Fálkinn


Fálkinn - 10.12.1938, Blaðsíða 3

Fálkinn - 10.12.1938, Blaðsíða 3
F A L K I N N *-*^^sJ' VIKUBLAÐ MEÐ MYNDUM. Ritstjórar: Skúli Skúlason. Sigurjón Guðjónsson. Framkv.stjóri: Svavar Hjalt'ested. Aðalskrifstofa: Bankastr. 3, Reykjavík. Sími 2210 Opin virka daga kl. 10-12 og 1-6. Skrifstofa i Oslo: Anton Schjötsgade 14. BlaSiS kemur út hvern laugard. ÁskriftarverS er kr. 1,50 á mán., kr. 4.50 á ársfj. og 18 kr. árg. Erlendis 24 kr. Allar áskriftir greiðist fyrirfram. Auglýsingaverð: 20 aura millim. Herbertsprent. 20 ára fullveldisins minst. Prjónlessýninnin. Skraddaraþankar. „Flýtirinn — asinn, hvernig eig- um vjer aS þola þaS. Engum er £æTl aS þola þaS, vorri kynslóS nje næstu tveimur". OrSin eru höfS eftir kyrlátum spekingi i því fljóthuga landi, Frakk- lahdi, um þaS leyti sem blöðin báru út fregnina um, aS hugvitsmanni — frönskum þó, hefSi tekist aS gera vjel, sem gæti knúið fram vagna hestlausa, en þó með miklu meiri hraða, en hestar hiypu fyrir vagni. Þetta var fyrir rúmum fimtíu árum aSeins, sem hann sagði þessi orð. Og heimurinn gerir gys að þeim. íslendingar líka. En þó situr það sist á þeim. Því að einmitt hraðinn hefir valdiS því, aS nú er órói í is- lensku mannfjelagi, meiri en þörf er á. Menn hafa ekki tíma til aS hugsa, því að alt gerist svo fljótt og alt þarf að gerast „fljótt, í snatri, og undir eins". Gæsalappaorðin gefa aðeins til kynna frumstig, miðstig og yfirstig lýsingarorða á sama hátt og „góður, betri, bestur". En þau gefa um leiS til kynna mátt hraðans. Maður sem er að flýta sjer — hvort hann er seinn eða fljótur — er aldrei nema hálfur maður. Meðvitundin um, að hann sje orðin of seinn tefur hug hans og framkvæmdir oftast meira en um helming og auk þess veldur hún því, að hann hefir miklu meira fyrir því, aS vinna þennan helming — eða tæplega það, af því sem hann átti að vinna, en hann hefSi haft fyrir því, aS vinna verkið alt, ef hann hefði ekki þurft að flýta s,;er. Enginn flýtir sjer meir en iSju- samur maður. MaSurinn, sem jafnan er sjer þess meðvitandi, að hann sje að virma, og aldrei truflast í rásinni, nema þegar truflaðir menn hraðans biSja hann að flýta sjer. Maðurinn sem vinnur, á jafnan að láta það vera orStak sitt: ekkert liggur á! Nema þegar verulega liggur á. Það koma jafnan fyrir stundir, þegar verulega mikið liggur á. Og þá er maðurinn, sem hefir rólyndið og taugastyrkinn, jafnan á undan hin- um, sem flýta sjer mest. Þetta ligg- ur i þvi, að hann hefir ekki tamið sjer, aS háspenna taugar sínar og gera sig allan þaninn, í hvert skifti, sem maSurinn, sem altaf er aS flýta sjer, kemur til hans á síSustu stundu og vill láta alt ganga „fljótt, i snatri, og undir eins". Þar er hans megin og máttur. Hann lýkur því, sem um var beSið og læðist svo máske ,til að segja: „Kemst þó hægt fari". íslenskir skúdentar hafa tekist þann vanda á hendur árum saman að gangast fyrir hátíðahöldum hjer í bænum fullveldisdaginn 1. desem- ber. Hefur sá dagur verið hinn ar- legi hátiSisdagur þeirra. AS þessu sinni voru hátíSahöldin öllu svip- >%''."¦:' Minnismerki Jóns Sigurðssonar ú Austurvelli i hátíðarskreytingu. meiri en vant er í tilefni af því aS nú voru liðnir rjettir tveir áratugir frá því ísland fekk fullveldi sitt og islenski fáninn var dreginn í fyrsta sinn að hún á stjórnarráðsbygging- unni. Veður var kalt hátíSisdaginn. Norð- anstormur og sandrok á götunum svo að án efa dró það úr almennri þátttöku stúdenta við útiskemtunina. Kl. eitt söfnuðust stúdentar, eldri og yngri, saman á Garði, stúdenta- heimilinu, og gengu þaðan fylktú liði undir fánum, meS hornaflokk í broddi fylkingar, aS kirkjugarðin- um og staðnæmdust þar fyrir fram- an leiði Jóns Sigurðssonar. í sama bili bar þarna að flokk íþrótta- manna, er fylkl höfðu liði sínu suð- ur á-íþróttavelli. Formaður Stúdentaráðsins, Sig- urðuí4 Bjarnason stud. jur., frá Yig- ur, flutti ræðu fyrir minni Jóns Sig- urðssonar og lagði krans á leiði hans fyrir hönd íslenskra stúdenta. Var skrúðgöngu stúdenta og í- þróttamanna nú haldið áfram eftir Suðurgötu, Aðalstræti, Austurstræti, Pósthússtræti og gengið kring um Austurvöll og staðnæmst loks við Alþingishúsið. • Flutti Sig. Bjarnason þar nokkur ávarpsorS, en á eftir talaSi Pjetur Magnússon hæstarjettarlögmaSur og var því næst leikinn þjóðsöngur- Sigurður Bjarnason stud. jur. talar við leiði Jóns Signrðssonar. inn. — UrSu útihátiðahöldin nokkru styttri en ætlað var sakir hvass- viðris og kulda. Kl. 3 efndu stúdentar til veglegrar samkomu í Gamla Bíó, þar var n'.argt manna saman komiS. Voru þar ræSur fluttar, sungnir gluntar, tónleikar og kórsöngur. Um sjöleytiS hófst svo veisla aS Hótel Borg meS mikilli þátttöku. Var þar góður fagnaður. Skiftist á undir borðhaldinu ræSuhöld, söng- ur og hljóSfærasláttur. AS lokum var svo stíginn dans lengi nætur, þó að svo mikil þröng væri í Gyha salnum á Borg aS hún hefur ef til vill aldrei meiri verið. Útvarpið helgaSi fullveldinu dag- skrá sina allan daginn. Talaði for- sætisráðherra í það kl. 1; og um kvöldið formenn allra stjórnmála- flokkanna. Endurvarpað var hátíða- höldum íslendinga i Kaupmanna- höfn þar sem krónprinshjónin voru viðstödd, og ræðum Staunings for- sætisráðherra og Sveins Björnssonar sendiherra. Ennfremur hátíðahöld- um íslendinga í Winnipeg, er heyrSust vel. Hátiðahöld í tilefni af fullveldisaf- mælinu fóru fram í flestum kaup- slöSum og stærri kauptúnum og guSsþjónustur voru haldnar í mörg- um kirkjum landsins. Vaxandi skilnings fyrir nauSsyn samtakanna virtist gæta i ræðum þeirra mörgu góðu ræðumanna, er Ijetu heyra til sín á fullveldisdaginn og allar ýfingar voru þar útilokaðar eins og vera ber á þessum sameigin- lega hátíðisdegi allrar þjóðarinnar. Sigurður Bjarnason leggur blómsveig á leiði Jóns Signrðssonar Þegar litiS er yfir hin liðnu 20 ár okkar fullveldis, þá er margs aS minnast. Óneitanlega niegiim viS vera anægSir með hinar mörgu fram farir, sem gerst hafa á þeim árum. 1 verklegu tilliti hefir okkur skilað betur áfram á þeim en öÍdum saman áður, og það þrátt fyrir dreifða krafta. HvaS mundi þá, ef þjóðin hefði verið samhentari? Saga okkar íslendinga skýrir frá þeirri þungu reynslu, að við glötuð- um frelsi okkar fyrir metorðagirnd einslakra manna, valdagræðgi og fjegirnd, og það leið hálf sjöunda öld áður en það væri endurheimt. Förum nú betur að ráði okkar en feSnrnir gerSu. Okkar er reynslan, þeirra var reynsluleysið. — í einu dagblaðanna hjer í bæn- um birtist á fullveldisdaginn ljóm- andi fallegt kvæði, kjarnyrt og heil- steypt eftir Jón skáld Magnússon. Þar stendur m. a. þetta afburða snjalla erindi: Reynslan sára veri okkur vígi. Vandinn fram til nýrra dáða knýi. Einni fylking tengist sál við sál. Sverfi hvast til eggjar viljans stál. — Litla þjóð, sem átt í vök að verjast, vertu ei við sjálfa þig að berjast. Stattu saman heil um heilög mál. Þetta erindi þarf aS ná til hjarta hvers einasta íslendings á þessum SiSasta skifti sem jeg kom i Mark- aSskálann á þessu hausti var þar garSræktarsýning. ASdáanleg á marga vísu og sýndi vel, aS fyrir íslendingum er smámsaman aS vaxa sá skilningur, aS hollur sje heima- fenginn baggi, og aS ekki þurfi yfir ána til þess að sækja vatn. í síðasta skifti, sem jeg kom þang- að núna á þriðjudaginn var, sá jeg sýningu þess, sem íslenskar hendur — aðallega kvenfólksins — geta bú- iS til úr íslenskri ull. Hún er líka gróður íslands, þó í öllu meira lagi megi heita óbeinlínis. En samt er hún íslensk og ekkert annað. Hún hefir vaxið upp af íslenskum stað- háttum og veðráttufari. Hún hefir verið toglöng, til þess að geta hrint af sjer regninu, hún hefir verið þel- hlý, til þess að forða sauSfjenu — lífsvætti þjóSarinnar í líkamlegu lil- liti — frá því aS krókna. Kuldi, regn og rok eru einkenni loftslagsins á þessum veðramótum, sem gerast milli Ishafsins og Atlantshafsins — Pói- straumsins og Golfstraumsins, se:n talaS er um í hverri landafræði barnaskólanna, en enginn skilur fyr en hann veit meira um. Því að veSr- ið :— afleiðingin -^- er aSalatriSiS fyrir ísland. Svo var það orðin hjátrú, upp úr vinnuhjúaleysinu og flutningi þjóð- arinnar til bæjanna, aS þaS væri „óþægilegt" og í allan máta lítt sam- svarandi kröfum tima og tisku, að láta vinna utan á sig heima. Satt var það, að vinnan á heimilinu var mis- jöfn. Hún var algjörlega komin und- ir þekkingu húsmóðurinnar á hverju heimili um sig. Og fólk keypti bóm- ull, fólk keypti ull — en það var alt útlent. En sagan sannar, ásamt síð- ustu hagskýrslum, að fyrir 750.000 kg. af ull fengust aðeins inn í landið 1,65 miljón kr. — en fyrir þriðjung- inn af því:250.000 kg. af ull, sem unnin var í landinu sjálfu, fengust i peningum fyrir afurðirnar: tvær og hálf miljón króna. Allir óblindir menn sjá mismuninn, og jafnvel þeir, sem blindir eru heyra hann. •— — — Heimilisiðnaðinum hrörn- aði. Þjóðin fór að tala um verk- smiðjurnar, sem vitanlega eru ó- missandi á hraðans tímum. íslensk ull var komin í óálit, vegna þess að fólki, sem hafði vanist á að kaupa ljeleg bómullarnærklæði, „klæjaði úr henni". — Þetta íslenska var vont! Fyrir mörgum árum höfðu tvær konur hjer i bæ, frú Anna Ásmunds- dóttir og Laufey Vilhjálmsdóttir, hait hug á þvi, að komast að betri niður- stöSum en þeim ríkjandi, um gæSi íslenskrar ullar. Á þeim grundvelli er risin upp sýning sú, sem á þriSju- daginn var opnuS í Grænmetisskái- anum og verður opin til jafnlengd- ar i næstu viku. Sjálfur undirbúningstíminn hefir verið stuttur, en þó eru afrekin, sem þarna sjást, svo undraverð, að það hlýtur að furða flesta. Ekki lista- verkin, sem unnin hafa verið árum saman af íslenskri kvenþjóS, ekki dúkarnir, ekki gólfáklæSin eSa því um líkt. ÞaS sem mestu hlýtur aS varða, eru munirnir þarna, sem unnir eru ( úr islenskri ull eingöngu en þó svo mjúkir og voðfeldir, aS engum dytti i hug, að þeir væru unnir úr þessu hráefni. Sokkarnir, peys- urnar, nærklæðin — alt er hvað öðru likt upp á mýktina. Til þess að Framh. á bls. 14. vegamótum er nú stöndum við á, þá mun hjer verða „gróandi þjóðlíf með þverrandi tár, er þroskast á guSs- ríkisbraut."

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.