Morgunblaðið - 17.09.2008, Blaðsíða 25

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 17. SEPTEMBER 2008 25
ALDARMINNING
Elínbjörg Sigurðardótt-
ir fæddist á Brúará í
Bjarnarfirði hinum syðri,
Kaldrananeshreppi í
Strandasýslu 17. septem-
ber 1908. Hún lést 28. jan-
úar 1986. Móðir hennar
var Sigríður Jónsdóttir frá
Kaldbak sem var dóttur-
dóttir Páls Jónssonar og
Sigríðar Magnúsdóttur,
kennd við fyrrnefndan
Kaldbak í Kaldbaksvík á
Ströndum. Frá þeim er
rakin Pálsætt á Ströndum
en niðjatal hennar kom út í
Reykjavík 1991. Um Pál var sagt:
„Vandaður maður og vel að sér,
góður skrifari.“ Um Sigríði var
sagt: „Að mannkostum jafnoki
manns síns.“
Faðir Elínbjargar var Sigurður
Stefánsson, bóndi og formaður á
Brúará, fæddur í Reykjarvík,
næsta bæ við Brúará. Hann var
húsmaður á Bakka í sömu sveit áð-
ur en hann hóf búskap á Brúará þá
næstum fimmtugur að aldri.
Langafi og langamma Sigurðar
voru hjónin á Sjöundá á Rauða-
sandi, Guðrún Egilsdóttir og
Bjarni Bjarnason sem voru aðal-
persónur í hinum mikla harmleik
sem þar varð um aldamótin 1800
og rithöfundurinn Gunnar Gunn-
arsson færði svo listilega til bókar í
Svartfugli.
Elínbjörg ólst upp á Brúará í
stórum systkinahópi og foreldrar
hennar bjuggu við barnalán þegar
horft er til þessa tíma. Af fjórtán
börnum þeirra komust tólf til full-
orðinsára og urðu öll eldri en 70
Elínbjörg Sigurðardóttir
og Brynjólfur Ketilsson
ára nema Benedikt sem varð 66
ára. Ung að árum fór Elínbjörg að
heiman og fór hún m.a. í kaupa-
mennsku til systur sinnar, Róselíu
Guðrúnar sem þá var húsfreyja og
ljósmóðir á Þröm í Blöndugili, gift
Guðmundi Meldal Kristmundssyni
bónda. Örlögin höguðu því svo til
að 18 ára eignaðist Elínbjörg dótt-
ur, Ragnheiði Ester, f. 9.jan. 1927,
með Guðmundi mági sínum og þarf
ekki að fara mörgum orðum um
hversu erfiðar aðstæður hennar
hafi þá orðið og fjölskyldunnar
allrar. Stuttu síðar hóf hún sambúð
með Jóhannesi Jónssyni frá Asp-
arvík sem stóð stutt en þau áttu
saman soninn Inga Karl, f. 11.
sept. 1928 d. 25.mars 2001. Að ráði
varð að faðir Esterar og Róselía
móðursystir hennar tóku hana í
fóstur árið 1931, þá 4 ára gamla.
Ólst Ester upp í Þröm og síðar í
Litladal þar til hún fór í Laug-
arvatnsskólann haustið 1946 og
eftir það bjó hún hjá móður sinni
og stjúpa í Reykjavík þar til hún
giftist og stofnaði heimili á
Laugarvatni 1952.
Elínbjörg var í meðal-
lagi há kona, fínleg, fríð og
tignarleg í allri fram-
göngu. Hún var hlý og um-
hyggjusöm, kjörkuð og
drífandi. Henni féll aldrei
verk úr hendi. Hún var fé-
lagslynd og til marks um
það má nefna að hún stóð
að stofnun Kvenfélags
Hrunamanna og var fyrsti
formaður þess. Einnig
beitti hún sér af krafti fyr-
ir stéttarfélag sitt en hún
var um árabil afgreiðslukona í
mjólkurbúðum í Reykjavík. Elín-
björg var jafnlynd og jákvæð,
kappsöm og raungóð. Greiðvirkni
hennar við skyldmenni og vanda-
lausa var ómæld. Hún var hann-
yrðakona af guðs náð, flink og af-
kastamikil og stundaði saumaskap
sér til tekna í mörg ár.
Brynjólfur Ketilsson fæddist á
Álfsstöðum í Skeiðahreppi í Árnes-
sýslu 26. sept. 1901. Hann lést 31.
mars 1997. Foreldrar hans voru
Kristín Hafliðadóttir og Ketill
Helgason, bændur á Álfsstöðum
1898-1940.
Brynjólfur ólst upp á Álfsstöðum
og var þar heimilisfastur fram yfir
þrítugt. Allt frá sextán ára aldri
greip hann þá vinnu sem gafst utan
heimilis og 17 ára gamall réðst
hann fyrst til sjóróðra á vetrarver-
tíð í Þorlákshöfn og hann kynntist
vel harðræði sjómennskunnar í þá
daga þegar hann reri á opnum báti
fyrstu tvær vertíðirnar. Síðar var
hann háseti á togurum í einar 17
vertíðir. Hann vann mörg sumur
við gerð Skeiðaáveitunnar en þær
framkvæmdir stóðu á árunum
1918-1922. Aflafé sitt lagði Brynj-
ólfur til heimilisins og ljóst er að
það hefur skipt sköpum um af-
komu fjölskyldunnar á þessum ár-
um. Hann naut meiri skólagöngu
en þá var algengt, var í Íþrótta-
skóla Sigurðar Greipssonar í
Haukadal og settist í Héraðsskól-
ann á Laugarvatni við stofnun
hans 1928, var þar í tvo vetur og
kenndi þar skólafélögum sínum
sund.
Brynjólfur var meðalmaður á
vöxt og samsvaraði sér ákaflega
vel. Andlitsdrættir hans voru fín-
legir og hann var fríður sýnum.
Hann var annálaður fyrir hreysti
og líkamlegt atgervi og góður
íþróttamaður. Í Reykjavík gerðist
Brynjólfur starfsmaður borgarinn-
ar og vann lengst af á traktors-
gröfu. Hann vann áratugum saman
á sömu vélinni og sá til þess að við-
hald hennar var alltaf eins og best
varð á kosið. Ending vélarinnar
þótti með ólíkindum og var henni
ekki lagt fyrr en Brynjólfur hætti
störfum 1981, þá áttræður. Þannig
var um flest það sem honum var
treyst fyrir á lífsleiðinni. Alls gætti
hann eins vel og kostur var og öll
verk vann hann af kostgæfni og al-
úð.
Elínbjörg réðst sem ráðskona
hjá Brynjólfi vorið 1933 þegar
hann hóf búskap á Fjalli á Skeið-
um. Þar bjuggu þau tvö ár og tók-
ust með þeim góðar ástir sem ent-
ust allt til dauða. Næst fluttu þau
að Bolafæti í Hrunamannahreppi
og bjuggu þar í tvö ár. Elínbjörgu
líkaði ekki nafnið og fékk því
breytt í Bjarg enda fallegir smá-
klettar heima við bæ. Þau bjuggu á
Læk í Flóa 1943-1945 og í Útey í
Laugardal 1945-1947. Búskaparár-
in voru vísast enginn dans á rósum.
Skuggi kreppuáranna grúfði yfir,
búskapartæknin var lítið breytt frá
fyrri öldum og lélegar samgöngur
sköpuðu víða erfiðleika, t.d. við að
koma mjólk til vinnslu. Góð heilsa
og mikil hreysti voru því guðsgjafir
einyrkjans á þeim tíma og þegar
við bættist dugnaður þeirra hjóna,
fyrirhyggja og gott verksvit, mátti
komast þokkalega af. Snyrti-
mennska var þeim líka í blóð borin.
Þau fluttu til Reykjavíkur í Skipa-
sund 11 en árið 1955 byggði Brynj-
ólfur húsið í Njörvasundi 33 nánast
einsamall og með fullri vinnu. Þar
áttu þau látlaust og fallegt heimili
til æviloka.
Hjónaband þeirra Brynjólfs og
Elínbjargar var traust og bar vott
um gagnkvæma virðingu og tillits-
semi. Hún vann utan heimilis árum
saman og þau voru samhent við
heimilisstörfin sem hann tók ríkan
þátt í. Á efri árum var prjónaskap-
ur sameiginlegt áhugamál þeirra
og ófáar lopapeysur urðu til í
Njörvasundinu sem síðar lentu í
gjafapökkum fjölskyldunnar og
héldu góðum hita á þakklátum
þiggjendum. Þau höfðu bæði gam-
an af að spila á spil, bæði félagsvist
og bridge og spiluðu reglulega við
ættingja og vini. Brynjólfur var
góður skákmaður og tók oft þátt í
skákmótum borgarstarfsmanna og
gerði sér sérstakt far um að kenna
ungum og áhugasömum afastrák-
um að tefla. Elínbjörg og Brynj-
ólfur og þeirra líkar voru hið
sterka afl sem þurfti til að gera
drauminn um mannsæmandi líf að
veruleika. Þau þekktu ekki orðin
vonleysi og uppgjöf. Lífsorku sína
nýttu þau til ótal þarfaverka sem
verða fagur vitnisburður um hvers-
dagshetjur sem unnu sínum nán-
ustu og þjóð sinni ómælt.
Guðmundur Birkir Þorkelsson,
Hulda Björk Þorkelsdóttir.
VENSELIN Topalov vann
öruggan og eindreginn sigur á stór-
mótinu í Bilaba sen lauk á laug-
ardaginn. Topalov vann Vasilí Iv-
antsjúk í lokaumferðinni en hefði
dugað jafntefli til að vinna mótið.
Meira var í húfi því nú um stundir
er Topalov stigahæsti skákmaður
heims og hefur að einhverju leyti
endurheimt þá stöðu sem hann
hafði fyrir heimsmeistaraeinvígið
fræga við Vladimir Kramnik í El-
ista í Kalmykíu fyrir tveim árum.
Topalov tefldi af miklum krafti í
Bilbao og urðu helstu keppinautar
hans langt á eftir. Úrslit þessa móts
hljóta hinsvegar að vera mikil von-
brigði fyrir heimsmeistarann An-
and sem varð einn neðstur, gerði
átta jafntefli, tapaði tvisvar og vann
ekki skák. Ekki rekur mig minni til
að sjá Anand í þessari stöðu áður.
En lokaniðurstaðan varð þessi:
1. Venselin Topalov 17 stig, 6½ v.
2.-3. Magnús Carlsen og Lev Aronj-
an 13 stig, 5 v. 4. Vasilí Ivantsjúk 12
stig, 5 v. 5. Teimour Radjabov 10
stig, 4½ v. 6. Wisvanathan Anand 8
stig, 4 v.
Magnús Carlsen má vel við sinn
árangur una en hann var kóngur
um stund, efstur á mótinu og efstur
að Elo-stigum. Hann gaf dálítið eft-
ir á lokasprettinum en ýmis úrslit
voru honum hagstæð, t.d. þegar
Radjabov tókst að snúa gjörtapaðri
stöðu við gegn Aronjan í lokaum-
ferðinni. Samkvæmt reglum móts-
ins telst Magnús í 2. sæti vegna inn-
byrðis sigra yfir Aronjan.
Í síðustu umferð sýndi Topalov
allar sínar bestu hliðar gegn Ivant-
sjúk. Upp kom slavnesk vörn og
eftir miklar sviptingar var uppi á
borðinu staða með mislitum bisk-
upum sem Búlgarinn tefldi af snilld,
30. Bd5 byggði á hugmyndinni
30. … Hxd7 31. He8+ Kh7 32.
Be4+ og vinnur. Tilfærslan með
biskupinn á g6-reitinn gerði síðar
útslagið.
Bilbao 10. umferð:
Venselin Topalov – Vasilí Ivant-
sjúk
Slavnesk vörn
1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rf3 d5 4.
Rc3 c6 5. e3 Rbd7 6. Bd3 dxc4 7.
Bxc4 b5 8. Bd3 Bb7 9. a3 Bd6 10.
0-0 0-0 11. Dc2 h6 12. e4 e5 13.
dxe5 Rxe5 14. Rxe5 Bxe5 15. h3 a6
16. Be3 c5 17. Bxc5 He8 18. Had1
Dc7 19. Rd5 Rxd5 20. exd5 Bxb2
21. d6 Dc6 22. f3 Hec8 23. Bh7+
Kh8 24. Be4 Dxc5+ 25. dxc5 Hxc5
26. Bxb7 Hd8 27. He1 Be5 28. d7
a5 29. f4 Bc7 30. Bd5 Kh7 31. Bxf7
Hf5 32. Ba2 Hxf4 33. Bb1 Kg8 34.
Bg6 Bb6+ 35. Kh1 Bc5 36. Hc1 Bf8
37. Hed1 Bxa3 38. Hc8 Hff8 39.
Be8 Be7 40. He1 Bg5 41. g3 a4 42.
h4 Bf6 43. He6
Ivantsjúk gafst upp. Hann á enga
vörn gegn hótuninni 44. Hxf6.
Teflt um heimsmeistaratitil
kvenna
Undanfarnar vikur hefur staðið
yfir í Nalchik í Rússlandi heims-
meistarakeppni kvenna sem þessi
árin fer fram með útsláttar fyrir-
komulagi. Alls hófu 64 skákkonur
keppni en vegna deilna Georgíu-
manna og Rússa hættu nokkrir öfl-
ugar skákkonur frá Georgíu við
þátttöku. Sænska skákkonan Pia
Cramling komst í undanúrslit þessa
móts en tapaði þá fyrir rússnesku
skákkonunni og fyrirsætunni Alex-
andru Kosteniuk. Kosteniuk mætir
kínversku stúlkunni Yifan Hue í
lokaeinvígi keppninnar. Sigurvegar-
inn verður heimsmeistari kvenna.
Yfirburðasigur Topalovs
SKÁK
Bilbao, Spánn
Stóra slemma í Bilbao
2.-13.. september 2008
Úrslitaskák Sigur Topalovs (t.h.) yfir Magnúsi Carlssyni í 8. umferð réði miklu um úrslit mótsins í Bilbao.
Helgi Ólafsson | helol@simnet.is
Frá eldri borgurum
í Hafnarfirði
Föstudaginn 12. september var
spilað á 17 borðum. Meðalskor var
312. Úrslit urðu þessi í N/S:
Sæmundur Björnss. – Gísli Víglundss. 391
Oliver Kristóferss. – Magnús Oddss. 376
Björn Karlsson – Jens Karlsson 371
Ólafur Ingvarss. – Þorsteinn Sveinss. 353
A/V
Haukur Guðbjartss. – Lilja Kristjánsd. 354
Jón Lárusson – Halla Ólafsdóttir 352
Margrét Pálsd. – Dröfn Guðmundsd. 352
Sveinn Snorrason – Gústav Nilsson 343
Bridsdeild FEB í Reykjavík
Tvímenningskeppni spiluð í Ás-
garði, Stangarhyl, mánud. 15. sept.
Spilað var á 10 borðum. Meðalskor
216 stig. Árangur N-S:
Júlíus Guðmss. - Rafn Kristjánsson 265
Bragi Björnss. - Albert Þorsteinss. 251
Magnús Oddss. - Oliver Kristóferss. 244
Árangur A-V
Björn E. Péturss. - Gísli Hafliðas 285
Jón Láruss. - Héðinn Elentínuss. 244
Birgir Sigurðss. - Björn Árnason 243
Bridsdeild
Breiðfirðingafélagsins.
Vetrarstarfið hefst 21. september
með eins kvölds tvímenningi en
fyrstu kvöldin verður spilaður eins
kvölds tvímenningur.
Spilað er á sunnudagskvöldum í
Breiðfirðingabúð. Faxafeni 14.
Spilamennska hefst stundvíslega
klukkan 17. Spilagjaldið er 500 kr. og
er kaffi innifalið. Stjórnandi er Ólaf-
ur Lárusson.
Frekari upplýsingar gefur Stur-
laugur Eyjólfsson, símar 555 4952 og
869 7338.
Gullsmárinn
Úrslit 15/9 Spilað á 12 borðum.
Úrslit í N/S
Haukur Guðbjartss.- Jón Jóhannss. 1 95
Dóra Friðleifsd. - Heiður Gestsd. 191
Þorsteinn Laufdal - Jón Stefánss. 185
A/V
Oddur Jónss. - Bragi Bjarnason 212
Elís Kristjánss. - Páll Ólason 209
Guðrún Gestsd. - Bragi V.Bjarnas. 192
Jón Hanness. - Samúel Guðmundss. 192
BRIDS
Umsjón Arnór G.
Ragnarsson| norir@mbl.is