jallshlíðina. Fyrir öðrum landamerkjum þurfti ekki að hugsa. Enginn f rumbýlingur mundi nokkru sinni láta sér til hugar koma að hygg ja á bólf estu í næsta nágrenni í norðri, austri eða suðri. Þar voru lendur Lappanna og ríkisins, og gátu tæpast boðið þau landgæði, sem fyrirhyggjusamur land- námsmaður gat gert sig ánægðan með. Á tvær hliðar voru há fjöll og vatn á þá þriðju. — Jæja, hve mikið viltu þá fá f yrir það? Það lá nærri að Lars fyrtist. Hve mikið vildi hann fá? Þessi litli útkiki af landi Marzhlíðar var víst ekki mikils virði. — Þér er velkomið að ryðja eins mikið land hér og þú vilt, Jónas. — Nei, ef ég fæ ekki að kaupa landið, vil ég ekki sjá það. Ég vil geta sagt, að þetta land sé mitt. Hvort viltu heldur fá fimmtíu ríkisdali fyrir það eða nokkur hrein- dýr, þegar Turri kemur? Niðurstaðan varð sú, að Jónas keypti landið f yrir tvö hreindýr, en í kaupbréfinu áttu þó hreindýrin að jafn- gilda fimmtíu ríkisdölum. Á síðsumarshátíðinni í Fatt- mómak átti að ganga f rá kaupbréf inu og af henda það til þingslesturs á Ásahlésþingi. Morguninn eftir hélt Jónas með áhöld sín til hins til- vonandi heimkynnis. Hann hafði líka vikunesti með sér. Hið fyrsta sem hann gerði var að reisa einfalt Lappa- tjald af viðarrenglum, grenigreinum og hreindýraskinn- um. Þessi híbýli voru fullbúin að fáum klukkustundum liðnum, en þá greip hann orfið og fór að slá grasið í rjóðrinu. Hann hafði engin not fyrir heyið, en hann gat ekki fengið af sér að stínga skóf lu sinni i þetta hvann- græna gras og troða það ofan í moldina. Þannig vann Jónas dögum saman að landruðningi sín- um. Hann hafði þegar gefið nýbýli sínu nafn, en þó hvorki kennt það við f jallið eða vatnið. Hann kallaði býl- ið Grænuf it. Að viku liðinni kom Lars til hans til þess að forvitnast-um hvað hann hefði fyrir stafhi. Og gamli landnámsmaðurinh varð harla undrandi, þegar hann sá, að Jónas hafði brotið spildu, sem var á stærð við stærsta kartöflugarðinn í Marzhlíð. Eftir nokkrar vikur með sama áframhaldi mundi verða eins mikið brotið land í Grænufit eins og Nikki Brandsson hafði keypt af Hansi Péturssyni. Þessi mikli árangur var ekki einvörðungu að þakka dugnaði og ákafa Jónasar heldur kornótt f jallamold, þar sem tærur og steinar ^voru einu hindran- irnar og þó smávægilegar. En starfsáhugi Jónasar varð að þola harða raun einn morguninn, er hann kom að Grænufit eftir næturdvöl heima í Marzhlíð þar sem hann hafði endurnýjað nesti sitt. Björn hafði heimsóttstaðinn og nær þvi velt tjaldinu um koll. Jónas f næsti af bræði og greip til byssu sinnar, en snöggt tillit til hins rudda lands varð því valdandi, að ræktunaráhuginn sigraði veiðif ýsnina í blóði hans. Hann gæti seinna fengið færi á birninum. Nú var meira um vert að halda áfram landbrotinu. Hinn ungi landnámsmaður unni sér varla matar frá sólaruppkomu. Fengju hakinn og skóflan að hvílast nokkra daga var það vegna þess, að hann hafði tekið sér öxi í hönd eða orf. Víðikjarri og lyngi varð að eyða, ef grasið átti að geta vaxið í friði. Jónas var með hugann allan við störf sín, og allt annað varð að víkja. Hann varð að brjóta mikið land, áður en. frostin kæmu, og ekki einu sinni daunillur jarfi mundi hafa getað truf lað starf hans. Ákafi hans skapaðist þó ekki af afstöðu hans til annarra manna. Hann hafði ekki í hyggju að fara yf ir að Saxanesi, þegar ísinn á vatninu væri orðinn mannheldur, og draga Emmu á hárinu yf ir að Grænufit til þess að sýna henni, að hann væri ekki mannleysa. Hann stritaði heldur ekki frá morgni til kvölds til þess að geta sagt við Stínu: „Líttu á, hér hef ég byggt bæ, er það nóg?" Jónas stóð nú í sömu sporum og margir aðrir frumbýlingar á undan honum. Hann hafði fundið bæjarstæði, sem féll honum vel i geð, og hann hafði í hyggju að búa þar um sig eftir beztu föng- um. Hann hugsaði ekki um það, að hver skóflustunga færði hann nær þeim degi, er hann stæði andspænis nýj- um og erfiðum viðfangsefnum. Yngsti sonur Lars var ekki hinn eini, sem tekið hafði sér bólfestu á afskekktum og óbyggðum stað, og margir menn áttu þá reynslu á undan honum, að nauðsynlegt reyndist að fá sér konu, kæmust þeir svo langt í starf inu að rækta sér jarðblett og af la heyja handa kú og nokkr- um geitum. Ef enginn var heima til að gæta skepnanna, gat húsbóndinn ekki vikið sér að heiman og ekki stundað veiðar, hvað þá heldur farið á f jarlæga markaði. En konu var ekki að finna bak við næsta runna. Það gat meira að segja valdið nokkrum erfiðleikum að finna hana niðri í sveitaþorpunum, og fáar voru fúsar að hverf a úr margmenninu út í f ásinnið á af skekktu nýbýli. Það varog vonlaust að lita hornauga til fallegrar stúlku. Hann mátti þekka fyrir ef hann gæti krækt í einhverja sem farin væri að nálgast örvæntingaraldurinn og hefði enga áberandi annmarka. Ást? Hér var hvorki tími né tækifæri til að hugsa um slíkt. þegar kýrnar stóðu mál- þola heima íf jósinu. Jónasi reyndist nauðugur einn kost- ur að halda í austurátt í konuleitinni, því að honum var fullljóst, aðengin stúlka í f jallabyggðunum vildi líta við honum. Aron kom dag nokkurn upp að Grænuf it og lét greini- lega í Ijós bæði undrun sína og vanþóknun. Hann settist á stein og horfði á bróður sinn vinna. — Gaztu ekki lynt við Lappana, spurði hann. — Jú, vist gat ég það. — Hvers vegna varstu þá að yfirgefa þá? — Ég undi mér ekki lengur meðal þeirra. Aron yppti óxlum. Undi? Hélt hann kannske að hann mundi una sér betur hér? — Ef þú hefðir dvalið hér heima síðastliðinn vetur, mundir þú ekki hafa yfirgefið Lappana, sagði hann þungbúinn. Nýbýli gef ur ekkert annað en sult og seyru. Ég verðhugsjúkurþegar ég hugsa til þessaðtil eru stað- ir þar sem frost þekkist ekki. „Vissir þú að það eru leynigöng ofan af háalofti niður i kjallara." DENNI DÆMALAUSI

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.