Tíminn - 17.11.1994, Blaðsíða 5

Tíminn - 17.11.1994, Blaðsíða 5
Fimmtudagur 17. nóvember 1994 Marteinn Friöriksson: Blórabögglar Mér fannst utandagskrárumræða á Alþingi í fyrri viku hin fróðleg- asta. Þar var sjálfur fjármálaráð- herrann málshefjandi og leitaði opinberlega eftir svörum frá fyrr- verandi fjármálaráðherra, hvort í hans tíð hefðu verið tilmæli frá ráðuneyti þeirra til skattyfirvalda að heimila skattsvik. Engu er líkara, en alþingis- menn vilji að lítið sé gert með þau lög, sem þeir samþykkja. Auðvitað er alrangt að hér sé um það að ræða, hvort merkjasölu- börn eða blaðasalar og blaðburð- arfólk á öllum aldri þurfi ekki að hlíta gildandi skattalögum. Stjórnmálamennirnir eru einfald- lega hræddir við fjölmiðla, vilja ekki styggja stórgróðaútgáfu dag- blaðanna með því að krefjast skila á staðgreiðsluskatti, sem öðrum fyrirtækjum í þjóðfélaginu er skylt samkvæmt lögum. Þegar staðgreiðsluskyld laun eru greidd VETTVANGUR „Manni verður samt á að spyrja: Hvernig erþað skatteftirlit sem yfirsést um tug- milljóna greiðslur til einstaklinga, sem hafa haft tekjur af tryggingamati, og op- inber tryggingafélög hafa verið að greiða? Eru tryggingafélög undanþegin þeirri skyldu að gefa út launamiða eins og dagblöðin?" launþega er búið að draga stað- greiösluna frá og nettóupphæð greidd út, síðan ber launagreið- andanum að skila afdregnu vörslufé. Sé það ekki gert á réttum tíma, bætist við álag og dráttar- vextir. Þegar gjaldaliðir eins og laun við blaöburð koma aldrei inn á launaskrá þessara fyrirtækja, svíkjast þau einnig um að greiða launatengd gjöld, svo sem trygg- ingargjald 6,55% af brúttó launa- upphæð. Auðvitaö lækka vasa- peningar blaðburðarfólks ekki við það að þessi auðfélög séu látin skila gjöldum eins og lög mæla fyrir um. Vitað er að líknarfélög og íþróttafélög hafa verið með fólk á launum, sem ekki hefur verið í umræðunni. Listahátíðir hafa gleymt að gefa skýrslur um starfs- laun, félagsheimilaveislur ógna veitingamönnum, þó að þeir hafi hingað til ekki verið allir taldir bestu framteljendur landsins. Skemmtanabransinn er að ein- hverju leyti nótulaus, eins og tal- ið er að viðgangist víða hjá við- gerðamönnum bíla og mann- virkja, tannlæknum og mörgum öðrum. Nú segjast skattyfirvóld ætla að láta það sama ganga yfir alla þessa aðila og þá sem þiggja laun hjá heiðarlega reknum at- vmnufýrirtækjum. Manni verður samt á að spyrja: Hvernig er það skatteftirlit sem yfirsést um tugmilljóna greiðslur til einstaklinga, sem hafa haft tekjur af tryggingamati, og opin- ber tryggingafélög hafa verið að greiða? Eru tryggingafélög und- anþegin þeirri skyldu að gefa út launamiða eins og dagblööin? Við tölvuvæðingu skattkerfis- ins og flestra alvöru fyrirtækja í landinu hefur tölvudiskur komið í stað þykkra bunka af launamið- um eftir árið og opnað möguleika á að færa allar þær upplýsingar vélrænt inn í skattkerfið í stað þess að starfsfólk vinni í tímafrek- um innfærslum. Þessi tæknibylt- ing viröist ekki til mikilla nota í kerfinu. Og svo er „virðulegasta stofnun þjóðarinnar", Alþingi, upptekið af metingi milli núverandi og fyrrverandi fjármálaráðherra um hvor þeirra hafi heimilað skatt- svik í þetta eða hitt skiptið. Höfundur er framkvæmdastjóri. Jónas Engilbertsson: Hefur Guðrun Helgadottir gleymt upprunanum? Á fundi í einu af félógum Al- þýðubandalagsins í Reykjavík, eða A.B.R., 13.10. '94 (sem fjölg- ar um eitt á mánuði núna, svona rétt til að minna á gildi samstöð- unnar), var til umræðu lífskjör og velferð. Þar kom m.a. til tals sá gríðarlegi launamunur sem virðist vera staðreynd á landi voru. Þar sem laun geta verið frá innan við kr. 50.000 á mánuði og í það að vera yfir kr. 1.000.000 á mánuði. í ljósi þess- ara staðreynda komu upp hug- myndir sumra ræðumanna um hvort ekki mætti hugsanlega lækka hæstu laun. Reis þá upp alþingiskvenmaðurinn Guðrún Helgadóttir og fann því allt til foráttu að lækka hæsta kaup og spurði m.a. formann BSRB kaup hverra ætti að lækka. VETTVANGUR „Ég get íþví sam- bandi séð Guðrúnu Helgadóttur fyrir mér t.d. ífiskvinnu í Granda eða við skúr- ingar á Landspítala. Árangur endurhœf- ingarinnar réði því hvort þingmaðurinn œtti erindi aftur á þing." Rök alþingiskvenmannsins virtust helst þau að hálaunafólkið væri svo fátt, að engu skipti hvað þjóðarkökuna snerti þó þeir væru lækkaðir. Vel má vera að það sé rétt út frá ískaldri hagfræði. Hins- vegar geta verið til móralskar ástæður eða rök fyrir lækkun hæstu launa eða hreinlega sið- gæðisástæöur. Er þá ekki átt við Hafnarfjarðarsiðgæði og vera má að það sé ástæðan fyrir viðhorf- um Guðrúnar Helgadóttur. Rétt er að minna þá á, sem gleymt hafa, að eitt af markmið- um Alþýðubandalagsins er að vinna að jöfnuði. Ekki veröur betur séð en Guðrún Helgadóttir hafi gleymt því, og þegar þannig er ástatt er spurning hvort ekki sé tímabært að viðkomandi þingmaður taki sér hvíld eða fari í endurhæfingu og kynni sér kjör alþýðunnar af eigin raun. Ég get í því sambandi séð Guð- rúnu Helgadóttur fyrir mér t.d. í fiskvinnu í Granda eða við skúr- ingar á Landspítala. Árangur endurhæfingarinnar réði því hvort þingmaðurinn ætti erindi aftur á þing. Ávinningur lífeyrisréttinda getur nefnilega aldrei verið ástæða fyrir setu fólks á þingi. Tími er kominn til að flokkar, sem kenna sig við alþýðu, hætti að fela alþýðuna á framboðslist- um sínum ogfari að treysta venjulegu fólki fyrir efstu sæt- um, öruggu sœtunum á listunum. Ella styttist í að fólkið komi með eigin framboð án fræðinga, sem samanstendur af fólki sem þekk- ir kjör alþýöunnar. Höfundur er strætisvagnabflstjóri. Stefnuhnappurinn Fólkslyftur eru mikil þarfaþing í þjóðfélagi þar sem lagt er upp úr að gera líf borgaranna sem þægilegast. Þessi tækniundur hafa veriö þróuð eins og önnur slík tæki og ýmislegt sem var í gömlu lyft- unum sést ekki lengur. Þannig eru nýjustu lyfturnar svo mjúk- ar í öllum hreyfingum, að varla finnst þegar þær fara af stað eða stansa. Eins er með hurðirnar, alsjálfvirkur búnaður stjórnar þeim. Ein tækninýjung í fólkslyft- um eru svokallaðir stefnu- hnappar. Stefnuhnapparnir eru tveir, staðsettir utan við lyftudyrnar. Á hvorum hnappi er mynd af ör. Bendir önnur upp en hin niður og er gert ráð fyrir að þrýst sé á þann hnapp sem viö á hverju sinni, eftir því hvort ferðinni er heitið upp eða niður. Stendur enda skrifað við hnapp- ana: Þrýstið á réttan stefnu- hnapp. . Við lyftudyrnar er svo gefið til kynna með ljósum hvort Iyftan sé á leið upp eða niður. Ég var staddur í Perlunni fyrir nokkrum vikum, en þar stóð þá yfir sýning á vegum leigubif- reiðastjórafélagsins Frama. í kjallaranum var kvikmynda- sýning og þangað lagði ég leið mína. Að sýningunni lokinni ætlaði ég upp á efri hæöir bygg- ingarinnar og beið við lyfturnar tvær sem þar eru. Við hlið mér beið fatlaður maður í hjólastól. Þess var ekki lengi að bíða að lyftan kæmi niður í kjallarann. Lyftudyrnar opnuðust og inni var hópur fólks. Enginn hreyfði sig til að fara út, og þar sem hjólastóllinn var fyrirferðarmik- ill, ákváðum við fatlaði maður- Frá mínum bæjar- dyrum LEÓ E. LÖVE inn að bíða næstu lyftu. Við göntuðumst reyndar með að blessaö fólkið hefði ekki kunnað á lyftutæknina, það hefði greinilega fariö inn á fyrstu hæð og ætlað upp, en ekki gert sér grein fyrir að lyftan færi fyrst niður. Fljótlega kom önnur lyfta. Sú var líka full af skilnings- sljóu fólki sem hreyfði sig ekki og var greinilega alveg hissa á að lyftan hefði farið niður, því það ætlaði sér greinilega að fara upp. Við félagarnir hættum að gantast þegar lyftuferðunum fjölgaði og alltaf var sami sauð- arsvipurinn á fólkinu í lyftunni. Enginn hreyfði sig og þótt allir sæju að fatlaður maður komst ekki inn í lyftuna vegna þess að þeir tepptu hana og hefðu eig- inlega „stolið" henni frá fatlaða manninum, datt engum í hug að rýma lyftuna fyrir honum. Fyrst kastaði þó tólfunum þegar lyftudyrnar opnuðust og starfsmaöur hússins með fulla lyftu af húsbúnaði blasti við. Ég hreytti út úr mér hvort hann kynni ekki á lyftuna á vinnustað sínum! Hann var jafn sljór og hinir, lyftudyrnar íokuðust og lyftan fór. Hinu þögla stríði okkar fatl- aða mannsins lauk ekki fyrr en ég fór upp á fyrstu hæðina, varnaði öllum aðgang að lyft- unni og benti viðstöddum á að þessi lyfta væri á leið niður til að sækja fatlaðan mann. Þá loks skildu nærstaddir leyndardóma stefnuhnappa og ljósaskilta og við fatlaði maður- inn komumst leiðar okkar. Ef til vill hefði maðurinn þurft að bíða til kvölds, ef ekki hefði komið einhver til sem opnaði augu stefnulausra sam- borgara hans og tók af þeim ráð- izl.: Ég gekk burt, en í reiði minni gat ég ekki varist þessari hugs- un: Hvernig getur þjóðin tekið ákvarðanir í mikilvægum mál- um, hvernig getur hún til dæm- is kosið rétt, ef hún veit ekki einu sinni á hvaða hnapp skuli þrýsta í lyftum eða hvenær lyft- an ætli upp eða niður?

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.