Fálkinn - 13.07.1964, Side 36

RITHANDAR
LESTUR
Rithönd yðar sýnir yður sem ljósskolhærða unga stúlku.
Þér eigið til með að vera stórlynd og ákveðin, en reiðist
þó aldrei verulega. Þér eruð oft glaðiynd og eigið gott
með að taka hlutunum með ró. Fortíðin hefur verið nokkuð
erilsöm, og þér hafið átt vont með kyrrsetu. og verðið
því oft mikið á ferðalögum þótt stutt hafi verið.
Um þessar mundir virðist þér vera nokkuð taugaspenntar
sem er kannski eðlilegt hjá þeim, sem eiga von á erfingja,
sem ég held að verði karlkyns. Þér virðist hafa nokkrar
áhyggjur um þessar mundir, en þér skuluð varast að sökkva
yður niður í þunglyndi. Þér hafið verið að hugsa um ein-
hverjar breytingar núna undanfarið, og ég held að það
verði fyrr en yður grunar. Seinnipartinn í sumar megið þér
búast við óvæntum tíðindum, sem eiga eftir að hafa mikil
áhrif á gang yðar í framtíðinni, yður til mikillar ánægju.

r\
áaa.. /Jc/ /a/bydf oruomf,.
Yður mun berast til eyrna miður góðar sögusagnir aS
góðum kunningja yðar en ég held þér ættuð að leggja
sem minnstan trúnað á það.
Ég held að þér breytið til með í sambandi við áhuga-
mál yðar núna í sumar, Þér eruð afar hugmyndarík mann-
eskja, en hættir þó til að hlaupa nokkuð út í dagdrauma,
sem getur verið nokkuð óþægilegt, þegar fram í sækir.
Maðurinn yðar hefur verið við nám undanfarið og mér
sýnist það ganga með ágætum, ef hann verður ákveðnari
næsta vetur. Þér skuluð varast að vera spennt eða kvíðin
því ég held að allt gangi vel hjá ykkur næstu árin. Þér
skuluð varast að láta manneskju sem þér þekkið hafa of
mikil áhrif á yður, því það getur haft frekar leiðinlegar
afleiðingar seinna meir.
Svo vona ég að þetta verði yður til einhverrar ánægju.
Ó. S.
Steinboginn
Framhald af bls. 34.
um sjaldgæfara, því ofan á
harðindin bættist aflaleysi og
ýmiss konar erfiðleikar af völd-
um harðinda og tíðarfars við
sjósókn. Það var því eins og
allt hið illa steðjaði að þjóðinni
í byrjun 17. aldar. Örlög ver-
gangs- og förufólks urðu því
tíðum þau, að það féll unn-
vörpum, sérstaklega í vetrar-
hörkum á leið sinni milli bæja
eða sveita.
Eitt af hlutverkum Skálholts-
staðar var að gefa fátæku fólki
ölmusu, er þangað leitaði. En
ráðamenn stólsins voru oft
naumir á slíkar gjafir, en samt
voru þær eitthvað í brúki. Eins
og áður var sagt, var erfitt að
komast til Skálholts á flestum
árstímum. En ein var þó sam-
göngubót yfir Brúará, er mörg-
um vergangsmanninum varð að
liði. En það var steinboginn á
36
Brúará, smíð náttúrunnar
sjálfrar. Á harðindaárunum
leitaði förufólkið í stórhópum
í Skálholt til ölmusu. Að þessu
fólki varð mikil örtröð á staðn-
um, sérstaklega þegar illa afl-
aðist við sjávarsíðuna, og fisk-
föng voru af skornum skammti
á staðnum, naumlega handa
heimilisfólkinu. Bryta staðar-
ins eða ráðsmanni, eins og hann
var líka nefndur, varð mikill
vandi á höndum vegna þessa
fólks, og reyndi hann á allan
hátt að reyna að hafa það á
burt og forða staðnum frá
komu þess. Brytinn og biskups-
frúin, Helga Jónsdóttir, ræddu
um ráð til að losa staðinn frá
leiðindum og hörmungunum, er
af komu þessa . fólks stafaði.
Brátt var fundið ráð, sem átti
að leysa vandann. En lausnin
varð eins og oftar í sögu kristn-
innar á íslandi langt af vegi
framkvæmda hugsjóna trúar-
innar.
Brytinn tók það til ráðs með
samþykki eða að minnsta kosti
vitundar biskupsfrúarinnar, að
senda mannafla nokkurn til
Brúarár, og láta brjóta niður
steinbogann á ánni, því að bryt-
inn var kominn að raun um,
að ganga flökkufólks til Skál-
holtsstaðar væri auðveldari
vegna steinbogans. Brytinn lét
því brjóta niður steinbogann af
Brúará, og tortíma þar með
einu merkilegasta náttúruundri
landsins, sem hafði lengi verið
til mikils gagns bændum og
öðru alþýðufólki. Þetta varð
því hið hörmulegasta tiltæki.
Að vísu má álykta, að straumur
förufólks minnkaði talsvert til
Skálholtsstaðar, eftir að stein-
boginn var brotinn.
Þegar Oddur biskup frétti til-
tæki brytans ávítaði biskup
hann mjög fyrir tiltækið og
kvað honum og fjölskyldu sinni
myndi stafa af þessu mikil ó-
hamingja. Ekki getur sagan,
hvernig brytanum varð við á-
vítur biskups. En hitt varð stað-
reynd, að hann hlaut uppskeru
verks síns, því hann drukknaði
skömmu síðar í Brúará.
En fjölskyldu biskups hefnd-
ist einnig fyrir þátttöku Helgu
biskupsfrúar í þessum verkn-
aði. Tvö yngstu börn biskups-
hjónanna í Skálholti urðu að
bera hefnd hinna duldu vætta,
er ráða furðum náttúrunnar.
Eiríkur Oddsson varð vangef-
inn hjárænulegur og einkenni-
legur í háttum, en hinn dug-
legasti bóndi og farsæll í bún-
aði. Oddur biskup, faðir hans,
fékk honum til handa gott
kvonfang og góða bújörð. Kona
hans var Helga Guðmundsdótt-
ir úr Bæ í Borgarfirði. Þau
bjuggu á Fitjum í Skorradal.
Hjónaband þeirra varð stutt,
því Eiríkur missti Helgu eftir
fárra ára sambúð. Svo er mælt,
að þegar Helga kona Eiríks var
borin til moldar, hafi einhverj-
ir af vinum hans samhryggst
honum. Eiríkur tók hluttekn-
ingunni heldur fálega og mælti:
„faðir minn gefur mér aðra
konu.“ Sú varð líka raunin.
Oddur biskup festi Eiríki syni
sínum aðra konu, Þorbjörgu
dóttur Bjarna sýslumanns
Oddssonar á Burstarfelli. Eirík-
ur hlaut viðurnefnið heimski
af hjárænuskap' sínum og ein-
kennilegheitum. Frá honum eru
fjölmennar og merkar ættir.
Margrét Oddsdóttir bar þau
líkamslýti, sem eru einna verst
og mest áberandi ungri konu,
þvi önnur kinn hennar var
blómleg og fögur, en hin föl
og visin. Hún trúlofaðist síra
Þórði Jónssyni í Hítardal, en
í sundur dróst með þeim, og
var því um kennt, að leyfis-
bréf frá konungi kom of seint.
Margrét bjó miklu rausnarbúi
á eignarjörð sinni Öndverðar-
nesi í Grímsnesi. „Hún dó jóm-
frú Anno 1655 dag 24. Maii.“
Þungur varð dómur örlag-
anna yfir börnum biskupshjón-
anna í Skálholti af vitund
móður þeirra í niðurbroti stein-
bogans á Brúará. En ef til vill
var þó dómur hinna fátæku
þyngstur, því fyrirlitning og
hatur eru oftast þyngst í raun.
Bændur í Biskupstungum sökn-
uðu mjög steinbogans á Brú-
ará, en fengu lítt úr bætt. Þó
greina heimildir að árið 1680
hafi bændur í Biskupstungum
tekið sig saman og reynt að
bæta úr brúarleysi árinnar. Jón
Jónsson, smiður í Miklaholti og
aðrir forustumenn sveitarinnar
tóku sig saman og veltu stórum
björgum ofan í árþrengslin, til
að gera brú á ána. En þessi til-
raun bar lítinn árangur, því í
vatnavöxtum ruddi áin björg-
unum og stórgrýtinu á braut.
Sagan af niðurbroti steinbog-
ans á Brúará, er örugglega
sönn, því enn þann dag í dag
sjást greinilega minjar hans.
Nú eru tvær brýr á Brúará.
Önnur er á aðalþjóðveginum
skammt frá Spóastöðum. En
fyrir fáum árum var önnur brú
byggð á ána ofar, á leiðinni úr
Laugardal austur að Múla í
Biskupstungum. Þar sem sú
brú yfir ána, er skammt að
hinum forna steinboga eða rétt-
ara sagt leifunum af honum. Ég
held, að það væri ómaksins
vert fyrir ferðafólk, er þarna á
leið, að ganga þangað upp eftir
og líta á hin fornu verksum-
merki.
(Heim.: Biskupasögur Jóns
Halldórssonar, Sturlungá,
Biskupasögur Bókmenntá-
félagsins, Annálar o. fl.)
Soraya
Framh. af bls. 9.
skyldi missa allt, sem mér var
hjartfólgnast.
Kannski ofmat ég stöðu mína
og gleymdi að þrátt fyrir evr-
ópska menntun sína var keis-
arinn austurlandamaður í húð
og hár. Rómantískar pipar-
júnkur hafa sagt, að hann hefði
átt að fara að dæmi hertogans
af Windsor, sem sagði af sér
konungdómi vegna konunnar,
sem hann elskaði. Að sjálf-
sögðu bar slíkt skref aldrei á
góma milli okkar og hefði
vissulega ekki hvarflað að mér.
Fornar persneskar erfðavenjur
FALKINN