Fréttablaðið - 12.08.2007, Blaðsíða 16

Þ
egar var sautján ára
og gekk í mennta-
skóla í Aberdeen
missti ég áhugann á
námi. Ég hafði lík-
lega of mikinn áhuga
á stelpum og brennivíni til að
nenna að læra. Ég hætti í skólan-
um einn daginn og byrjaði að leita
mér að vinnu. Ég fékk vinnu sam-
dægurs við að sópa gólfið í vöru-
geymslu. Þar var ég í eitt ár. Ég
man að ég var bara nokkuð sáttur
við að færa hluti frá A til B því ég
hafði ekkert markmið í lífinu
þegar ég var ungur. En ég sagði þó
upp eftir eitt ár,“ segir Steve, sem
er 43 ára og lektor í sagnfræði í St.
Andrews-háskólanum í Skotlandi.
Næstu árin í lífi Steves einkennd-
ust af miklu rótleysi og flakki á
milli starfa og staða.
„Ég vann við tollgæslu á höfninni í
Aberdeen eftir þetta. Það var
spennandi fyrir ungan mann að
vinna þar því ég var alltaf að sjá
eitthvað nýtt. Þar komst ég fyrst í
kynni við fólk frá Norðurlöndun-
um. Ég man hvað norsku sjómenn-
irnir voru drykkfelldir: þeir köll-
uðu gjarnan á mann og buðu manni
að drekka með sér og éta. Þar sá
ég líka tattúveraða konu í fyrsta
sinn. Þetta var vændiskona sem
hafði verið að vinna í skipunum
við höfnina um nóttina. Ég man
hvað ég var rosalega hræddur við
hana,“ segir Steve og bætir því við
að þetta hafi ekki verið mjög
öruggt starfsumhverfi og því hafi
hann sagt upp eftir ár.
„Næst elti ég stúlku sem ég var
hrifinn af til Þýskalands. Ég eyddi
einu ári í að flakka um landið á
puttanum. Svo fór ég aftur heim
til Skotlands og vann við hitt og
þetta, aðallega hjá ýmsum olíufé-
lögum í landi. En ég missti alltaf
áhugann á því starfi sem ég var í
og hætti yfirleitt eftir stuttan
tíma,“ segir Steve.
Eitt af því sem Steve gerði var
að vinna sem veiðivörður í Skot-
landi og að stofna fyrirtæki sem
kenndi fólki að fara með skotvopn.
„Mér gekk vel og starfaði með lög-
reglunni í nokkrum löndum og
ýmsum herjum og kenndi þeim
skottækni sem ég hafði þróað. En
eins og áður þá missti ég áhugann
á því. Fólkið sem sótti þessi nám-
skeið var mér ekki að skapi, þetta
voru mjög oft öfgasinnaðir hægri-
menn og ég var orðinn þreyttur á
þessu andrúmslofti. Ég seldi sam-
starfsmönnum mínum því minn
hluta í fyrirtækinu. Um þetta leyti
fór ég í frí til Írlands þar sem ég
hitti eiginkonu mína sem breytti
mér,“ segir Steve.
Steve er mikill ævintýramaður og
er að eigin sögn afar óþreyjufull-
ur að eðlisfari. „Ég er fljótur að
verða leiður á hlutunum og þarf
alltaf að vera að gera eitthvað nýtt
í lífinu, annars fer mér að leiðast.
Ég ek um á mótorhjóli í Skotlandi
og segja vinir mínir stundum að
ég hafi byrjað á því þegar ég fékk
gráa fiðringinn. Ég hef hins vegar
alltaf átt mótorhjól; líklega hef ég
því alltaf verið með gráa fiðring-
inn,“ segir Steve og bætir því við
að einu sinni hafi hann farið í
tveggja vikna mótorhjólaferð um
Indland. „Við vorum ansi margir
saman í ferðinni sem söfnuðum
áheitum áður en við fórum; svo
var byggður spítali á Indlandi
fyrir féð sem við söfnuðum,“ segir
Steve.
Þegar Steve var á milli starfa
árið 1990 var hann ráðinn sem líf-
vörður fyrir hóp af dýrafræðing-
um sem voru að fara til Svalbarða;
talið var að raunhæfur möguleiki
væri á að þeir myndu lenda í
ísbjarnarárás. „Á Svalbarða kom
svo á daginn að ógnin við ísbirni
var raunveruleg. Einn daginn
þurfti ég að skjóta í áttina að
ísbirni sem nálgaðist okkur. Hann
ætlaði ekki að ráðast á okkur
þannig að ég fældi hann bara. Mér
datt ekki í hug að skjóta hann því
það hefði verið siðlaust að drepa
ísbjörn í vísindaleiðangri,“ segir
Steve.
„Fyrsta minning mín um Ísland
var þegar ég sá fréttir í sjónvarp-
inu um þorskastríðið þegar ég var
strákur; fiskibátar frá heimaborg
minni Aberdeen komu beyglaðir
til hafnar eftir skærur við Íslend-
inga. Þá áttaði ég mig á því hvar
Ísland var. Reyndar var hugmynd
mín um Norðurlöndin þegar ég
var barn einkennileg: ég hélt að
þau væru öll uppi við norðurpól-
inn. Það var svo síðar sem ég
komst að því að sum Norðurlöndin
eru miklu sunnar en Skotland,“
segir Steve. Hann segist síðar hafa
fengið mikinn áhuga á Norður-Atl-
antshafinu, sérstaklega Færeyj-
um. „Ég skildi ekki hvernig hægt
væri að búa á svo lítilli grjóthrúgu
í miðju Atlantshafinu; hvernig líf
er það eiginlega, spurði ég mig.
Um það leyti sem ég fór til Sval-
barða áttaði ég á mig á því að mig
vantaði tilbreytingu í líf mitt. Ég
var nýbúinn að hitta konuna mína,
sem er fædd í Svíþjóð, og hún
kenndi mér það sem ég kann í
Norðurlandamálunum. Ég hafði
alltaf haft áhuga á Norðurlöndun-
um; fór til dæmis oft í helgarferð-
ir frá Skotlandi til Svíþjóðar og
Noregs, skemmti mér á barnum
og flaug svo aftur heim. Konan
mín hvatti mig til að fara í háskóla
og læra sagnfræði því ég væri
hvort sem er alltaf að lesa sagn-
fræðibækur. Þá var ég 27 ára,“
segir Steve.
„Áhugi minn á sögu Norðurland-
anna jókst svo stöðugt meðan ég
var í háskóla. Það eina sem ég
vildi gera þegar ég fór í háskóla
var að bæta upp fyrir það að ég
var mjög lélegur námsmaður
þegar ég var yngri. Ég tók BA-
gráðu í sögu Skotlands og í gall-
ísku. Ég ætlaði mér aldrei að verða
fræðimaður, það var bara eitthvað
sem gerðist að loknu BA-námi
eftir að ég hafði sótt um náms-
styrk til doktorsnáms í sögu Skot-
lands og Norðurlandanna. Til að fá
styrkinn þurfti ég hins vegar að
kunna Norðurlandamálin, eitthvað
í frönsku og latínu og helst dálitla
hollensku. Þegar ég komst að
þessu fór ég að hlæja því ég kunni
ekkert þessara mála en það gerði
konan mín hins vegar því faðir
hennar var diplómati og hún hafði
búið í mörgum löndum. Hún sótti
um styrkinn og fékk hann. Við
ákváðum að skipta styrknum á
milli okkar og skrifa bæði dokt-
orsritgerðir. Við vöknuðum stund-
um á nóttunni til að ræða um sagn-
fræðileg vandamál í rannsóknum
okkar. Ég var heppinn að deila
rúmi með sennilega einu mann-
eskjunni í heiminum sem var að
rannsaka það sama og ég. Svona
varð ég doktor í sagnfræði,“ segir
Steve.
„Við þurfum að njóta lífsins og
hafa gaman af því sem við gerum;
annars eigum við bara að gera
eitthvað annað. Þess vegna hætti
ég í svo mörgum störfum þegar ég
var yngri: mér leiddist. Ég held að
ég hafi þurft að vera leitandi
maður í tíu ár og prófa ýmsa hluti
til að átta mig á því hvað ég vildi
verða þegar ég yrði stór. Ég held
að ég hafi fundið það því sagn-
fræðin er mér ástríða,“ segir
Steve og bætir því við hann telji
að menn eigi að reyna að lifa fjöl-
breytilegu lífi. „Stattu þig vel í
námi, starfi, íþróttum og sjáðu til
þess að þú drekkir alla undir borð-
Ævintýramaður með
ástríðu fyrir sagnfræði
Sagnfræðingurinn Steve Murdoch er heiðurs-
gestur á norrænu sagnfræðingaþingi sem haldið
er í Reykjavík. Hann hefur getið sér gott orð fyrir
rannsóknir á tengslum Norðurlanda og Skotlands.
Murdoch er ævintýramaður sem var rótlaus í
æsku og lengi að átta sig á því hvað hann vildi
gera í lífinu. Murdoch sagði Inga F. Vilhjálms-
syni frá lífshlaupi sínu og áhuga sínum á sögu og
Norðurlöndunum.