Tíminn - 08.06.1978, Blaðsíða 10

Tíminn - 08.06.1978, Blaðsíða 10
Fimmtudagur 8. júni 1978 fólk í listum Það kom til mála að hætta við listahátið að þessu sinni vegna þrenginga i peninga- málum þjöðarinnar, að þvi er sagt var, en þeg- ar menn höfðu skoðað málin i ró og næði var ákveðið að halda áfram, þvi samhangandi lista- hátið fellur um sig sjáli'a, ef hlé eru gerð. Listahátiðir verður að vinna upp eins og kaffi- vagna: ef lokað er einn daginn fara menn annað. Kvikmyndahátiðin i vetur var nokkuð undrunarefni, þvi i ljós kom að þjóðin var alin upp við Gog og Gokke og merki Zorros og þoldi illa listrænar klá mmy ndir úr adressubókum sænsku menningarmafíunnar. Þrátt fyrir ósvikið list- gildi ollu þær myndir er sýndar voru aðeins þjáningu.og þeir sem mest fóru i bió þá vik- una voru saksóknarar landsins og fógetar, og svo var straumurinn tekinn af. En hvaö um það.3. júni hófst almenn Listahátíð með sýning- um og tónlist. Hæst ber þar að sjálfsögðu sýningu ERROS, sem er f rægastur islenzkra mál- ara um þessar mundir, en hann hefur sem kunnugt er dvalizt langdvölum erlendis siðan hann lauk listnámi hér heima. Fréttir af Erro hafa verið stopular, varla nógu miklar til þess að unnt væri að rekja f eril hans i innlendum blöðum, en samt ekki svo litlar, að okkur væri það ekki þegar ljóst, að þarna var maður sem stefndi að heimsfrægð og engu minna. Má þvi með nokkrum rétti segja að stjórn listahátlðar hafi upp- götvað þennan mann með þvi að koma með hann heim og gang- ast fyrir sýningu á verkum hans. Frægðin Það er einkenni frægra mál- ara á vorum dögum, að þeir vinna á þröngu sviði,halda sig við endurtekið stef, og þeir breyta engu. Með auknum fjölda myndlistarmanna og meira ráðrúmi á öllum sviðum, hafa sérgreinar einar verið þess megnugar að halda uppi Evrópufrægð og heimsfrægð i myndlist og nægir að minnaá Hundertwasser sem hér var á ferðinni fyrir tveim árum eða svo, hvernig list hans hafði verið þvinguð inn i spiral þar sem leikið var undir á einfalt litakort, þvi samhengið varð að tryggja með einhverjum hætti innan hinna heimsfrægu mynda. En nóg um það. Menn voru þvi dálitið þreyttir á Evrópufrægð i myndlist i svipinn þegar sýning Erros kom til landsins. Við höfðum öll séð offset- grafík eftir Erro við ýms tæki- færi og svo voru til nokkuð margar myndir eftir hinn fræga mann i húsum i bænum. Flest æskuverk.og i þeim var satt að segja fremur fátt sem benti til mikilla afreka og þvi er það að maður kemur svotil óviðbúinn i hús þessa manns á Kjarvals- stöðum,og maöur verður að játa það hreinlega fyrir sjálfum sér og öðrum, að þessi maöur hafði gleymzt á Islandi. Myndir Erros á Kjarvals- stöbum eru frá tveim siðustu Föng Erros t stuttu máli þá virðist það vera megininntak og viðfangs- efnið i myndum Erros að skoða samtiðina eins og hún birtist i prentuðu máli. Hann raðar saman myndefni úr dagblöðum og timaritum. Sumar þessara mynda yfirfærir hann i oliumál- verk, aðrar i offset-graflk: enn aðrar verða áfram klippimynd- ir (collage). Um föng sin segir Erro þetta: (Girskipting kyn- slóðanna 1961): „Éghef ávallt verið gagntek- inn af vélmenninu. Arið 1960 gerði ég myndröð sem ég nefni „meca-make-up" þar sem ég klippti saman andlitsmyndir úr blöðum og myndir af vélarhlut- um. Ég setti einnig saman hljóð úr orðum sem ég klippti úr timaritum. Ég bjó þá við Place Maubert rétt hjá góðgerðar- stofnun sem safnaði alls kyns dóti og dagblöðum fyrir úti- gangsmenn og róna. Ég bað um að tekið yrði frá fyrir mig allt sem snerti vélar. Lykillinn að „Girskiptingu kynslóðanna" er færibandið i verksmiðju. Mannsbúkar koma i heilu lagi frá neðri hæð. við erum stödd á annarri hæð þar áratugum og þeim er komið fyrir i aldursröð, Gamlar myndir i Austursal, nýjar i Vestursal. Elztu myndirnar (flestar) eru forleikur þess sem siðar verður. Þessar myndir gætu tæknilega, verið eftir svo að segjahvernsem er. Þetta má lika segja um popp-myndirnar sem þó eru eins og hinar fyrri atrenna að þvi sem siðar kemuc en það er ekki fyrr en á siðasta áratug sem málarinn er kominn alla leið. Myndirnar losna við tæknilega agnúa. Tengslin við prentlistina og myndvörpuna rofna og eftir situr Erro. sem höfuöin eru skilin frá búkunum. Þetta er salur greindarinnar. 1 hornum myndarinnar má finna tvær vélar ogtvær persónur. Neðst til vinstri er örlitið mannleg vél, þar eð hún hefur Utlimi en hún er tækið sem bregður máli á höfuðin og sker af. Ofarlega til vinstri er vera i apaliki en hún nefnist Miðillinn. Hún situr hreyfingarlaus i hugleiðingar- stellingum (og fósturstelling- um) og gætir að þvi að góðu höfuðin renni áfram á færiband- inu. Efst til hægrier Vélstýran. Hún er algjórlega vélræn og spýtir ákveðnu hegðunar- mynstri í hvert höfuð. Greind- inni er siðan staflað upp rétt eins og niðursuðudósum. Neðst til hægri er persóna I froskham. Hún er Smakkarinn sem smjattar á gæðunum. Grimur hófðanna eru ólikar innbyrðis. Meðan ég vann að myndinni, gaf ég hverju höfði svipbrigöiá næstum ósjálfráðan hátt án þess að skoða það sem áður var komið. Ég var viss um að ég væri ekki að endurtaka sömu grimuna." Um myndaröð 72-78 segir þetta: „250 klippimyndir voru gerðar á viku og úr þeim valdi Erró 60 þema sem hann siðan útfærðiá striga með myndvörpu ljósprenttækni eða frihendis. Hér eins og i myndröðinni „Bandarisk búsæld" frá 1968 þar sem sjá mátti norður-víet- namska skæruliða ráðast inn i ibúðir bandariskrar millistéttar hefur Erró valið þann kost (öfugt við það sem gerist i mörgum málverkum hans) að spila aðeins á andstæður tveggja heima sem bjóða hvor öðrum byrginn, tvenns konar heimilda sem eru auðlesnar og hafa myndrænan styrk. Annars vegar er hin kinverska mynd sem svo hefur áhrif á val og stíl mótvægisins sem oft er túrista- mynd sem lofsyngur kosti hins vestræna iðnþjóðfélags og vest- rænu menningu. Mao-Tse-Tung leggur upp i langa göngu gegn- um stöðnun hins vestræna heims án nokkurs illvilja með bros á vör og hlýlegur I fasi. Oft- ast er hann umkringdur flokks- bræðrum sinum, rauðum varð- liðum. bændum, hestamönnum, verkamönnum, læknum, verk- fræðingum og dönsurum úr Peking óperunni. Tvenns konar heimildir mætast, — tími og riim skipta ekki máli.aðeins við- horfin tvenn sem teflt er saman og metast." Þetta ætti að nægja til að skil- greina föngin, sem eru undir- staða myndanna en um sjálfa myndina segir hann svo, og á þá við Ævi Van Gogh, 1975: „Ég held mjög upp á Van Gogh og Pikassó vegna frjáls- ræðisins og kraftsins i vinnu- brögðum þeirra og einnig vegna hlýjunnar I litum þeirra. í bak- sýnerufjöll viðsólarupprás.Ég sá einu sinni sólina koma upp yfir Himalayafjöllum. Það er stórfengleg sýn, þvi þá kviknar áhæstu tindum jarðar hverjum á fætur öðrum.eins og röð af ljóskösturum. Fyrir miðju að ofan sjáum við geislum stafa af sólinni með mikilvægustu manneskjunum i lifi Van Goghs, móður hans.Gauguin og Gachet lækni. 1 geislanum til vinstri

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.