Tíminn - 17.06.1982, Blaðsíða 14

Tíminn - 17.06.1982, Blaðsíða 14
14 mmm FIMMTTJDAGUR 17. JÚNÍ 1982 heimilistíminn umsjón: AKB Þrenningargras og stjúpublóm ¦ í bókinni Garðagróðri stendur þetta um þrenningargras. Þrenningargras er einær eða tviær jurt. Stöngullinn greinist við stofninn i uppsveigðar eða uppréttar, 15-25 cm háar greinar. Blöðin breiðlensuiaga-egg- taga, með gisnum, grófum tönnum. Axlablöðin stór, djúpflipótt. Bíómin legglöng, einstök í blaðöxlunum. Efstu krónublöðin 2 fjólublá, hliðarblöðin ljósblá og neðsta blaðið gulhvítt með fjólubláum rákum og dökkgulum bletti neðanvert. Allbreytilegt. Mjögfallegog auðræktuð jurt, (stundum nefnd þrenn- ingarfjóla). Sáir sér sjálf. Allt of óvt'ða notað sem garðjurt, en i staðinn fyrir það kemur hið stórblóma og skrautlega V. tricolor var. maxima hort. (nú einnig nefnt V. Wittrockiana hort.) eða stjúpa, sem að visu er viðkvæmara i ræktun, en mjög eftirsótt. Hin fjölmörgu litatil- brigði stjúpublómanna eru fram komin bæði við stökkbreytingar og kynblöndun við aðrar skyldar tegundir, svo sem V. altaica Ker-Gawl og V. lutea Huds. Engin garðjurt hefur jafnmikla fjöl- breytni i litum til að bera og stjúpublóm- ið. Hefur þvi verið skipt í deildir eftir lit og stærð blómanna. Helstar þeirra eru: 1. Cassier-deildin. Blómin Ijósleit með 5 blettum og greinilega afmörkuðu auga i miðju. 2. Germania-deildin. Blómin sérstak- lega stór, litið eitt bylgjuð. 3. Bugnot-deildin. Blómin rauðbrún eða mógrá með 3 eða 5 blettum. Efstu krónublöðin með rákum. 4. Orkide-deildin. Blómin Ijósleit, krónublöðin bylgjuð. 5. Maxima Roggli-deildin. Blómin geysistór, í margvislegum, fremur dökk- um litum. 6. Trimardeau-deildin. Blómin stór, aðallega i bláum lit, 3-bletta. Harðger. 7. Hiemalis-deildin. Blómin marglit og i mörgum, blæfögrum litbrigðum, einkum gulum og bláum. Blómgast snemma. Til þessarar deildar mætti telja Pirnaer-stjúpublóm, sem eru afar fljót að blómgast. Annars er þessi deildar- skipting nokkuð á reiki meðal garð- yrkjumanna á Norðurlöndum. Til eru mörg afbrigði stjúpublóma, t.d. Júpiter, Himmeldronning, Marz, Vintersol, Iskong^e, Roggli Kæmpe,sem er seinvaxin.o.fl. Auk þess, sem nefnt hefur verið, eru til nokkur einlit tilbrigði eða tilbrigði með ákveðnum litum, svo sem alba pura, með hreinhvitum blómum, atropurpurea marginata alba, með dökkprupurarauðum krónublöð- um með silfurhvítum jöðrum, Vilhjálm- ur keisari, með dökkbláum blómum, o.fl. Hér á landi hefur stjúpublómið verið ræktað bæði sem einært og tvíært um langt skeið og er mjög eftirsótt af blómaunnendum bæði vegna fegurðar sinnar og fjölbreytni. Sem tvíærs er sáð til þess snemma í ágúst og því dreifplantað i reit í september. Þar er það geymt yfir veturinn og flutt í garðinn um miðjan mai. Ef vorið er hlýtt, eru plönturnar í reitunum þá i þann veginn að blómgast. Bil á milli plantnanna í garðinum ætti ekki að vera minna en 20 cm. Sem einærrar jurtar er sáð til stjúpublómsins i febrúar og þvi dreif-, plantað fyrst í kassa inni ög síðar íj útireiti, þar sem það er hert tilj gróðiirsetningar i garðinn. Þarf frjóa; mold. Notað mikið í bryddingar eða sérbeð. Þroskar hér fræ. Fyrst drúpa aldinin, en rétta svo úr sér rétt fyrir þroskunina. Verður þá að taka plönturn- ar upp og hengja til þerris, ef menn vilja afla sér hæfilega þroskaðs fræs. Þar sem stjúpublómið er allviðkvæmt fyrir hinni umhleypingasómu, islensku veðráttu, er öruggast fyrir garðeigendur að fá það að vorinu frá garðyrkjustöðv- unum. Sums staðar ræktað til skrauts innan húss, og ákveðin, litfögur afbrigði eru raektuð í vermihúsum.(Aðaltegundin, þrenningargras, er íslensk jurt). ¦ Myndin er tekin i gróðrarstöð nú í vikunni, þar sem fólk er að huga að jurtum í garðinn sinn. Tímamynd: Anna Stjúpubióm i garði. Bókin Garða- gróður komin út f 3. útgáfu ¦ Bókin Garðagróður eftir þá Ingólf Daviðsson og Ingimar Óskarsson hefur nú verið gefin út í þriðju útgáfu, og það sýnir að hér er um góða og vinsæla bók að ræða. í formála segir Ingólfur Davíðsson m.a.: Bókin Garðagróður hefur reynst vinsæl. Hún er eina íslenska garða- flóran, og er i henni lýst hátt á sjötta hundrað tegundum og birtar myndir af flestum þeirra, sumar í litum. Einnig eru í bókinni margar garðmyndir. Mikil gróska er í skrúðgarðaræktinni, og vilja nú flestir rækta skrúðgarð við hús sitt. Stór hverfi á Akureyri og i Reykjavfk eru orðin sem skóglendi á að líta. Færist vfðar í það horf. Stöðugt eru reyndar nýjar tegundir og afbrigði, bæði í grasgörðum Akureyrar og Reykjavík- ur og ýmsum einkagörðum. Eiga garðræktendur því völ á æ fleiri tegundum, sem vissa er fyrir að þrífist á íslandi, ef umhirða er í lagi. Flestar eru garðplönturnar af útlendum uppruna, en t.d. i steinhæðum er þáttur íslenskra tegunda verulegur. íslenskir burknar eru tilvaldir á skuggsælum stöðum. Hlutföll tegunda eru breytileg. Af hávöxnum lauftrjám vinnur Alaskaösp mest á, hún stendur viða eins og súla upp úr görðunum. Hlutur barrtjáa fer vaxandi. Sitkagreni er algengt sunnan- lands og á útskögum þvi það þarf loftraka og þolir særok trjáa best. Lerkið og rauðgrenið eru algengari austan lands og norðan, þrífast raunar best í dölum og við fjarðarbotna. Furutegundir vinna heldur á í görð- um. Limgerði og skjólbelti getur að lita við Miklubraut í Reykjavik, Sámsstaði í Fljótshlíð, á Akranesi, og við Kristneshæli i Eyjafirði og víðar. Birki, víðitegundir og sums staðar sitkagreni eru helstu trjátegundir í skjólbeltunum. Limgerði eru orðin algeng i görðum, gerð úr sömu tegundum og i skjólbelt- um, en venjulega löguð með klippingu. Lág limgerði eru þó oft gerð úr Alparibsi, gljámispil, rósum og fleiri tegundum. Gljámispill fær fagran rauð- an haustlit. Brekkuviðir, gljáviðir og viðja eru algengastar viðitegundir í görðurri, einnig sums staðar Alaskavið- ir, oft nefndur silfurvíðir, því að það stirnir á lauf hans i golu. í bókinni Garðagróðri eru fjölmarg- ar myndir, bæði svart-hvítar myndir og litmyndir. Aftast eru nafnaskrár yfir íslensk tegunda- og ættkvíslaheiti, íslensk ættaheiti og latnesk ættaheiti. Þar er og getið heimildarrita og skrá yfir myndir. Dansað i miðborg Reykjavíkur á 17. júni 1971. KVOLDSKEMMTUN I MIÐBORG REYKJA- VÍKUR 17. JÚIMÍ ¦ Dagskrá Þjóðhátiðar i Reykjavik verður með hefbundnum hætti fram að hádegi. Albert Guðmundsson, for- seti borgarstjórnar, leggur blómsveig frá Reykvíkingum á leiði Jóns Sigurðs- sonar í kirkjugarðinum við Suðurgötu og siðan verður dagskrá við Austurvöll og hefst hún kl. 10.40. Guðríður Þorsteinsdóttir formaður Þjóðhátiðar- nefndar, setur hátíðina. Forseti íslands, Vigdis Finnbogadóttir, leggur blóm- sveig frá íslensku þjóðinni að minnis- varða Jóns Sigurðssonar og Gunnar Thoroddsen, forsætisráðherra, flytur ávarp. Einnig verður ávarp fjallkonunn- ar, Karlakórinn Fóstbræður syngur og Lúðrasveit verkalýðsins leikur. Kl. 11.15 verður guðsþjónusta í Dómkirkjunni. Þar predikar biskupinn yfir íslandi, herra Pétur Sigúrgeirsson. Dómkórinn syngur ásamt Kristni Sig- mundssyni. Tóti trúður mun heimsækja barna- deildir spítalanna fyrir hádegi. Eftir hádegi hefst dagskrá i miðborg- inni klukkan 14.00, og verða engar skemmtanir i úthverfum borgarinnar. Til skemmtunar verður m.a. að félagar úr Fornbilaklúbbi íslands aka bifreiðum sinum um borgina. í Hljóm- skálagarðinum sýna skátar tjaldbúðar- og útistörf, á Lækjartorgi leikur jasshljómsveit og lyftingarmenn sýna lyftingar og aðstoða áhorfendur, ef einhver vill taka þátt i lyftingunum. í Lækjargötu skemmta norskir gestir, barnalúðrasveit frá Alta leikur og stúlknakór frá Gloppen syngur. Klukkan 16.00 hefst barna- og fjölskylduskemmtun á Arnarhóli, en þangað verður gengið i skrúðgöngu frá Hlemmtorgi og leggur gangan af stað kl. 15.20. Á skemmtuninni verða sýnd atriði úr leikritunum Gosa og Litla krítarhringn- um, Bessi Bjarnason skemmtir, Sigurð- ur og Randver flytja skemmtiþátt, söngflokkurinn Hálft i hvoru syngur og jafnvægislistamaðurinn Walter Wasil sýnir listir sínar. Kl. 21 kemur svo rúsínan í pylsuend- anum, 17. júni kvöldskemmtunin gamla og góða verður aftur á jLækjartorgi og í Austurstræti og leika þar hljómsveit- irnar Ego og Pónik. Gert er ráð fyrir að skemmtuninni ljúki kl. eitt eftir mið- nætti.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.