Tíminn - 25.04.1990, Qupperneq 6

6 Tíminn
Miðvikudagur 25. apríl 1990
Tíminn
MÁLSVARI FRJÁLSLYNDIS, SAMVINNU 0G FÉLAGSHYGGJU
Útgefandi: Framsóknarflokkurinn og
Framsóknarfélögin í Reykjavík
Framkvæmdastjóri:
Ritstjórar:
Aðstoöarritstjóri:
Fréttastjórar:
Auglýsingastjóri:
Kristinn Finnbogason
Indriði G. Þorsteinsson ábm.
Ingvar Gíslason
Oddur Ólafsson
Birgir Guðmundsson
Eggert Skúlason
Steingrímur Glslason
Skrifstofur: Lyngháls 9, 110 Reykjavík. Sími: 686300.
Auglýsingasími: 680001. Kvöldsímar: Áskrift og dreifing 686300,
ritstjórn, fréttstjórar 686306, iþróttir 686332, tæknideild 686387. Setning
og umbrot: Tæknideild Tímans. Prentun: Blaðaprent h.f.
Mánaðaráskrift kr. 1000,-, verð í lausasölu ( 90,- kr og 110,- kr. um
helgar. Grunnverð auglýsinga kr. 660,- pr. dálksentimetri
Póstfax: 68-76-91
Stóriðja og öryggismál
Áburðarverksmiðja ríkisins í Gufunesi hefur
verið mikið fréttaefni að undanförnu, ekki af einu
tilefni, heldur fleiri ástæðum og þeim óskyldum.
Á páskadag henti starfsmenn verksmiðjunnar
alvarlegt óhapp í sambandi við löndun á ammoní-
aki úr erlendu tankskipi til geymslu í úreltum
ammoníaksgeymi sem aðeins á að nota til bráða-
birgða þar til nýr og öflugur geymir verður tekinn
í notkun eftir að hann er fullsmíðaður sem á að
verða á þessu ári.
Þetta óhapp varð eðlilega til þess að skjóta
íbúum Reykjavíkur skelk í bringu, ekki síst þeim
sem næst búa Áburðarverksmiðjunni. Borgaryfir-
völd hafa gert kröfu til þess að verksmiðjan verði
lögð niður á þeirri forsendu að á núverandi stað sé
hún of nærri fjölmennri mannabyggð. í sjálfu sér
eru þetta skiljanleg rök. Hjá því getur ekki farið
að lokunarkrafa borgaryfirvalda hlýtur að kalla
fram umræður um hvort íslendingar eigi þá að
hætta að framleiða áburð í eigin verksmiðju eða
hvort reisa eigi nýja verksmiðju annars staðar í
landinu. Umræður um þessi atriði eru þegar hafnar
manna á meðal víða um land, enda auðvelt að færa
rök fyrir því að áburðarverksmiðjan væri allt eins
vel staðsett utan Reykjavíkursvæðisins. Út af fyrir
sig er engin ástæða til að harma þá stefnu sem
umræðan um þetta mál hefur tekið, að ræða
möguleika á að reisa stóriðjuverksmiðjur víðar en
á afmörkuðu svæði kringum höfuðborgina.
Hinu er samt ekki að leyna að nokkurs ósam-
ræmis gætir í afstöðu og orðum borgaryfirvalda nú
eftir páskaóhappið í Áburðarverksmiðjunni miðað
við það sem sagt hefur verið og gert á mánuðunum
þar á undan. Þess er að minnast að í haust er leið
framlengdi Reykjavíkurborg lóðarsamning sinn
við verksmiðjuna enn einu sinni, sem sýnir að
borgaryfirvöld voru á haustdögum þess sinnis að
leyfa verksmiðjunni að starfa á sínum stað næstu
30 ár, til ársins 2019. Borgaryfirvöld samþykktu í
júní 1988 að Áburðarverksmiðjunni skyldi heimilt
að reisa nýjan ammoníakstank í stað þess geymis
sem allir voru sammála um að væri úreltur og
hættulegur umhverfinu. í þeirri ákvörðun fólst að
sjálfsögðu viðurkenning á að verksmiðjan skyldi
starfa í Gufunesi til langframa.
Hvað sem líður réttmæti þess að endurskoða
afstöðu borgaryfirvalda í Ijósi síðustu atburða er
jafnframt Ijóst að ákvörðun um að hætta rekstri
verksmiðjunnar verður að taka í fullu samráði við
ríkisstjórnina, að vel athuguðu máli. Ríkisstjórnin
hefur tekið á þessu máli af fullri alvöru og gætni og
vill ekki útiloka þann möguleika að Gufunesverk-
smiðjan verði lögð niður. Hins vegar hefur hún
stuðlað að því að viðræður eigi sér stað milli ríkis
og borgar um þetta mál í heild, þar sem m.a. verði
látin fara fram víðtæk sérfræðileg könnun á slysinu
á páskadag og þeim öryggisbúnaði sem verksmiðj-
an ræður yfir nú og til frambúðar. Hér er um
fjölþætt vandamál að ræða sem ráða verður fram
úr af fullri fyrirhyggju á öllum sviðum.

GARRI

Meirihluti slysahættu
Allt j'dnu hafa raenn vaknað
upp við að mar(>ar slysayildrur
fyrirfinnast í Reykjavík og eru þá
ekki meðtaldar þœr gildrur setn
fólk Jendir í á degi hverjum, þar
sera bteði hJjótast af meiðsli og
eignatjón og jafnvei dauöi,
Reykjavík er langf frá þvf slysa-
laus borg og hefur að því leyti
einkenni stórra og þéttbýlia staða
hvar sem cr í heiminum Nú um
stundarsakir bcinist athygiin að
Áburðarvérksmiðju ríkisins i
Cufuuesi, sem var byggð fjarri
íbúðasvœðum Ueykjavíkur á sín-
um tíraa, á stað sem bauð upp á
þmgilcga hafnaraðstBðu. Siöan
setfi núverandi borgarstjórnar-
meiríhiuti ibúðasvæði niður svo
að segja við verksmiðjuvcgginn,
þótt nóg landssvæði óbyggð séu
tii innan borgarlandsins. Og við
fyrsta tækifæri tckur borgar-
stjóri upp íorystuna fyrir því að
krefj ast brot tfiutnings verk-
smiðjuunar. Þaö hefur alltaf ver-
ið vitað mál að áburðarverk-
smiðju er ekki heppilcgt að hafa
innanurn íbúðabyggingar. En
spurningin er hvorir beri meiri
ábyrgö þeir sem reistu vcrk-
smiðjuna á auðu landi í byrjun
eða þcir scm tróðu heilu borgar-
bverfi upp á verksiniðjuna ára-
tugum síðar.
Aö byggja slysagildrur
En áhurðarverksmiðjan er ekki
eini hættulegi staðurínn í Reykja-
vik. Peir eru ijðimargir. Og
spyrja mætti i þvi sambandi
hverjir hafi ráðið borginni nær
samfeilt undanfarna áratugi, og
bera því ábyrgð á þvi að byggðar
hafu verið slysagildrur vitt um
borgina. I»að er enginn annar en
Sjálfstœðisflokkurinn. Borgar-
fuiltrúar þessa saina flokks koma
nú af fjöllum vegna áburðarverk-
smiðjunnar einnar og segja að
bún verði að fara. Því skal ekki
mótmælt út af fyrir sig, fyrst
Sjáifstæðisruenn kusu að byggja
borgarhverfi við verksmlðju-
vegginn. En það befði náttúrlega
verið heppdegra að þeir hcfðu
vitað hvað þeir voru að gera áður
en þeir létu byrja að byggja. í
stað þess að berja sig alla utan,
ætti mcirihiuti borgarstjórnar að
biðja ibúa híns nýja liverfís af-
sökunar á ráðslagi sinu, en slíkur
afsökunartónn hefur ekki heyrst
enn. Sem betur fer hefur koiuið í
Ijós að tilfellið viö verksmiðjuna
var ekki alvariegs eölis, en þó
mistök, sem ekki mega endurtaka
sig. baö er ljóst af ótta fólks sem
býr í nágrenni við verksmiðjuna,
að ckki verður komist hjá þvi að
fiytja hana, en það er hægara
sagt cn gcrt. Aö minnsta kosti
verður hún ekki fiutt fyrir borg-
arstjórnarkosningar, svo Sjálf-
stæðisflokkurinn reynir að nota
verksmiðjumálið i kosoingunum,
þött það sé honnm að kenna að
hættuástand er komið upp vegna
nálægrar byggðar.
Kort Sjálfstæðisflokksins
Þá hefur ekki heyrst að fulltrú-
ar meirihiutans í borgarstjórn
hafi gert neinar athiigasemdir við
önnur hættusvœði i liorginni.
Dirfska þessa meirihluta felst í
því að þegja um þessi hættu-
svæði. Það verður ekki fyrr en
eitthvað skeöur, sem meirhlutinn
verður alveg málóða yfir hætt-
unni og rcynir að koma „slysun-
um“ yfir á cinhvcrja aðra. En
meiriblutinn sleppur ekki við þá
staðreynd, að hann hefur ráðið
öllu við að koma upp þessum
hættusvœðura. Þegar verið er að
sýna kort yfir þau út um alla
borg þá eru það kort Sjálfstæðis-
flokksins. Fólk ætti ekki að
gleyma þvi. Það er nefnilega staö-
reynd að meirhluti borgarstjórn-
ar hefur aldrei látið sig í alvöru
varða um þótt borgarhúum
standi ógn af hættulcgum inann-
virkjum á borgarsvaíðinu. Hann
hefur þverf á móti staðið að þvi
að i borginni væri komió upp
hættusvæðum.
Boðherrann og fluglö
Eiit gleggsta dæinið um aud-
varaleysi meirihluta borgar-
stjómar er flugvöllurlnn við
Reykjavík. FlngvöIIurinn er eitt
helsta athafnasvæði Flugleiða,
sem er í eigu og umsjá fjöiskyidn-
anna fimmtán, sem hafa yfirráð
yfir ölium helstu fyrirtækjum
landsins. Fluglciðir buðu borgar-
stjóranum nývcrið í flugferð tii
Bandaríkjanna til að sækja nýja
miililandavél, og reyndi með
þeim hætti að trygja sér aðstöðu
hjá meirihluta borgarstjórnar.
Aðstaðan felst m.a. f þvl að mega
daginn út og inn fljúga í lágflugi
yfir miðhæinn í Reykjavík og
lenda svo að segja í hlaðvarpa
Reykjavíkur. Ekki cr því til að
dreifa að JandJeysi hrjái nágrenni
Reykjavíkur. Samt hefur ekki
tekist að koma flugvelliuum í
burtu frá Rcykjavík, t.d. á Álfta-
nes, þar sem er kjörinn sfaður
fyrir hann, Þvi ráða hagsmunir
Fluglelða og fengsl meirihlufa
borgarstj órnar og borgarstjóra
og boðherra Flugleiða við fjoi-
skyldurnar fimmtán, sem af
hagsmuna ástæðum varðar ekk-
ert um þótt blutl Reykvíkinga sé í
lífshættu hvernær sem flugvélar
fijúga í iágflugi yfir miðbæinu til
iendingar í Vatnsmýrinni.
Garri.

I VÍTT OG BREITT

Vanpólitísk framboð
í ffamboðsfárinu sem nú gengur yfir
tókst að ná saman fiindi í félagsnefiiu
sem kennir sig við borgara og borg.
Þar var ákveðið, þrátt fyrir allar heit-
strengingamar sem flokkurinn gerði
þegar hann var enn flokkur, að bjóða
ekki ífam til borgarstjómar. Þar með er
allur vindur úr tuðrunni sem skoppaði
svo leikandi og létt þegar fótamenntin
mátti sín einhvers í flokki sem aldrei
var stofnaður til að sinna öðru hlut-
verki en að striða íhaldinu. Þegar fóta-
tækninnar naut ekki lengur við ætluðu
þeir sem eftir voru að virkja höfuðin
og þá hrundi allt í rúst og ráðherra-
jeppinn varð afvelta.
Þegar borgaraflokkur getur ekki leng-
ur boðið fram lista í eina umdæmi
landsins sem sannarlega er borg, þótt
yfirbragðið sé þorpsins, er eins gott að
gefa allan borgaraskap upp á bátinn.
Fundurinn gerði þá fijálslyndu álykt-
un að kjósendum Boigaraflokksins
væri fijálst að kjósa hvaða lista sem
þeim sýnist og ber þessi fómarlund
borgaralegu umbuiðarlyndi fagurt
vitni.
Grasrótaiieit
Ásgeir Hannes þingmaður er hins
vegar í ffamboði til boigarstjómar og
skipar eitt af möigum baráttusætum á
ópólitískum lista. Nýr vettvangur er til
orðinn vegna ómótsæðilegrar fysnar
vinstri manna um að sameinast í ein-
um flokki. Vel er til vinnandi að kljúfa
allar vinstri hreyfingar niður í rót til að
sameina ópólitískt ffamboð hennar
Olínu og hans Ásgeirs Hannesar og
nokkurra flokksbrota, svo sem eins og
Alþýðuflokksins, sem nú hefur sagt
skilið við pólitík og er farinn að grafa í
leit að grasrótínni.
Hennar er hvergi að leita nema hjá
íhaldinu, en það vita ekki aðrir kratar
en Biigir Ámason, fyrrum formaður
ungkrata, sem gefur Morgunblaðinu
stórar ádísjónir um að eina lífsvon Al-
þýðuflokksins sé að samsafnast undir
merki Sjálfstæðisflokksins og gefa
skit í allt vinstraþrugl.
Á sama tíma er jafhaðarmannaflokk-
urinn að púkka upp á ópólitískt fólk úr
innsta hring Alþýðubandalagsins og
stendur að ffamboði borgarfulltrúa
þess flokks og þingmanns úr Borgara-
flokki og leggur Æskulýðsfylkingin
blessun sína yfir allt móverkið, sem er
orðið svo vanpólitískt að flokksfor-
maður allaballa telur það ekki bijóta í
bága við pólitíska sannnfæringu eða
siðgæði að styðja sameiningarlista
vinstri aflanna ffemur en lista eigin
flokks.
Jatfivel Steingrimur varaformaður
allaballa og Svavar fyrrum allaballa-
formaður em hættir að skilja hvað snýr
upp og hvað niður í pólitíkinni, enda er
hinn síðamefhdi farinn að flissa upp í
ijáffin og gefur sannfærandi yfirlýs-
ingar um að hann ætli að vera menn-
ingarráðherra í marga áratugi enn.
2000 mála þing
Svona er nú stjómmálaviðhorfið í
þinglok og byijun kosningabaráttu
vegna sveitarstjómakosninga. I
Reykjavík ætla ópólitískir sér mikinn
hlut og sameining vinstri aflanna gegn
vinstri flokkunum og íhaldinu gefur
góðar vonir um að að kjósendur fari að
haga sér eins og pólitíkusar, að snúa
baki við stjómmálunum.
Það er annars von að báglega gangi
að virkja hugmyndaauðgi þeirra sem
sigra í kosningum og gera þjóðinni
þann grciða að setjast á þing fyrir
hana. Fyrmefnt sameiningartákn
Æskulýðsfylkingarinnar og Ólínu,
Ásgeir Hannes, er einna duglegastur
allra þingmanna að fara í pontu og
leggja fram þingmál og liggur hveri á
Iiði sínu að veita góðum málum braut-
argengi. I tyrradag áttí hann eitt af
mörgum erindum sínu í pontu og
kvartaði stóra yfir að þingi væri að
ljúka og enn ætti eftir að taka fyrir 30
mál sem hann hefur lagt ffam. Meira
að segja stjómarffumvörp em rifin
ffamyfir mál þingmanns boigaranna.
Þama höfum við svart á hvítu hve
miklu duglegur þingmaður getur kom-
ið til leiðar. Ef aðrir þingmenn sinntu
störfum sínum eins vel og Ásgeir
Hannes væri rúmlega 2000 þingmál-
um enn ólokið og væri eðlileg röð á
fyrirtektum mála væm íjárlög ekki
tædd fyrr en eftír afgrciðslu á annað
þúsund þingmála.
Svona dugnaðarforkar eiga náttúr-
lega eðlilegt sæti á vanpólitískum
ffamboðslistum.
OÓ