Morgunblaðið - 08.10.2008, Page 11

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 8. OKTÓBER 2008 11
Eftir Sigtrygg Sigtryggsson
sisi@mbl.is
MEÐ nýjum neyðarlögum, sem samþykkt voru í
fyrrakvöld, fær Fjármálaeftirlitið mikil völd í ís-
lensku fjármálalífi. Formaður stjórnar Fjármála-
eftirlitsins er Jón Sigurðsson, fyrrverandi ráð-
herra og bankastjóri, sem fyrir nokkru sneri heim
eftir að hafa lokið starfsferli sínum sem aðal-
bankastjóri Norræna fjárfestingabankans í Hels-
inki. Það mun mikið mæða á Jóni á næstunni við
endurskipulagningu og endurreisn fjármálakerf-
isins á Íslandi.
Jón Sigurðsson á að baki afar fjölbreyttan
starfsferil og honum hefur verið trúað fyrir mörg-
um ábyrgðarstöfum um ævina. Því má fullyrða, að
fáum sé betur treystandi fyrir því ábyrgðarstarfi
sem honum hefur nú verið falið.
Jón Sigurðsson er Ísfirðingur, fæddur þar í bæ
17. apríl 1941. Hann er því 67 ára að aldri. Að
loknu stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Ak-
ureyri 1960 hóf hann nám í þjóðhagfræði og töl-
fræði við Stokkhólmsháskóla. Prófi lauk hann
þaðan árið 1964 og hlaut meistaragráðu í þjóð-
hagfræði frá London School of Economics and
Political Science árið 1967.
Þegar Jón sneri heim hóf hann að starfa við
hagrannsóknir hjá Efnahagsstofnun og Fram-
kvæmdastofnun ríkisins. Þá var hann hagrann-
sóknarstjóri í eitt ár.
Veitti ríkisstjórnum efnahagsráðgjöf
Árið 1974 var Jón ráðinn forstjóri Þjóðhags-
stofnunar og gegndi hann því embætti til ársins
1986. Þjóðhagsstofnun er ekki lengur til, en hún
vann að hagrannsóknum, sem oftar en ekki urðu
grunnurinn að efnahagsaðgerðum, sem rík-
isstjórnir þess tíma gripu til. Um þriggja ára
skeið, árin 1980 til 1983, var Jón fastafulltrúi
Norðurlandanna í framkvæmdastjórn Alþjóða-
gjaldeyrissjóðsins í Washington.
Árið 1987 skipti Jón algerlega um vettvang og
það vor var hann kjörinn alþingismaður fyrir Al-
þýðuflokkinn í Reykjavík en árin 1991 til 1993 var
hann þingmaður Reyknesinga. Öll árin sem Jón
sat á þingi gegndi hann jafnframt ráðherraemb-
ætti. Hann var iðnaðar- og viðskiptaráðherra og
dóms- og kirkjumálaráðherra í eitt ár.
Sem iðnaðarráðherra beitti hann sér sér-
staklega fyrir því að laða stóriðjufyrirtæki til
landsins en sú vinna bar þó ekki árangur fyrr en
nokkru eftir að hann lét af störfum sem ráðherra.
Árið 1993 skipti Jón enn um vetvang er hann
var skipaður seðlabankastjóri og formaður banka-
stjórnar Seðlabankans.
Því embætti gegndi Jón til ársins 1994 en þá
varð hann aðalbankastjóri NIB í Helsinki, eins og
að framan greinir. Í störfum sínum sem banka-
stjóri öðlaðist Jón yfirgripsmikla þekkingu á fjár-
málum og bankastarfsemi.
Eftir að Jón lét af störfum bankastjóra og sneri
heim til Íslands hefur hann verið kallaður til ým-
issa trúnaðarstarfa, sérstaklega á vettvangi Sam-
fylkingarinnar. Hann var m.a. einn helsti höf-
undur efnahagsstefnu flokksins, sem kynnt var
fyrir síðustu kosningar.
Björgvin G. Sigurðsson viðskiptaráðherra skip-
aði Jón Sigurðsson formann stjórnar Fjármálaeft-
irlitsins. Varla hefur Jón grunað hvaða verkefni
beið hans þegar hann féllst á að taka það ábyrgð-
arstarf að sér. Með Jóni í stjórninni sitja Sigríður
Thorlacius lögfræðingur og Ingimundur Frið-
riksson, bankastjóri Seðlabankans.
Eiginkona Jóns er Laufey Þorbjarnardóttir
bókavörður. Þau eiga fjögur börn, Þorbjörn, Sig-
urð Þór, Önnu Kristínu og Rebekku.
Vel til forystu fallinn
Jón Sigurðsson hefur
gegnt fjölda trúnaðar-
starfa heima og erlendis
Sighvatur Björgvinsson, framkvæmdastjóri
Þrónarsamvinnustofnunar Íslands, var æsku-
félagi Jóns á Ísafirði og sat með honum á Al-
þingi og í ríkisstjórnum.
„Jón er maður sem er afskaplega vandur að
virðingu sinni,“ segir Sighvatur um Jón. „Hann
er mjög vinnusamur, vill hafa allt í röð og reglu,
helst 110%. Hann er skynsamur og vel greindur
og hefur flesta þá kosti sem góðan mann þurfa
að prýða. Enda hefur hann verið valinn til
margra trúnaðarstarfa hér heima og erlendis,“
segir Sighvatur.
Hann segir það ótvírætt að Jón Sigurðsson
sé réttur maður á réttum stað til að glíma við
það mikla verkefni sem honum hefur verið fal-
ið. „En ég er viss um að hann tekur þetta mjög
nærri sér vegna þess að hann er maður sem
hefur ekki verið hrifinn af að þurfa að beita
stjórntækjum ríkisins svona harkalega. Hann er
eins langt frá því að vera ríkishyggjuforsjár-
maður og verið getur. En annað kemur ekki til
greina núna því menn beittu ekki þeim úrræð-
um sem þeir höfðu til að koma í veg fyrir að
bankakerfið yxi Íslandi yfir höfuð. Seðlabankinn
hafði þessi tæki en beitti þeim ekki,“ segir Sig-
hvatur.
Ekki hrifinn af að beita stjórntækjum ríkisins svona harkalega
FRÉTTASKÝRING
Eftir Agnesi Bragadóttur
agnes@mbl.is
STJÓRN og stærstu hluthafar í
Glitni, þ.e.a.s. stærstu hluthafar þar
til 29. september sl. voru fram eftir
degi í gær ekki af baki dottnir varð-
andi kröfuna um að ríkissjóður efndi
gerðan samning og greiði 600 millj-
ónir evra til bankans fyrir 75%
hlutafjár í Glitni.
Samkvæmt upplýsingum
Morgunblaðsins hvikuðu Glitn-
ismenn lengi vel í engu frá þeirri af-
stöðu sinni að ríkið væri bundið af
þeim samningi sem undirritaður var
mánudaginn 29. september sl. Við-
mælendur úr röðum Glitnismanna
sögðu í samtölum í gær, að setning
neyðarlaga í fyrradag breytti þar
engu um. „Samningur er samningur,
málið er ekkert flóknara en það,“
sagði einn. Fulltrúar frá Glitni
gengu á fund Fjármálaeftirlitsins í
gærmorgun, þar sem málefni Glitnis
voru rædd. Þar munu Glitnismenn
hafa lýst því sjónarmiði, að þeir
teldu að FME, sem neyðarlögin
myndu setja yfir bankann, yrði að
hafa hagsmuni bankans að leið-
arljósi og þar með beita sér fyrir því
að ríkissjóður legði fram umsamið
hlutafé. FME mun hafa tekið þeirri
málaleitan dræmt og fulltrúar þess
sagt að þeir teldu slíka hagsmuna-
baráttu ekki vera í sínum verka-
hring.
Vildu flýta hluthafafundi
Stjórnvöld eru, samkvæmt heim-
ildum Morgunblaðsins, eindregið
þeirrar skoðunar að forsendu-
brestur sé til staðar og að sam-
kvæmt neyðarlögunum verði nýr
banki stofnaður um innlenda starf-
semi Glitnis nú fyrir helgi. Því verði
eitt félag á ábyrgð ríkisins ábyrgt
fyrir innlendri bankastarfsemi
Glitnis og annað félag á ábyrgð fyrri
eigenda ábyrgt fyrir erlendri starf-
semi. Sömu vinnubrögð verði höfð
um slíka uppskiptingu og verði við-
höfð í tengslum við uppskiptingu á
starfsemi Landsbankans.
Ef marka má þau viðbrögð sem
heyrst hafa frá Glitnismönnum er af-
ar líklegt að þeir geri sér nokkuð
góða grein fyrir því að þessi hluta-
fjárleikur er tapað spil og engar 600
milljónir evra munu renna inn í
Glitni í formi nýs hlutafjár.
Þeir munu einnig hafa óskað eftir
því í gær að FME flýtti fyrirhug-
uðum hluthafafundi Glitnis, sem
boðaður hefur verið á laugardag og
boðaði til hans þegar í stað. FME
varð ekki heldur við þessari ósk
hluthafanna, sem væntanlega horfa
þá fram á það að halda hluthafafund
í allt öðru félagi á laugardag en þeir
hafa verið meirihlutaeigendur í allt
til 29. september sl.
Hluthafafundur Glitnis á laugar-
dag verður sennilega hálfmáttlaus
samkunda, þar sem hann verður
haldinn í félagi þar sem verður búið
að skilja alla innlenda starfsemi frá
félaginu og gamla félagið situr uppi
með erlendu skuldasúpuna.
Við þetta eru Glitnismenn einnig
afar ósáttir því þeir telja að gjörn-
ingar undanfarna daga hafi kostað
bankann óumræðileg verðmæti, því
eignasafn hans erlendis hafi nánast
fuðrað upp, en það er önnur saga.
Nýr Glitnir fyrir helgi
Morgunblaðið/Frikki
Fáninn Enginn veit hvernig vörumerki Glitnis, a.m.k. ekki innlenda hlutans,
mun líta út eftir að starfseminni hefur verið skipt upp.
Engin áform uppi innan ríkisstjórnar-
innar um að leggja Glitni til hlutaféð
Út á hvað gekk samkomulag
Seðlabankans og meirihluta
hluthafa í Glitni hinn 29. sept-
ember sl.?
Seðlabankinn lagði til við ríkis-
stjórnina að ríkið legði 600 millj-
ónir evra inn í Glitni í formi nýs
hlutafjár og eignaðist við það
75% hlut í bankanum. Það var
samþykkt en gagnrýnt mjög
harkalega eftir á, af þeim Jóni Ás-
geiri Jóhannessyni stjórnarfor-
manni Baugs, stærsta hluthafans
í Stoðum sem áttu tæp 32% í
Glitni og Þorsteini Má Baldvins-
syni, stjórnarformanni Glitnis.
Hvers vegna telja stjórnvöld að
nú sé fyrir hendi forsendu-
brestur (tilefni til þess að rifta
samningnum)?
Stjórnvöld telja að neyðarlögin
sem sett voru í fyrradag geti tekið
til allra fjármálastofnana og eitt
verði látið yfir alla ganga í þeim
lánastofnunum sem FME komi til
með að taka völdin tímabundið.
Eiginfjárstaða og lausafjárstaða
Glitnis sé fjarri því að vera hin
sama og þegar samningurinn var
gerður og bankinn verði því með-
höndlaður samkvæmt því.
S&S
DÆMI eru um að námsmenn sem
komnir voru til útlanda og hugð-
ust stunda nám í vetur hafi hætt
við námið vegna gengisfalls ís-
lensku krónunnar, segir Stein-
grímur Ari Arason, fram-
kvæmdastjóri Lánasjóðs
íslenskra námsmanna. Hann seg-
ir um nokkur tilfelli að ræða og
þau eigi við um námsmenn sem
hugðust stunda nám í Bretlandi í
vetur, en þar eru skólagjöld há.
Steingrímur segir að áhrif
stöðunnar á Íslandi á LÍN komi
betur í ljós í kringum áramótin,
þegar þorri námsmanna skilar
námsárangri og fær lán sín
greidd. „Meginþungi útborgana
er annars vegar í janúar og hins
vegar í maí eða júní. Það verður
því auðvitað gengið á þeim tíma
sem mun hafa afgerandi áhrif.“
Hvað varði áhrif efnahagsmál-
anna á fjárhag sjóðsins og skuld-
setningu lánþega verði tíminn að
leiða í ljós hvað gerist. Gert hafi
verið ráð fyrir ákveðinni geng-
isvísitölu í fjárhagsáætlunum
sjóðsins, en þar eru sömu for-
sendur og í fjárlagafrumvarpinu.
„Þá voru menn að miða við
gengið í september, en þetta
verður að endurskoða í ljósi
stöðunnar sem verður þegar
fjárlagafrumvarpið verður af-
greitt.“ elva@mbl.is
Hætta við nám
í útlöndum
Bankakreppan
FRÁ og með deginum í gær lækk-
aði Ölgerðin verð á innfluttum mat
og sérvörum, „í þeim tilgangi að
leggja yfirvöldum og þjóðinni lið
við að ná niður verðbólgu“. Ölgerð-
in vill með þessu styðja þá ákvörð-
un stjórnvalda að festa gengið,
„með því að lækka verð á innfluttri
nauðsynjavöru um 6-9%“.
Lækka verð á
nauðsynjum