Tíminn - 14.11.1990, Blaðsíða 16

Tíminn - 14.11.1990, Blaðsíða 16
#J^^Bi ^BI^ ^fcwi HH ¦^¦¦¦''•¦^¦i Wm- iBI ^mH^ÍM^^mk^tKmW wm H «» Hl #J^^&tSI ¦» Bl .. .^M^^to^ ^i^ ^mw.-^mW. y-M;.;::;:;:;.;-^K^^k,¦ xi: ^tmW^mmW-.^tmW ^m^F ^mW, ^mw ¦. RfKISSKIP NÚTIMA FLUTNINGAR Holnarhusinu v Tryggvagotu, ________» 28822 SAMVINNUBANKINN í BYGGDUM LANDSINS I.'IIV.VI NISSAINl Réttur bíll á rettum stað. Ingvar Helgason hf. Sævartiöfða 2 Sfmi 91-674000 Iiniimi MIÐVIKUDAGUR14. NÓVEMBER1990 Gengið út frá mikílli fækkun lántakenda í forsendum útreikninga fyrir húsbréfakerfið: í áætlun félagsmálará&uneytisiiis um heildarútgáfu húsbréfa er reíkn- að með að íbúðabyggingum utan félagslega kerfisins og seldum íbúö- um fækki töluvert og umsóknum um lán ennþá meira. Kaupsamning- ar vegna notaðra íbúða hafa síðustu árin verið í kringum 4.700 árlega (og allt upp í 5.000 árið 1987). í áætlun ráðuneytisins fyrir næsta ára- tug er gert ráð fyrir 4.000 kaupsamningum árlega, hvar af aðeins 2.400 eða 60% verði fjármagnaðar með húsbréfalánum. Almennar íbúðabyggingar, sem hafa verið í kringum 1.300 árlega, eru áætlaðar um 970 á ári næsta áratuginn, hvar af um 800 verði í húsbréfakerfinu. Áætlun fyrir næsta ár gerir þó ráð fyrir enn færri eða aðeins um 300 nýbyggðum íbúðum utan félagslega húsnæðiskerfisins, auk 200 íbúða sem nú þegar eru lánhæfar og bíða afgreiðslu. Samtals er reiknað með 2.600 húsbréfalánum vegna nýrra og eldri íbúða á næsta ári. Pimmþúsunda biðlistinn „plat"? Þarna virðist um fá lán að ræða, þegar auk allra þeirra nýju íbúða- kaupenda, sem ætla má að hyggi á íbúðakaup á næsta ári, er einnig fyrirhugað að vísa öllum þeim 5.500 umsækjendum, sem verið hafa á biðlista, í húsbréfakerfið. í ljósi þessa var Grétar Guðmunds- son, aðstoðarmaður félagsmálaráð- herra, spurður á hverju áætlun um aðeins 2.600 húsbréfalán á næsta ári séu byggðar. „Varðandi þessa 5.500, sem eru á biðlista, þá vitum að stórum hluta þeirra - við vitum að vísu ekki hve stórum - liggur örugglega ekkert á að fara í íbúðakaup eða eru ekki í neinum íbúðakaupahugleiðingum." Þetta mat segir Grétar m.a. byggt á viðtölum við fjölda þessa fólks, sem hafi verið að hringja og spyrja um ákvarðanir um Iánveitingar til þeirra úr lánakerfinu frá 1986. Þegar þessu fólki sé bent á húsbréfakerfið, hafi margir svarað sem svo: „Okkur ligg- ur ekkert á" eða „Ég hef engan áhuga á því, ég ætla ekki að skipta um ibúð, nema ég fái lán á 4,5% vöxtum", eða eitthvað í þessum dúr. „Vlð teljum því að stór hluti þess- ara 5.500 sem bíða fari ekkert endi- lega í íbúðakaup á næstu mánuðum eða næsta ári, þó svo að lánakerfið frál986verðilagtniður." Þar fyrir utan kemur svo nýr hóp- ur á fasteignamarkaðinn á hverju ári, eða er kannski reiknað með að íbúðakaupendum fækki verulega frá því sem verið hefur? „Ekki endilega að fasteignakaup- endum muni fækka. En það koma ekki endilega svo margir nýir inn á markaðinn sem fara í íbúðakaup á næsta ári." Grétar sagði að þarna verði að hafa í huga að með gamla lánakerfinu var f raun verið að hvetja fólk til þess að fara út á fasteignamarkað- Jóhanna Sigurðardóttir félagsmálaráðherra. Henni á hægrí hönd er Grétar J. Guðmundsson og á vinstrí hönd eru Bolli Héðinsson og Már Guðmundsson. Tímamynd: Áml Bjama inn fyrr en ella. T.d. námsmenn, sem farið hafi í biðröðina til þess að vera öruggir um að komast síðan inn í þetta hagstæða lánakerfi sem fólki hafi þarna staðið til boða. M eirihluti íbúöa- skipta án lána? Spár fyrir áratuginn byggjast síðan sem fyrr segir á því að aðeins 60% af kaupendum notaðra íbúða og 80% almennra húsbyggjenda sæki um lán til kaupanna, borið saman við 90-95% íbúðakaupenda á umliðn- um árum. „Astæðan fyrir þessu er sú, að hús- bréfakerfið er rekið á markaðsvöxt- um. Við teljum þess vegna, að þegar fram líða stundir, þá muni þeir, sem ekki þurfa á slíkum lánum að halda, ekki sækja um fyrirgreiðslu í eins miklum mæli og til þessa. Við telj- um að þeim fari fjölgandi sem ekk- ert sækjast eftir þessum lánum, þegar þeir sjá fram á að fá enga vaxtaniðurgreiðslu og þurfa ekki á lánum að halda." Nú má ætla að flestir af þeim helmingi íbúðakaupenda, sem eru að kaupa sína fyrstu íbúð, þurfi á lánafyrirgreiðslu að halda. Er þá að- eins reiknað með að rúmlega þriðj- ungur þeirra, sem skipta um íbúð, sæki um lán til þess? „Eitthvaðíþááttina." Hefur fjöldi fólks tekið lán að óþörfu? Má þá skilja þetta svo, að fólk hafi í stórum stfl verið að taka lán að óþörfu á undanförnum árum? „Ekki endilega, þótt eitthvað hafi verið um það," sagði Grétar. „En þarna kemur líka til að húsbréfa- kerfið hvetur fólk ekki til meiri íbúðakaupa heldur en það stendur undir og hefur þörf fyrir. í lánakerf- inu frá 1986 hins vegar, þá var dæmigert að maður, sem átti t.d. 8 milljóna kr. skuldlitla íbúð, hann einfaldlega reiknaði dæmið út og sá að það borgaði sig beinlínis fyrir hann að taka lán og kaupa sér 10 milljóna íbúð. Lán enginn gróðavegur lengur Við teljum að þegar vextir eru orðnir þetta háir, eins og húsbréfa- kerfið býður upp á, þá mundi slíkur maður hætta við að taka lán til að kaupa sér dýrari íbúð, ef hann þarf þess ekki, þar sem hann hagnast nú ekki lengur á því. Með öðrum orðum: Við hvetjum í rauninni engan lengur til þess að sækja um lán. Lánakerfið frá 1986 hvatti hins vegar fólk til að sækja um þessi langtímalán vegna íbúða- kaupa, oft á tíðum ónauðsynlegra. Húsbréfakerfið aftur á móti hvetur fólk til sparnaðar að okkar mati," sagði Grétar Guðmundsson. -HEI í ísland hefur nú afhent formlega tilboð sitt í GATT-viðræðunum um landbúnaðarmál. Jón Baldvin Hannibalsson: TILBOÐIÐ MARKAR TÍMAMÓT INNAN RÍKISSTJÓRNARINNAR Síðdegis í gær afhenti fastafulltrúi íslands hjá EFTA og GATT, Kjartan Jóhannsson, formlega tilboð íslensku ríkisstjórnarinnar í GATT-viðræðunum, eða Úrúgvæ-lotunni, eins og umræðumar hafa verið kallaðar og fjalla um landbúnaðarmál. „Tilboðið er þess eðlis, að ég tel það nokkur tímamót að það tókst samkomulag um málið innan ríkisstjórnarinnar," sagði Jón Baldvin Hannibalsson utanrík- isráoherra í samtali við Tímann í gærkvöldi. Tíminn hefur greint frá því að ís- 65% fyrir sama tíma. „Nú hefur lensk stjórnvöld hafa í þessum GATT-viðræðum verið tilbúin til að draga úr stuðningi við innanlands- framleiðslu landbúnaðarafurða um allt að 25% fram að 1996. Enn- fremur var ríkisstjórnin tilbúin til að draga úr útflutningsbótum um það bæst við, að við bjóðumst til þess að lækka þær áfram í áföngum með það að markmiði að fella þær að óllu leyti niður." Jón Baldvin sagði einnig að stjórnvöld séu tilbúin til að gefa eftir varðandi viðskiptaþáttinn. „í tilboði okkar bjóðumst við til að rýmka fyrir innflutningi og draga úr magntakmörkunum að því er varðar landbúnaðarafurðir, sem unnar eru úr mjólk- eða kjötafurð- um. Auk þess sem tilboðið varðar einnig innflutt hráefni, ættuð úr jurta- og dýraríki." Þetta þýðir, að mati Jón Baldvins, að í staðinn munu íslendingar beita jöfnunargjöldum eða tollum samkvæmt leikreglum GATT, til að vega upp mun á niðurgreiddu heimsmarkaðsverði og heima- markaðsverði. „Þetta tilboð er náttúrlega bara tilboð. Þannig að niðurstaðan mun ráðast af því, hvort og þá hvernig samningar takast að lokum. Ef við gerum ráð fyrir því að samkomulag takist, þá mun það þýða að í staðinn fyrir bann koma takmarkaðar heimildir til innflutnings, enda séu undirboð fyrirbyggð með jöfnunargjöldum. Stóra undantekningin, sem varðar íslenska tilboðið, er að í krafti sam- ræmdra heilbrigðisreglugerða verður áfram bann á innflutningi á lifandi dýrum, nýmjólk og hráu kjóti." íslendingar munu vera með sein- ustu þjóðum til að skila inn form- legu tilboði, en samkomulag tókst um tilboðið í ríkisstjórninni í gær- morgun. Tilboðið er með þeim fyr- irvara að aðrar þjóðir gangi ekki skemur og því er ekki hægt að slá neinu föstu um niðurstöðuna. „Megin tíðihdin hér innanlands eru þau, að ráðherrar Alþýðu- flokks, Framsóknarflokks og Al- þýðubandalags hafa náð samkomu- lagi um tilboð sem mun þýða, ef samningar takast, grundvalíar- breytingu á því kerfi sem við höf- um búið við í landbúnaðarstjórnun á undanförnum árum," sagði Jón að lokum. -hs.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.