Tíminn - 21.05.1978, Síða 31

Sunnudagur 21. mai 1978
/gdjj/'V /.v+7

31
SAV^ iqbM
Mirv
SS-20,
— og aðrar
skammstafanir
í viðræðum Cyrus Vance og
ráðamanna i Moskvu um
siðustu mánaðamót var rætt um
hvernig haga skyldi næstu lotu
SALT-viðræðnanna og ná nii
þegar samkomulagi um nokkur
atriði. Arangur varð ekki ýkja
mikill af umræðunum, en þó er
ljóst að stórveldin muni halda
áfram að fjalla um þau ógn-
vekjandi viðfangsefni,sem leyn-
ast undir sakleysislegu yfir-
bragði SALT-skammstöfun-
arinnar. Hvað þýðir SALT?
Þetta er skammstöfun á
Strategic Arms Limitation
Talk, eða: samningaviðræður
um takmörkun á kjarnorku-
vopnum. Reyndar er hér um að
ræða umr. umtakmörkuná
burðarflauga sem flutt geta
kjarnavopn, bæði eldflaugar og
flugvélar. Ekki er þó um allar
eldflaugar að ræða heldur ein-
ungis þær sem senda má yfir
heimshöfin og stórveldin geta
notað til að skjóta hvort á annað
heiman að frá sér. Svo kröftug-
ar eldflaugar eru venjulega
kallaðar langdrægar eldflaugar
á islenzku, en á ensku eru þær
nefndar ICBM eða Inter-
continental Ballistic Missiles.
Allar þær eldflaugar sem
skemmra fara, kallast öðrum
nöfnum. Stórveldin sýna þeim
lika nokkurn sóma og umræðu-
fundir um þær snúast að mestu
um,hvernig þeim skuli komið
fyrir i Evrópu. Þær viðræður
fara fram i Vinarborg og
kallast MBFR, Mutual and
Balanced Force Reduction in
Central Europe þ.e. gagnkvæm-
ur og samræmdur samdráttur
herafla i Mið-Evrópu. Þar með
er ekki allt upptalið. Auk þess-
ara umræðufunda er rætt um
önnur áhugamálstórveldanna á
hernaðarsviðinu. I gangi eru
umræður um jafnvægi i her-
búnaði á Indlandshafi, eftirlit
með banni við tilraunum með
kjarnorkuvopn, geislavopn og
sýklavopn og loks er fjallað um
varnir gegn gervihnöttum á sér-
stökum fundum. Allar þessar
viðræður gætu bent til þess.að
ekkert sé stórveldunum hug-
stæðara en að draga sem mest
úr vopnabúnaði og eyði-
leggingarmætti. Hitt er þó
sönnu nær.að umræðurnar snú-
ast fyrst og siðast um takmörk-
un á vopnabúnaði sem nú þegar
er langtum meiri en þarf til að
leggja heimsbyggðina I rúst á
nokkrum klukkustundum, ef
menn telja sig þá nokkru bætt-
ari.
SALT-viðræðurnar hófust i
nóvember 1969 og hafa þvi
staðið i hálft niunda ár.
Arangurinn hingað til er helzt sá,
að 1974 náðist samkomulag um
hámarksfjölda langdrægra
burðarflauga og sprengjuflug-
véla sem Bandarikin og Sovét-
rikin máttu framleiða og eiga.
Hins vegar hafa ekki neinar
ákvarðanir verið teknar um
þann eyðileggingarmátt sem
hver burðarflaug getur haft i
sér fólginn. Um það standa
deilurnar nú.
Samkomulag Fords og
Brésnjefs i Vladivostok 1974
setti fjölda burðarflauga
ákveðin takmörk. Hvor aðilium
sig mátti eiga allt að 2400
burðarflaugum, þ.e. langdræg-
ar eldflaugar og sprengjuflug-
vélar,þar af 1320 eldflaugar sem
skotið geta mörgum kjarnaodd-
um að mismunandi skotmörk-
um á sama tima,MIRV eins og
það er kallað á máli herfræðing-
anna.
Talið er, að Bandarikjamenn
eigi nú 2083 langdrægar burðar-
flaugar, þar með taldar lang-
fleygar sprengjuflugvélar en
Sovétmenn eigi 2521 burðar-
flaug. Hins vegar ráða Banda-
rikjamenn yfir 11.000 kjarna-
sprengjum en Sovétmenn 3800,
að þvi að talið er. Ræður þarna
mestu.hve Bandarikjamenn
eiga margar eldflaugar með
mörgum kjarnaoddum. Hinar
nýju Minuteman-eldflaugar
(Minuteman 1 og 2) eru með tólf
kjarnaoddum sem skjóta má að
mismunandi skotmörkum.
Sovétmenn hafa ekki enn búið
til það magn af kjarnaoddum i
eldflaugar sem leyfilegt er sam-
kvæmt Vladivostok-samkomu-
laginu.
Það sem einkum stendur i
vegi fyrir samkomulagi nú er
afstaöan til Backfire-sprengju-
flugvélarinnar sovézku og
Cruise-flaugarinnar banda-
risku. Einnig er deilt um hinar
nýju gerðir SS-20 flaugarinnar
sovézku sem Sovétmenn telja
meðallangdræga en Banda-
rlkjamenn óttast að sé verið að
endurbæta með það fyrir augum
aðhún komist heimsálfa á milli.
Sovétmenn hafa krafizt þess að
B-52 sprengjuflugvélar Banda-
rlkjamanna, þær sem flytja
Cruiseflaugina, verði taldar til
MIRV-flauganna en ekki venju-
legra sprengjuflugvéla. Cruise-
flaugin er mannlaus flugvél að-
eins sex metrar á lengd, getur
flogið 2700km með 800 km hraða
á klukkustund alveg niðri við
jörð og hæft skotmark af
óhugnanlegri nákvæmni.
Bandarikjamenn hafa þegar
gengið langt til móts við kröfur
Sovétmanna og með því að
hætta við framleiðslu B-1
sprengjuflugvélanna.sem koma
áttu I stað B-52 vélanna,köstuðu
þeir af sér háu trompi i
samningamakkinu.
Herfræðingar eru margir
þeirrar skoðunar að SALT-1
samkomulagið hafi hingað til
haft næsta litil áhrif á herbúnað
stórveldanna til takmörkunar.
Sovétmenn áttu langtum færri
kjarnavopn en Bandarikjamenn
um það leyti sem SALT-um-
ræðurnar hófust en hafa eflzt
verulega siðan. Bandarikja-
menn hafa lika eflzt en hlut-
fallslega langtum minna.
Jimmy Carter hefur fylgt þeirri
stefnu til j>essa, að stöðva ei að-
eins vopnaframleiðsluna heldur
einnig að fækka vopnum. Hefur
hann boðizt til að fallast á
nokkurn samdrátt i framleiðslu
eldflauga. Ennfremur hefur
hann frestað um sinn að taka
ákvörðun um nifteindasprengj-
una, sem mikla þýðingu hefur
fyrir hernaðarstöðuna i Evrópu.
Á hinn bóginn hefur hann svo
reynt að tengja SALT-við-
ræðurnar i"hlutun Sovétmanna
og Kúbumanna i Eþióþiu.
Sovétmenn hafa algerlega visað
á'bug þeirri hugmynd að tengja
Afríku á nokkurn hátt við
vopnabúnað eða herstöðu i
Evrópu.
öldungadeild Bandarikja-
þings hefur tekið ákveðna af-
stöðu til margra þeirra atriða,
sem Carter og Vance hafa gefið
i skyn að þeir geti gefið eftir i
samningav iðræðunum, og
hugsanlegt er talið,að þessi af-
staða deildarinnar valdi þvi,að
Sovétmenn fallist á nýjan
áfanga viðræðna um takmörkun
kjarnorkuvopna en þó með þvi
skilyrði að önnur atriði pólitisk
eða hernaðarleg verði ekki
tengd við slikt samkomulag.
Enda þótt Bandarikjamenn
og Sovétmenn undirriti nýtt
samkomulag um þessi atriði,þá
stendur óhögguð sú staðreynd
að stórveldin ráða yfir ægilegri
orku til eyðingar,og næsta full-
komnum og fáguðum tækjum til
að beina henni að hverjum ein-
asta bletti jarðarinnar.
HÓ
Brézhnev, forseti Sovétrlkjanna og Cyrus Vance, utanrlkisráðherra
Bandarikjanna í Moskvu um siðustu mánaðamót er rætt var um
framhald viðræðna um takmörkun á framleiðslu burðarflauga fyrir
kjarnorkuvopn.
DECA-DEX
utanhúss-málning
DECA-DEX er sérhönnuð utanhúss máln-
ing, hefur frábæra viðloðun og teygjan-
leika og hentar sérstaklega vel fyrir
sprungin hús og þá fleti sem mæðir mikið
á.
Einnig er hægt að gera við sprungur með
DECA-DEX um leið og málað er.
DECA-DEX er sjálfhreinsandi málning sem gerir það að
verkum að hún heldur sama útliti ár eftir ár.
DECA-DEX flagnar ekki af vegna teygjanleika og trefja
sem eru I efninu.
DECA-DEX má nota á steinveggi, steinþök, járnþök,
pappaþök, svalir og fleira.
DECA-DEX hefur sannað ágæti sitt hér á landi 16 ár.
Einkaumboð fyrir Liquid plastics limited,
Karl B. Sigurðsson,
Ármúla 38, sima 3-07-60.
Eigum mjög gott úrval af þessum
margviðurkenndu þroskaleikföngum
fyrir börn á ýmsum aldri
INGVAR HELGASON
Vonarlandi v/Sogaveg — Simar 84510 og 8451 1
V.fcTTER Tpy^
Kiddicraft
®«ow UP'
ÞR OSKALEIKFÖNG
”f««d85pM|