Skinfaxi - 01.02.1958, Blaðsíða 16

16
SKINFAXI
um og tækifærum. ÞaÖ er sem menn átti
sig ekki á, að skólarnir fá mönnum ein-
ungis i hendur lykla að þeim fjárhirzl-
um fróðleiks og menningar, sem nauð-
syn ber til að hver maður noti sér í sem
fyllstum mæli.
2.
Með lögum frá 1937 var stórum bætt
íjárhagsaðstaða lestrarfélaga, en þau
lög voru síðan skert, og stuðningurinn af
hendi ríkissjóðs við félögin varð hlut-
fallslega minni, eflir því sem dýrtið jókst.
Það er svo fyrst með lögunum um al-
menningsbókasöfn frá 1954, að bóka-
safnsmálin eru sett í svipað kerfi hér á
landi og í nágrannalöndum okkar, En
bæði.um fjárframlög og í'leira er þegar
orðin þörf breytinga á þessum lögum.
Með lögunum var landinu skipl í 31
bókasafnshverfi. Finnn kaupstaðir eru
hverfi út af fyrir sig. Gert er ráð fyrir,
að sveitarbókasafn sé í hverjum iireppi,
en lieimilt er, að tveir hreppar eða fleiri
samemist um sveitarbókásafn. Einnig
geta hreppsbúar ákveðið á almennum
hreppsfundi að fela liéraðsbókasafni
bókasafnshverfisins að rækja lilutverk
sveitarbókasafns í hreppnum, enda renna
þá þau framlög, sem sveitarbókasafninu
eru ætluð, til liéraðsbókasafnsins. Til þess
er ætlazt í lögunum, að hrepparnir sjálf-
ir reki sveitarbókasöfnin, en Iieimilað er
að fela reksturinn félögum. Ef sveitarfé-
lagið sjálft rekur bókasafn, kýs hrepps-
nefnd því þriggja manna stjórn, en ef fé-
lagi er falið að annast reksturinn, kýs
það tvo af þremur i stjórnina, en lirepps-
nefnd einn.
Lágmarksframlag til sveitarbókasafna
er 5 krónur á hvern íbúa sveitarinnar úr
sveitarsjóði og jafnliá upphæð frá rík-
inu. Þó geldur ríkið 50 aura á móti hverri
krónu heimaframlags, sem fram yfir er
lágmark, unz heimaframlagið er orðið
20 krónur á íbúa. Getur því framlag rik-
isins komizt upp í kr. 12.50 á ibúa sveit-
arinnar. Til heimaframlags teljast, auk
framlags hreppsins, bókagjafir, pen-
ingagjafir, gefin vinna, afnotagjöld og
tekjur af skemmtunum, sem haldnar eru
til ágóða fyrir bókasafnið.
Bæjar- og héraðsbókasöfn ía tekjur
sínar frá bæjum, hreppum og sýslum, þar
sem þau eru staðsett, og ennfremur frá
ríkinu. Lágmarksframlag bæja er 15
krónur á íbúa, og koma kr. 7.50 á móti
frá ríkissjóði. Hreppur, þar sem liéraðs-
bókasafn hefur aðsetur sitt, greiðir til
þess 12 krónur á livern hreppsbúa, og
ríkið 5 krónur. Þá greiða sýslur til Iiér-
aðsbókasafna 3 krónur á hvern sýsluhúa
og rikissjóður kr. 2.50.
Lágmarksframlögin til sveitarbóka-
safna voru þegar í upphafi of lág til
þess að hugsanlegt væri, að bókasöfnin
gætu rækt hlutverk silt svo, að æskilegt
mætli lieita, og nú hafa þær miklu hækk-
anir, sem orðið liafa á verði hóka og á
bókbandi, gert þau með öllu óviðunandi.
En viðast er sá áhugi rikjandi hjá for-
ráðamönnum sveitarbókasafna, að
heimaframlögin eru fyrir ofan lámgark
og i mjög mörgum sveitum það liá, að
ríkisframlagið kemst upp í liámark -—
eða kr. 12.50 á íbúa. Þar sem slíkum á-
liuga er fyrir að fara i sveitum með yfir
tvö liundruð íhúa, má segja, að fjárráð
sveitarbókasafna verði sæmileg, en i