Tíminn - 19.04.1996, Blaðsíða 5

Tíminn - 19.04.1996, Blaðsíða 5
Föstudagur 19. apríl 1996 Jóna Valgerbur Kristjansdottir: Sameinuð sveitarfélög Hin síöari ár hefur mikið veriö gert í sameiningu sveitarfélaga hér á landi. Samband íslenskra sveit- arfélaga mótaöi þá stefnu fyrir nokkrum árum ab sameina skyldi sveitarfélög, en ekki koma á þriðja stjórnsýslustig- inu, eins og nokkur umræba hafbi þó verib um. Sveitarfélög hafa haft ákveðið hlutverk í stjórnsýslu okkar, en mistekist hefur að gera bæði héraðs- nefndir og fjórðungssambönd að þeim stjórnsýslustofnunum sem fyrirhugað var meb stofn- un þeirra. Það er því ekki und- arlegt í ljósi reynslunnar að stækkun sveitarfélaga hefur orðið fyrir valinu. Valddreifing og viröing Mikilvægt er að við slíka sameiningu sé farið að öllu með gát. Vel skal það vanda sem lengi á að standa. Á þeim stöðum þar sem nokkur reyrisla var komin á samvinnu sveitarfélaga hefur þetta geng- ið vel. Þar má nefna Eyjafjarð- arbyggð og Vík í Mýrdal. Sömu sögu er hins vegar ekki að segja alls staðar, þar sem miður hefur tekist til. Þab þarf að undirbúa þessa framkvæmd mjög vel, bæði við skipulagn- ingu þjónustu og byggðar og á fjármálasviðinu. Til þess þarf tíma, sem sveitarfélögin verða að taka sér. Ekki á ab fara ein- hverjar kollsteypur í breyting- um, heldur leyfa málunum ab þróast. Umfram allt verba breytingar ab ske í samvinnu og samrábi vib þab fólk sem býr innan sveitarfélagsins. Fjölskyidu- og barnvænlegt sam- félag Þeir, sem stjórna málum í sameinubu sveitarfélagi, verba að hafa þann félagslega þroska að geta litið á málin með hags- muni heildarinnar í huga, og Subureyri vib Súgandafjörb. VETTVANGUR „Pað hefur einmitt verið gert allt oflítið til að auglýsa það hversu gott er að búa úti á landi. Hversu allt annað það er að ala þar upp börn. Hversu andrúmsloftið er af- siappaðra, loftið hreinna og umferðin minni." jafnframt að gæta þess að minni sveitarfélög, sem sam- einast þeim stærri, fái ekki til- finningu fyrir því að á þeim sé réttur brotinn. Það er nú einu sinni svo að stærri byggða- kjarnarnir byggja líka sína til- veru á dreifbýlinu í kring. Það er allra hagur að dreifbýli og þéttbýli fái að dafna hvort við annars hlib, en ekki á kostnab hvors annars. Sú byggðaröskun, sem víða hefur orðið, er ekki síst vegna þess að fólk heldur að því líði betur annarstaðar. Þess vegna verðum við að byggja upp það samfélag sem okkur líður vel í og er eins og við viljum hafa það. Vib þurfum líka ab leggja okkur fram vib að ná til okkar ab nýju því fólki, sem lagt hef- ur land undir fót til ab öblast menntun og reynslu á tiltekn- um svibum. Fólk, sem á rætur á ákvebn- um stöbum á landinu, vill gjarnan fara þangab aftur, ef þab hefur þar starfsvettvang. Mun líklegra er ab þab fólk, sem þekkir abstæbur og sækist eftir því ab koma til baka, verbi til frambúbar en hinir, sem koma meb þab í huga ab vera bara 2- 3 ár og prófa stab- inn. Meb því er ekki kastab neinni rýrb á þab fólk eba ab þab sé ekki velkomib. Allir eru velkomnir sem vilja njóta þess sem landsbyggbin hefur upp á bjóba og sem betur fer kunna margir svo vel vib sig ab þeir ílengjast. Forréttindi aö búa úti á landi Þáb hefur einmitt verib gert allt of lítib til ab auglýsa þab hversu gott er ab búa úti á landi. Hversu allt annab þab er ab ala þar upp börn. Hversu andrúmsloftib er afslappaðra, loftið hreinna og umferðin minni. Nálægðin við leikskól- ann, grunnskólann, vinnu- staðinn og náttúru landsins eru gæði sem ekki verða nema að litlu leyti metin til fjár. Sú árátta í fréttamennsku að fréttir þurfi ab vera neikvæbar til ab vera fréttir hjálpar reynd- ar ekki til. En vib sjálf, íbúarn- ir, verbum líka að halda því fram sem jákvætt er, en ekki ab einblína nibur fyrir tærnar á okkur í stab þess ab líta upp og glebjast. Höfundur er fyrrum þingmabur Kvenna- listans á Vestfjörbum. Um aðskilnað ríkis og kirkju Það hefur víst ekki farið framhjá fólki að undanfarið hefur eitt- hvab gengib á innan þjóbkirkj- unnar, eba ríkiskirkjunnar eins og ég kýs ab kalla hana. Ekki skulu deiluefni kirkjunnar tí- undub hér. Nóg er að gert. Rík- iskirkjan er kaunum hlaðin og þau sár verða lengi ab gróa. Eblilegt verbur að teljast ab þeim fer nú fjölgandi, sem vilja abskilnað ríkis og kirkju og ber stóraukinn f jöldi úrsagna úr rík- iskirkjunni þess vott. En þótt vissulega megi segja, að óeðli- legt sé ab kirkjan sé hluti ríkis- valdsins, þá ber ab huga að öll- um hliðum hugsanlegs abskiln- aðar, en rasa ekki um ráb fram. Ég vil taka þab fram, ab sjálfur er ég ekki meðlimur ríkiskirkj- unnar. Þó tel ég tilveru hennar ekki hefta trúfrelsi mitt, enda veit ég ekki til þess að hún abb- ist upp á mitt trúarlíf. Hinu neita ég ekki, að þegar mér í vetur barst rukkun um fé- lagsgjald frá einhverju félagi sem berst fyrir abskilnabi ríkis og kirkju, án þess ég hafi nokk- urn tíma gengið í umrætt félag, þá þótti mér illa vegið ab skob- anafrelsi mínu. Þetta félag státar sig mjög af auknum félaga- fjölda. Nú er þab spurningin, hve margir „félagsmanna" eru þar á skrá ab þeim forspurbum. En svo vikib sé ab kostum og göllum aðskilnaðar ríkis og kirkju, þá hygg ég þann kost helstan, að sjálfstæð yrði kirkj- an tæpast jafn leiðitöm ráðandi öflum þjóðfélagsins og ríkis- kirkjan er. Megingallinn vib ab- skilnab er hins vegar sá, ab hætt er vib því ab ofsatrúarhópum yxi þá fiskur um hrygg, bæbi innan lútersku kirkjunnar og utan hennar. Auk þess mætti fastlega gera ráb fyrir því, ab einhverjir söfnubir, ekki síst í þéttbýli, yrbu enn frekar en orb- ib er fórnarlömb s.k. kirkjueig- enda, þ.e. félagsmálanauta sem nota kirkjuna sem vetrvang múghvata sinna í stað þess að ganga í Lions eða stjórnmála- flokka, nú eða þá ganga hreint til verks og bjóba sig fram í for- setakosningum, svo sem nú SPJALL Pjetur Hafstein Lárusson þykir hæfa rétt bærilega hverj- um sem vera skal. Nú hefur helmingur annars af títuprjónaflokkum Alþingis lagt fram þingsályktunartillögu um könnun á abskilnabi ríkis og kirkju. Títuprjónar eru ab því leyti lakari verkfæri en nálar, að með þeim má abeins tjasla en ekki sauma. Hefbi því óneitan- lega verib ráb vænna, að þing- menn fleiri flokka hefðu hugab að þessu máli. Einnig hefði ver- ið viturlegt ab bíba þess ab öld- ur lægöi innan ríkiskirkjunnar. Ekki er að vænta hlutlauss mats almennings á stöðu kirkjunnar meban blóbib drýpur enn af henni. Hverjar sem lyktir yfirstand- andi kirkjudeilna verba, þá er þab stabreynd ab stutt er til næstu biskupskosninga. Ég hef ábur gert þab ab tillögu minni hér á síðum Tímans, að embætti biskups íslands verði lagt niður, en þess í stað verði biskupsstól- arnir fornu, á Hólum og í Skál- holti, endurreistir, auk þess sem stofnað verði biskupsembætti fyrir Reykjavík. Að þessu mætti huga við næsta biskupskjör, sem og því hvort aðskilja beri ríki og kirkju. En það er gjör- samlega út í hött að ætla að fara að rábskast með slík mál innan stjórnmálaflokkanna, hvort heldur þeir eru stórir eba smáir. Kirkjan á sjálf ab útkljá þessi mál, eba Alþingi í samrábi við hana, hafi hún, ab loknum yfir- standandi deilum, ekki burði til þess að gera það óstudd. Svo vill nefnilega til, að kristnin og kirkjan eiga sér dýpri rætur bæði í sálarlífi fólks og menn- ingu þjóðarinnar heldur en allir stjórnmálaflokkar landsins sam- anlagbir. ¦ FOSTUDACS PiSTILL ASGEIR HANNES PETUR VERSUS ÓLAFUR Cubinn Mammon virbist hafa sér- staka velþóknun á íslenskum húsum sem byrja á orbinu þjób: Þjóbleikhús, Þjóbminjasafn, Þjóbarbókhlaba, Þjóbskjalasafn og síbast en ekki síst Þjóbhöfbingjasetur á Bessastöbum. Öll eiga húsin þab sameiginlegt ab óhemju peningum hefur verib eytt og sóab í ab breyta þeim og endur- byggja. Verkum hafa stjórnab sér- stakar nefndir húskarla, sem virbast eiga þab sameiginlegt ab vera orbn- ar ónæmar fyrir íslenskum pening- um. Verkefnib „endurbygging" eba „endurreisn" Bessastaba hófst haust- ib 1989 og verklok voru þá ákvebin í árslok 1991. í nóvember 1990 segir í greinargerb ab umfang verksins hafi minnkab verulega frá fyrstu áætlun. Samt kosti endurreisnarstarfib 326 milljónir króna á verblagi ársins 1991 og er meb talinn 62 milljón króna virbisaukaskattur. Fyrir jólin 1990 skrifabi pistilhöf- undur kjallaragrein í DV, hib ágæta fylgirit Tímans, um ab verkib mundi losa milljarbinn ábur en öllu yrbi til skila haldib. í svari forsætisrábherra vib fyrirspurn Ágústs Einarssonar, þingmanns Þjóbvaka, kemur fram ab sú hrakspá er því mibur ab rætast. Kostnabur vib Bessastabaþorpib hef- ur þrefaldast á fimm árum og stefnir nú í tæpan milljarb króna. Þab eru miklir peningar fyrir eina fjölskyldu sem nær ekki hálfri vísitölustærb. Jafnvel þó húsfreyjan þurfi ab taka á móti gestum. Fyrir sömu fjárhæð má byggja tvö hundrub íbúbir yfir hús- næbislausar fjölskyldur. Kostnabur vib litla þorpib á Bessa- stöbum er athygli verbur og reikn- ingur vegna hönnunar Húsameistara ríkisins er 125 milljónir króna. Fyrir þá upphæb má borga einum arkitekt 200 þúsund króna mánabarlaun í fimmtíu og tvö ár eba til árins 2048. Þab er sumsé ævistarf fyrir einn arki- tekt ab festa endurreisnina á blab. Embætti Húsameistara ríkisins sparar þvíekki þjóbinni peninga og Davíb Oddsson á þakir skildarfyrir ab leysa Húsameistarana frá störfum. En duttlungar örlaganna láta ekki ab sér hæba á Álftanesinu. Sama dag og húskarlar Bessastaba leggja fram þrefalda reikninga bobar nýr fram- bjóbandi bæbi sparsemi og rábdeild í starfi forseta íslands. Pétur Kr. Haf- stein gerir þá einföldu kröfu til emb- ættis forsetans ab halda því innan fjárlaga og brjóta ekki fjárlög frekar en til dæmis umferbarlög eba skatta- lög. Frambob Péturs hefur þegar vakib verbskuldaba athygli og fram- hjá því verbur ekki horft þegar rætt er um rábdeild og sparsemi í rekstri embættis forseta íslands. Frú Vigdís Finnbogadóttir hefur stabib sig vel í starfi forseta og kjör hennar opnabi nýja heima þegar ís- land ber á góma í öbrum löndum. En frú Vigdís verbur ekki endurtekin frekar en lýbveldishátíbin 1944. Einu gildir þá hversu miklir kvenkostir bjóba sig fram til forseta í sumar. í loftinu liggur sterk karlremba og frambob Péturs Kr. Hafstein verbur því hitt frambobið á móti Ólafi Ragn- ari í forsetakjbrinu. Meb frambobi Péturs hafa ræst vonir manna um spennandi kosn- ingavöku ab kvöldi kjördags.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.