Morgunblaðið - 17.09.2008, Síða 15

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 17. SEPTEMBER 2008 15
VIÐSKIPTI/ATHAFNALÍF
Eftir Björgvin Guðmundsson
bjorgvin@mbl.is
AFLAVERÐMÆTI íslenskra skipa nam 45 milljörðum
króna á fyrstu sex mánuðum ársins 2008 samanborið
við 46,6 milljarða á sama tímabili árið 2007.
Aflaverðmæti botnfisks frá janúar til júní á þessu ári
var 34,7 milljarðar króna og er nánast sama upphæð og
fékkst fyrir aflann sömu mánuði í fyrra. Það gerist
þrátt fyrir þó nokkuð mikinn niðurskurð á þorskveiði-
heimildum milli ára.
Valdimar Halldórsson, sérfræðingur hjá Greiningu
Glitnis, segir meginskýringuna á því að aflaverðmæti
dragist ekki meira saman en raun ber vitni vera að
finna í veikingu krónunnar. Útgerðir fái einfaldlega
fleiri krónur fyrir aflann nú. Aðra skýringu sé að finna
í hækkandi afurðaverði. Á heildina litið hafi afurða-
verð hækkað um 4% síðastliðna tólf mánuði.
Sé horft á einstakar tegundir botnfisks jókst verð-
mæti ýsu í heildarafla nokkuð. Veitt var fyrir 6,6 millj-
arða fyrstu sex mánuði 2007 en 7,8 milljarða í ár.
Hvað uppsjávarafla varðar sést að loðnubresturinn
gerir það að verkum að veitt var fyrir aðeins 1,8 millj-
arða af loðnu í ár en 4,2 milljarða í fyrra.
Minni afli jafnverðmætur
Morgunblaðið/Ómar
Loðnubrestur Ekki veiddist mikið af loðnu fyrstu sex mánuði ársins og drógust tekjur saman vegna þessa.
Lækkandi gengi og hærra afurðaverð skilar sér til útgerða
&'( &'(   



%
%
&'( ! 2(
  



%
%
0
3 4
 , ,1
  



%
%
5678
0 (









%
%
&'( 
&'( )


 



%
%
" # 
 ! "  #$%!
#
$ #
 "
& 
'(

)$*
+,-
$%!-

%& '()(*+ +) ' 

9, :
.
+
, ;
 :
.
2,,< ;
 :
.
8=+, :
.
;+ -, :
.
*
. 8 ,
>, , 
?9, , ;
 :
.
@, A 2, :
.
B, -, ,  :
.
', :
.
7CD&
7+,E2,  5F 
.-. :
.
G :
.
, (&-(.("/  
+,+9 3,
+,+9 C+
 CH5
8 2, 5I
, 2, J:F :
.
6 :
.
!+< :
.
%  (0 #(.(1  
K+  K
.
*2 ;,  :
.
*, F, :
.
2 /  $
+3/(































 


! 
!  
!  
! "

!
!  #
!

! 
! #
! "
!#
!#"
!"
!
!
!
!" 
!
!
! +
, 6-
 
 , @, 7, #.#."/
./$./"
#..#
)))../#
#.//.#."
).."
.)#.$$
.).".##
..)#/.#
./#."
."#./
))./.$$
).#.)//
"".)$$
).")$
#./##."
$./$.
E
E
E
$./#.
E
E
)$
)$
#/#
"$
//$
$"
##
$
#)
"#
/
"
$$
#
#
"

E
E
E
/#
E
E

)$
#/)
$#
/)/

#)
"#
#
"/)
/
"$
$
#/
/
#

#
#
E
//
E

5F< 
 +,
)
#)
)
)
)/

#"

#

#
/
#
#

$
E
E
E
"
E
E
0, .
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
.$.#"
..#"
#.".#"
/..#"
.$.#"
.$.#"
./.#"
6
6
6
ÞETTA HELST ...
● Úrvalsvísitalan í Kauphöll Íslands
lækkaði um 1,2% í viðskiptum gær-
dagsins. Bréf í Alfesca hækkuðu um
1,39% og bréf í Atorku um 1%. Hins
vegar lækkuðu bréf í Atlantic Petrol-
eum um 8,5%, bréf í Exista um rúm
7% og í Century Aluminum um 6,8%.
Velta með hlutabréf nam 10,8 millj-
örðum króna en 33 milljarða velta
var með skuldabréf. Krónan veiktist í
viðskiptum dagsins um 1,14%.
Gengisvísitalan stóð 171,3 í lok
dags. bjorgvin@mbl.is
Alfesca hækkaði í gær
BJÖRGVIN G. Sigurðsson, við-
skiptaráðherra, vill skoða hvort
efla þurfi eftirlit með hlutafélög-
um. „Við sjáum þegar mikið geng-
ur á hve mikilvægt er að eftirlits-
stofnanirnar séu mjög kraftmiklar
og skilvirkar,“ segir Björgvin. „Ég
tel að þurfi að skoða það hvort
ekki eigi að vera heildstætt eftirlit
á einum stað með hlutafélögum.“
Nú sé það á vegum hlutafélaga-
skrár, ársreikningaskrár og við-
skiptaráðuneytisins. Slíka vinnu
þyrfti að vinna í samráði við fjár-
málaráðuneyti, forsætisráðuneyti
og aðra. Síðustu ár hafi verið ein-
stök í íslenskri athafnasögu og
núna þegar tími aðlögunar taki við
í efnahagsmálum og atvinnulífi þá
komi brestirnir líka í ljós. „Við
þurfum að horfa um öxl og læra af
reynslunni og stórbæta okkar
kerfi – og það má alltaf bæta það.“
Kveðið er á um eflingu fjármála-
eftirlitsstofnana í stjórnarsáttmála
ríkisstjórnarinnar og segir Björg-
vin þá vinnu hafna. Í fyrra hafi
framlög til Fjármálaeftirlitsins
verið aukin um 52% og um 30% til
samkeppniseftirlitsins. Þá hafi
samrunaákvæðum samkeppnislaga
verið breytt í fyrra. Eigi það að
skila hraðari málsmeðferð.
camilla@mbl.is
Skilvirkara eftirlit
með hlutafélögum
● Verðbólga var
4,7% í Bretlandi í
ágústmánuði en
var 4,4% mán-
uðinn á undan.
Þetta er meiri
hækkun en spáð
hafði verið. Á vef
BBC er vitnað í
Mervyn King,
bankastjóra Eng-
landsbanka, sem segir að búast
megi við að verðbólgan hækki í 5%
áður en hún lækki. Verðbólgumark-
mið bresku stjórnarinnar er 2% og
kennir King háu eldsneytis- og mat-
vöruverði um að ekki hafi tekist að
halda verðbólgunni niðri.
camilla@mbl.is
Verðbólga hækkar
enn í Bretlandi
Mervyn King
● Gengi hlutabréfa danska bjórfram-
leiðandans Carlsberg féll um 6% í
gær. Félagið lækkaði mest allra í
dönsku C20 vísitölunni sem lækkaði
um 1,5%. Á viðskiptavef Berlingske
kemur fram að ástandi á rússnesk-
um mörkuðum sé líklega um að
kenna. Það sé slæmt og því hafi
rússneska millistéttin minna á milli
handanna. Bruggverksmiðjan Baltic
Beverage Holding sem er í eigu
Carlsberg hefur verið kölluð gullegg
fyrirtækisins en í gegnum hana selur
Carlsberg velmegandi Rússum
lúxusbjór. camilla@mbl.is
Hlutabréf Carlsberg
falla í Danmörku
FRÉTTASKÝRING
Eftir Þorbjörn Þórðarson
thorbjorn@mbl.is
„FRAMTÍÐ Eimskips er örugg,“
segir Sindri Sindrason, stjórnarfor-
maður Eimskips, þegar hann er
spurður um framtíð félagsins. Óvíst
er hvort yfirtökuskylda myndast hjá
Björgólfsfeðgum í Eimskip, en Fjár-
málaeftirlitið [FME] hefur það til at-
hugunar.
Sérfræðingur í verðbréfamarkaðs-
og kauphallarrétti segir að 27 millj-
arða króna ábyrgð vegna XL Leisure,
til viðbótar við núverandi eign feðg-
anna, dugi ekki til ein og sér.
Samkvæmt lögum um verðbréfa-
viðskipti myndast yfirtökuskylda að-
eins ef hluthafi ræður beint eða óbeint
yfir 40% af atkvæðisrétti í hlutafélagi.
Þegar innbyrðis eignatengsl eru til
staðar er gengið út frá því að sam-
starf sé til staðar, nema hið gagn-
stæða sé sannað. Um er að ræða mjög
íþyngjandi úrræði, svo ef menn detta
niður á matskenndar ákvarðanir er
líklegt að FME haldi að sér höndum,
að sögn viðmælanda Morgunblaðsins.
Ekki liggur fyrir hvenær niðurstöðu
er að vænta í athugun á hugsanlegri
yfirtökuskyldu, samkvæmt upplýs-
ingum frá FME.
Bókhaldsóreiðan var
stormur í vatnsglasi
„Þetta mál kom upp löngu fyrir
okkar tíð hjá fyrirtækinu og málinu
var í reynd lokið. Ég kynnti mér málið
þegar ég kom inn í stjórnina og þetta
snerist um afslátt, en ekki frestaðar
greiðslur,“ segir Magnús Stephensen,
stjórnarmaður og hluthafi í XL Leis-
ure, um meinta bókhaldsóreglu í fyr-
irtækinu.
Um er að ræða meinta frestun Ex-
cel Airways á greiðslu reikninga til
veitingafyrirtækisins Alpha Airports.
Magnús segir að um hafi verið að
ræða deilu milli tveggja endurskoð-
enda fyrirtækisins um hvernig ætti að
meðhöndla afslátt í bókhaldi. Afslátt-
urinn snerist um að Excel Airways
gerði langtímasamning við Alpha Air-
ports. „Þegar slíkir samningar eru
gerðir er venjulega gefin afslátt-
arprósenta og því lengri sem samn-
ingurinn er því hærri er afslátturinn,“
segir Magnús.
Stjórn Avion réð síðan KPMG til að
gera rannsókn á þessu máli, eftir at-
hugasemd upprunalegs endurskoð-
anda. Stjórn Avion fór í kjölfarið eftir
tilmælum KPMG, ársuppgjörið var
leiðrétt og einum framkvæmdastjóra
og fjármálastjóra hjá Excel sagt upp
störfum. „Ágreiningurinn snýr að því
að KPMG vildi í kjölfarið fara í kostn-
aðarsama úttekt á fyrirtækinu sem
stjórnin taldi ekki þörf á,“ segir
Magnús. Umfjöllunin hafi því í reynd
verið gripin úr samhengi og verið
stormur í vatnsglasi.
Viðskiptablaðið sagði í gær frá inni-
haldi upprunalegs uppsagnarbréfs
Baldurs Guðnasonar, fyrrverandi for-
stjóra Eimskips. Af lestri bréfsins má
ráða að rannsókn FME um meinta
bókhaldsóreiðu, sem síðan kom ekk-
ert út úr, sé ein af ráðandi ástæðum í
uppsögn hans. Sindri Sindrason vill
ekki tjá sig efnislega um bréfið, það
hafi verið sent til fyrrverandi stjórn-
ar. Eimskip hafi ekki lekið því.
Viðmælandi Morgunblaðsins, sem
þekkir til reksturs Eimskips, telur að
Baldur sé að dreifa athyglinni. Hann
hafi upprunalega ritað bréfið til að ýta
undir vantraust á þáverandi stjórn-
arformann, Magnús Þorsteinsson,
eftir innanhússdeilur. Tímasetningin
sýni það, Magnús hafi látið af störfum
nokkrum dögum síðar.
Sigurður G. Guðjónsson, lögmaður
Baldurs, segir að núverandi forsvars-
menn Eimskips hafi rekið ófræging-
arherferð gegn Baldri. „Stjórnarfor-
maður Eimskips hefur rekið ófræg-
ingarherferð gegn honum og meðal
annars gegnum Markaðinn á Stöð 2
þar sem sonur hans vinnur,“ segir
Sigurður.
Óvissa um yfirtökuskyldu
 Bókhaldsóreiða Excel var „gripin úr samhengi“  Ábyrgð ein og sér dugar ekki
til að knýja á yfirtökuskyldu  Ófrægingarherferð rekin gegn fyrrum forstjóra?
ÁSGEIR Jóns-
son, forstöðumað-
ur greiningar-
deildar Kaup-
þings, telur að
Seðlabanki Ís-
lands geti hafið
lækkun stýri-
vaxta á fyrsta
ársfjórðungi
2009. Þá verði
sterk merki um kólnun komin fram.
Í nýrri stýrivaxtaspá greiningar-
deildar segir að vextir gætu lækkað í
desember ef kólnunin verði hraðari
en gert sé ráð fyrir. bjorgvin@mbl.is
Ásgeir Jónsson
Spá kólnun
í janúar
Stýrivextir verði
9-10% í lok árs 2009
STOÐIR hafa gengið frá sölu á
34,8% eignarhlut sínum í Northern
Travel Holding (NTH) segir í til-
kynningu. Kaupandinn er Fons sem
greiddi fyrir með hlut sínum í
bresku Iceland-keðjunni. Samhliða
sölunni fór fram uppgjör á hlut-
hafaláni Stoða til Northern Travel
Holding og því engin fjárhagsleg
tengsl milli félaganna lengur.
bjorgvin@mbl.is
Stoðir losna við
NTH til Fons
HANNES Hilm-
arsson, forstjóri
Air Atlanta, seg-
ir að lykilstjórn-
endur félagsins
hafi keypt það af
Eimskip fyrir 63
milljónir dollara.
Það sem af er
þessu ári hafi
verið greiddar
54 milljónir dollara. Því sé ekki rétt
sem komið hafi fram í fjölmiðlum
að reksturinn hafi verið seldur á
núll krónur. Eimskip beri ábyrgð á
láni upp á 185 milljón dollara og sé
með veð í flugvélum á móti.
bjorgvin@mbl.is
Greiddu fyrir
Air Atlanta
Hannes Hilmarsson
● Norska hlutabréfavísitalan féll um
tæp 6% í gær og hefur ekki verið
lægri síðan í desember 2005. Lækk-
unin var mest 9% í gær en hækkaði
aftur fyrir lokun. Samkvæmt árs-
reikningi Norska olíusjóðsins átti
hann 100 milljarða króna hlut í
Lehman-fjárfestingabankanum og er
ekki orðið ljóst hversu miklu hann
tapar. Samkvæmt Dagens Nærings-
liv telja sérfræðingar að ástandið
skapist vegna væntinga um frekari
áföll. Verð á olíu og hrávöru hafi
lækkað undanfarið og því fái Nor-
egur að finna fyrir. camilla@mbl.is
Norska hlutabréfa-
vísitalan féll í gær