Samvinnan - 01.03.1964, Blaðsíða 19

Þriðja bréf til æskufólks:
SÝNIN í GUÐBRANDSDAL
Stórfljótin á íslandi koma
við sögu nú á tímum með allt
öðrum hætti en áður fyrr.
Enn eru þau að vísu hin
sömu og fyrr, stórfengleg í
umbrotum sínum, hvort
heldur er í sumarleysingum
á feðrum þeirra, jöklunum,
eða er þau brjóta af sér
klakadróma í skyndiblotum
á vetrum. En sambúð mann-
anna og þeirra er með harla
ólíkum hætti og áður.
Sú saga er sögð, að skömmu
eftir miðja 19. öld var ungur
maður einn á ferð yfir öræfi
landsins í áríðandi erinda-
gerðum fyrir ættbyggð sína.
Hann hafði tvo gæðinga til
reiðar. Er hann kom að einu
hinna tröllauknu jökulfljóta
norðanlands, var það með
öllu óreitt. Enda beið allstór
hópur ferðamanna á hinum
bakkanum eftir því að vatn
drægi úr ánni, svo fær þætti.
Hinn ungi maður hafði lítil
umsvif og enn minni töf er
hann kom að ánni. Hann fór
brýnna erinda og eirði lítt
töfum. Hann hélt rakleitt út
í ána og óð á milli hesta
sinna, á meðan vætt var. En
er hestarnir tóku sundið
greip hann hendi í fax þeirra
og lét þá draga sig yfir. Var
það þeim miklum mun létt-
ara en annars, enda komst
hvort tveggja klakklaust yfir
torfæruna, hestar og maður.
Þetta var prestssonur frá
Laufási við Eyjafjörð,
Tryggvi Gunnarsson. Jökul-
fljótið var Blanda.
Röskum níutíu árum síðar
en þetta gerðist, voru nokkr-
ir menn að verki við aðra
stórelfu norðanlands. Unnu
þeir að því að taka niður
forna trébrú, því að önnur
ný og úr varanlegra efni var
komin á elfina. Trébrúin var
að undirbyggingu úr sverum
stórtrjám, sem lögð voru
saman og boltuð í gegn. Ofan
á þessa bita voru reistar
sperrur úr sams konar trjám.
Gerðu þær burðarþol brúar-
innar ásamt bitunum.
Verkamenn leystu með
ýmsum ráðum boltana úr
stórviðunum, svo að hin
saman njörfuðu tré féllu
hvort frá öðru. Kom þá í ljós
enn betur en vitað var fyrr,
að tréð var ófúið og fletir
þeir, er saman höfðu fallið,
voru með sagarfari eins og
nýir, rauðir í sárið og hinir
fegurstu. En það sem þeim
er að þessu unnu varð star-
sýnast á, var það, að á fleti
stórviðanna, þá er saman
sneru, var skorið stórum
stöfum fangamarkið T G.
Mátti svo heita að hvert tré
brúarinnar væri svo auð-
kennt.
Ekki þurfti að fara í graf-
götur um það, hver átt hefði
fangamarkið. Það var hinn
sami prestssonur frá Laufási
og fyrr var getið, Tryggvi
Gunnarsson.
Þetta tvennt, hin frækna
för Tryggva Gunnarssonar
yfir óreiða jökulelfi, og svo
hitt, er fangamark hans
blasti við undrunaraugum
verkamanna, er unnu við að
taka niður brúna, er með
töfrandi hætti tengt hvort
öðru, þótt langt væri á milli
í tíma og rúmi. Tryggvi var
23ja ára gamall er hann fór
yfir Blöndu. Eftir það varði
hann allri ævi sinni til ein-
hverra þjóðnytjastarfa.
Hann hafði að vísu þrek og
kunnáttu til þess að láta
elfina ekki aftra för sinni.
En hann vissi að aðrir höfðu
það ekki og hann brann af
löngun til þess að sigrast á
þeim torfærum, sem um þús-
und ár höfðu tafið för þjóð-
ar hans. Mörgum árum síðar
byggði hann trébrúna yfir
Skjálfandafljót, sem fyrr er
nefnd. Stórviðirnir voru
fengnir frá Danmörku. Og
þótt landsjóður legði fé til
brúargerðarinnar, voru við-
irnir merktir brúarsmiðnum,
svo sem um hans einkaeign
væri að ræða. Svo fyrirferð-
armikill aðili var þessi hetja
í málefnum þjóðarinnar,
ekki aðeins í brúarsmíði,
heldur og mörgum öðrum.
Ekki þarf getum að því að
leiða, að þegar Tryggvi
Gunnarsson stóð alvotur á
bakka Blöndu, muni honum
hafa komið í hug, hversu
æskilegt væri að þurfa ekki
að leggja í slika svaðilför.
En það sagði mér fóstra mín,
sem sjálf var við vígslu brú-
arinnar yfir Skjálfandafljót,
að þar hefði Tryggvi skýrt
frá því í ræðu, hvaðan sér
hefði komið áræði til að
hefja brúarsmíði á íslandi
og hvar hann hefði séð það
fordæmi, er sér hefði verið
mestur skóli í þeim efnum.
Hann sagði frá því, er
hann var staddur úti í Guð-
brandsdal í Noregi. Að
morgni, um sólarupprás, var
hann á göngu sér til
... Hann nam staðar og virti fyrir sér fegurð
lœkjarins og umhverfisins alls, varð litið
niður í silfurtœran strauminn og sá hvar
könguló hafði spunnið net sitt með undur-
samlegum hagleik yfir lœkinn......Hann
varð gripinn hugsun um hað, hvílíkt þrek-
virki og hugvit vceri i bví fólgið fyrir þessa
undurlitlu skepnu, að hyggja brú yfir lœk-
inn, sem í hennar augum hlyti að vera stór-
fljót...
SAMVINNAN 19