Tíminn - 17.06.1982, Qupperneq 14

Tíminn - 17.06.1982, Qupperneq 14
FIMMTUDAGUR 17. JÚNÍ 1982 14 heimilistímirm umsjón: AKB Þrenningargras og stjúpublóm ■ í bókinni Garðagróðri stendur þetta um þrenningargras. Þrenningargras er einær eða tviær jurt. Stöngullinn greinist við stofninn i uppsveigðar eða uppréttar, 15-25 cm háar greinar. Blöðin breiðlensulaga-egg- laga, með gisnum, grófum tönnum. Axlablöðin stór, djúpflipótt. Blómin legglöng, einstök i blaðöxlunum. Efstu krónublöðin 2 fjólublá, hliðarblöðin ljósblá og neðsta blaðið gulhvitt með fjólubláum rákum og dökkgulum bletti neðanvert. Allbreytilegt. Mjögfallegog auðræktuð jurt, (stundum nefnd þrenn- ingarfjóla). Sáir sér sjálf. Allt of óvíða notað sem garðjurt, en i staðinn fyrir það kemur hið stórblóma og skrautlega V. tricolor var. maxima hort. (nú einnig nefnt V. Wittrockiana hort.) eða stjúpa, sem að vísu er viðkvæmara í ræktun, en mjög eftirsótt. Hin fjölmörgu litatil- brigði stjúpublómanna eru fram komin bæði við stökkbreytingar og kynblöndun við aðrar skyldar tegundir, svo scm V. altaica Ker-Gawl og V. lutea Huds. Engin garðjurt hefur jafnmikla fjöl- breytni i litum til að bera og stjúpublóm- ið. Hefur þvi verið skipt í deildir eftir lit og stærð blómanna. Helstar þeirra eru: 1. Cassier-deildin. Blómin Ijósleit með 5 blettum og greinilega afmörkuðu auga í miðju. 2. Germania-deildin. Blómin sérstak- lega stór, litið eitt bylgjuð. 3. Bugnot-deildin. Blómin rauðbrún eða mógrá með 3 eða 5 blettum. Efstu krónublöðin með rákum. 4. Orkide-deildin. Blómin Ijósleit, krónublöðin bylgjuð. 5. Maxima Roggli-deildin. Blómin geysistór, í margvislegum, fremurdökk- um litum. 6. Trimardeau-deildin. Blómin stór, aðallega i bláum lit, 3-bletta. Harðger. 7. Hiemalis-deildin. Blómin marglit og i mörgum, blæfögrum litbrigðum, einkum gulum og bláum. Blómgast snemma. Til þessarar deildar mætti telja Pirnaer-stjúpublóm, sem eru afar fljót að blómgast. Annars er þessi deildar- skipting nokkuð á reiki meðal garð- yrkjumanna á Norðurlöndum. Til eru mörg afbrigði stjúpublóma, t.d. Júpíter, Himmeldronning, Marz, Vintersol, Iskonge, Roggli Kæmpe. sem er seinvaxin.o.fl. Auk þess, sem nefnt hefur verið, eru til nokkur einlit tilbrigði eða tilbrigði með ákveðnum litum, svo sem alba pura, með hreinhvítum blómum, atropurpurea marginata alba, með dökkprupurarauðum krónublöð- um með silfurhvitum jöðrum, Vilhjálm- ur keisari, með dökkbláum blómum, o.fl. Hér á landi hefur stjúpublómið verið ræktað bæði sem einært og tvíært um langt skeið og er mjög eftirsótt af blómaunnendum bæði vegna fegurðar sinnar og fjölbreytni. Sem tvíærs er sáð til þess snemma i ágúst og þvi dreifplantað í reit i september. Þar er það geymt yfir veturinn og flutt i garðinn um miðjan mai. Ef vorið er hlýtt, eru plönturnar i reitunum þá i þann veginn að blómgast. Bil á milli plantnanna í garðinum ætti ekki að vera minna en 20 cm. Sem einærrar jurtar er sáð til stjúpublómsins i febrúar og því dreif- plantað fyrst i kassa inni ög siðar í útireiti, þar sem það er hert til gróðursetningar i garðinn. Þarf frjóa mold. Notað mikið í bryddingar eða sérbeð. Þroskar hér fræ. Fyrst drúpa aldinin, en rétta svo úr sér rétt fyrir þroskunina. Verður þá að taka plönturn- ar upp og hengja til þerris, ef menn vilja afla sér hæfilega þroskaðs fræs. Þar sem stjúpublómið er allviðkvæmt fyrir hinni umhleypingasömu, islensku veðráttu, er öruggast fyrir garðeigendur að fá það að vorinu frá garðyrkjustöðv- unum. Sums staðar ræktað til skrauts innan húss, og ákveðin, litfögur afbrigði eru ræktuð í vermihúsum.(Aðaltegundin, þrenningargras, er íslensk jurt). ■ Myndin er tekin í gróðrarstöð nú i vikunni, þar sem fóik er að huga að jurtum i garðinn sinn. Timamynd: Anna ■ Stjúpublóm i garði. Bókin Garda- gróður komin út í 3. útgáfu ■ Bókin Garðagróður eftir þá Ingólf Daviðsson og Ingimar Óskarsson hefur nú verið gefin út i þriðju útgáfu, og það sýnir að hér er um góða og vinsæla bók að ræða. í formála segir Ingólfur Davíðsson m.a.: Bókin Garðagróður hefur reynst vinsæl. Hún er eina íslenska garða- flóran, og er í henni lýst hátt á sjötta hundrað tegundum og birtar myndir af flestum þeirra, sumar í litum. Einnigeru í bókinni margar garðmyndir. Mikil gróska er í skrúðgarðaræktinni, og vilja nú flestir rækta skrúðgarð við hús sitt. Stór hverfi á Akureyri og í Reykjavík eru orðin sem skóglendi á að líta. Færist víðar í það horf. Stöðugt eru reyndar nýjar tegundir og afbrigði, bæði í grasgörðum Akureyrar og Reykjavík- ur og ýmsum einkagörðum. Eiga garðræktendur þvi völ á æ fleiri tegundum, sem vissa er fyrir að þrifist á íslandi, ef umhirða er í lagi. Flestar eru garðplönturnar af útlendum uppruna, en t.d. í steinhæðum er þáttur íslenskra tegunda verulegur. íslenskir burknar eru tilvaldir á skuggsælum stöðum. Hlutföll tegunda eru breytileg. Af hávöxnum lauftrjám vinnur Alaskaösp mest á, hún stendur viða eins og súla upp úr görðunum. Hlutur barrtjáa fer vaxandi. Sitkagreni er algengt sunnan- lands og á útskögum þvi það þarf loftraka og þolir særok trjáa best. Lerkið og rauðgrenið eru algengari austan lands og norðan, þrifast raunar best i dölum og við fjarðarbotna. Furutegundir vinna heldur á í görð- um. Limgerði og skjólbelti getur að líta við Miklubraut í Reykjavik, Sámsstaði í Fljótshlið, á Akranesi, og við Kristneshæli i Eyjafirði og viðar. Birki, víðitegundir og sums staðar sitkagreni eru helstu trjátegundir í skjólbeltunum. Limgerði eru orðin algeng í görðum, gerð úr sömu tegundum og í skjólbelt- um, en venjulega löguð með klippingu. Lág limgerði eru þó oft gerð úr Alparibsi, gljámispil, rósum og fleiri tegundum. Gljámispill fær fagran rauð- an haustlit. Brekkuviðir, gljáviðir og viðja eru algengastar víðitegundir í görðum, einnig sums staðar Alaskavíð- ir, oft nefndur silfurvíðir, því að það stirnir á lauf hans i golu. í bókinni Garðagróðri eru fjölmarg- ar myndir, bæði svart-hvítar myndir og litmyndir. Aftast eru nafnaskrár yfir íslensk tegunda- og ættkvíslaheiti, íslensk ættaheiti og latnesk ættaheiti. Þar er og getið heimildarrita og skrá yfir myndir. : 1IB81 Si'ííg Zv:í k ■»* ff * % : s §Ég| l*slpi*-kg Á *■ táS J ■ Dansað í miðborg Reykjavíkur á 17. júni 1971. KVÖLDSKEM MTU N í MIÐBORG REYKJA- VÍKUR 17. JÚNÍ ■ Dagskrá Þjóðhátíðar i Reykjavík verður með hefbundnum hætti fram að hádegi. Albert Guðmundsson, for- seti borgarstjórnar, leggur blómsveig frá Reykvíkingum á leiði Jóns Sigurðs- sonar í kirkjugarðinum við Suðurgötu og siðan verður dagskrá við Austúrvöll og hefst hún kl. 10.40. Guðríður Þorsteinsdóttir formaður Þjóðhátiðar- nefndar, setur hátíðina. Forseti íslands, Vigdis Finnbogadóttir, leggur blóm- sveig frá íslensku þjóðinni að minnis- varða Jóns Sigurðssonar og Gunnar Thoroddsen, forsætisráðherra, flytur ávarp. Einnig verður ávarp fjallkonunn- ar, Karlakórinn Fóstbræður syngur og Lúðrasveit verkalýðsins leikur. Kl. 11.15 verður guðsþjónusta i Dómkirkjunni. Þar predikar biskupinn yfir íslandi, herra Pétur Sigurgeirsson. Dómkórinn syngur ásamt Kristni Sig- mundssyni. Tóti trúður mun heimsækja barna- deildir spítalanna fyrir hádegi. Eftir hádegi hefst dagskrá í miðborg- inni klukkan 14.00, og verða engar skemmtanir i úthverfum borgarinnar. Til skemmtunar verður m.a. að félagar úr Fornbilaklúbbi íslands aka bifreiðum sínum um borgina. í Hljóm- skálagarðinum sýna skátar tjaldbúðar- og útistörf, á Lækjartorgi leikur jasshljómsveit og lyftingarmenn sýna íyftingar og aðstoða áhorfendur, ef einhver vill taka þátt i lyftingunum. f Lækjargötu skemmta norskir gestir, barnalúðrasveit frá Alta leikur og stúlknakór frá Gloppen syngur. Klukkan 16.00 hefst barna- og fjölskylduskemmtun á Amarhóli, en þangað verður gengið í skrúðgöngu frá Hlemmtorgi og leggur gangan af stað kl. 15.20. Á skemmtuninni verða sýnd atriði úr leikritunum Gosa og Litla krítarhringn- um, Bessi Bjamason skemmtir, Sigurð- ur og Randver flytja skemmtiþátt, söngflokkurinn Hálft í hvom syngur og jafnvægislistamaðurinn Walter Wasil sýnir listir sínar. Kl. 21 kemur svo rúsínan i pylsuend- anum, 17. júní kvöldskemmtunin gamla og góða verður aftur á iLækjartorgi og í Austurstræti og leika þar hljómsveit- imar Ego og Pónik. Gert er ráð fyrir að skemmtuninni ljúki kl. eitt eftir mið- nætti.

x

Tíminn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.