Fálkinn - 13.07.1964, Blaðsíða 37

sátu í blóði hans: engin kona
— hversu heitt sem hann unni
henni, gat verið honum meira
virði en land hans, krúnan og
þrá hans eftir erfingja.
Ætlaði hann sér í raun og
veru að gera tilraun til að
bjarga hjónabandi okkar?
Reyndi hann af einlægni að fá
samþykki hinna vísu manna til
bráðabirgðalausnar? Eða var
þetta yfirskin eitt til að koma
mér burt úr landinu? Ég get
ekki svarað þessum spurning-
um með neinni vissu. Allt sem
ég veit er, að hann leyfði mér
að halda áfram að vona í
lengstu lög og styrkti mig fjár-
hagslega til hins síðasta.
Hinn 13. febrúar 1958, um
það bil sjö árum eftir giftingu
okkar fór ég frá Teheran.
Keisarinn og ráðherrar hans
fylgdu mér á flugvöllinn og líf-
vörðurinn heilsaði eins og
venjuiega. Fyrir utan Moham-
med Reza og mig gat enginn
getið sér til um, að kannski
sæjumst við aldrei framar.
JHL ylgdarlið mitt var hirð-
marskálkurinn Garagozlou og
kona hans og ungfrú Sagemiihl.
Af einskærri tilviljun var faðir
minn, sem hafði verið í einka-
heimsókn í Teheran, á leið til
Evrópu aftur með sömu flug-
vél. Hann vissi jafn lítið og hin.
Keisarinn hafði beðið mig þess,
að fyrst um sinn léti ég ekk-
ert uppi við hann. Þarflaust að
segja, að mér reyndist það erf-
itt, því að ég hafði alltaf verið
nátengd föður mínum. En það
var ekki árangurslaust, að þessi
síðustu sjö ár hafði ég lært að
dylja tilfinningar mínar. Alla
leiðina til Genúa gerði ég það
á listilegan hátt og enginn af
mínum nánustu hafði hugmynd
um, að þetta væri annað og
meira en ánægjuleg leyfisferð.
Ekki tók betra við í St. Moriz.
Á Palace hótelinu var fullt af
kunningjum, sem sífellt voru
að bjóða mér út. Þeir buðu mér
til Suvretta og á mikið síð-
kjólaball í Cresta klúbbnum.
Hvar sem ég fór varð ég að
brosa og vera kát, hvernig sem
mér var innanbrjósts.
Hugur minn var alltaf i Te-
heran. Fyrsti fundur Ráðsins
átti að vera daginn eftir brott-
för mína og keisarinn hafði lof-
að að láta mig samstundis vita,
hvað gerðist þar. Samt sem áð-
ur hringdi hann ekki og nokk-
urra klukkustunda bið var mér
sem eilífð. Á þriðja degi gat ég
ekki beðið lengur og pantaði
sjálf símasamband við Teher-
an. Þegar Mohammed Reza
kom í símann sagði ég eins ró-
lega og mér var unnt:
„Hvað er að gerast? Hvað
hefur verið ákveðið?“
Hann svaraði í hirðuleysis-
legum tón, sem ég þekkti bara
alltof vel. „Ég hef stungið upp
á annaðhvort Golam Reza eða
Abdul Reza, en þeir vilja hvor-
ugan.“
„Er umræðunum þá lokið?“
„Nei, við hittumst aftur og
ég ætla enn að reyna, hverju ég
get áorkað. Það er bezt fyrir
yður að vera um kyrrt þarna
og ég skal hringja jafnskjótt
og ákvörðun hefur verið tek-
in.“
Af rödd hans fannst mér
mega ráða, að ég gæti fullt eins
gefið upp alla von nú þegar.
Eins og alltaf þegar erfiðleikar
mættu mér gat ég ekki grátið,
en þegar ég hafði lagt símtólið
á fékk ég ofsalegt skjálftakast.
Ég trúði móður minni nú fyrir
öllu og spurði hana:
„Hvað eigum við að gera
núna? Ég vildi helzt fara frá
St. Morizt eins fljótt og unnt
er. Mér finnst mesta kvöl að
búa á hóteli innan um margt
fólk þegar svona stendur á.“
„Við getum ekki rokið burtu,"
sagði móðir mín. „Ég mæli með
því að við leitum ráða hjá
herra Garagozlou.“
Hirðmarskálkurinn var elsku-
legur maður og hingað til hafði
hann ekki rennt grun í, hvað
var á seyði. Hann unni mér
sem dóttur sinni og þegar við
trúðum honum fyrir, hvernig
málin stóðu varð hann þrumu-
lostinn og tók að gráta mjög.
„Það getur ekki verið satt,
það getur ekki verið satt,“
sagði hann í sífellu milli gráts-
ins. Loks var það ég, sem reyndi
að hughreysta hann.
Við dvöldum enn nokkra
daga á hótelinu til að draga
ekki athyglina að okkur, en því
miður var herra Garagozlou
ekki jafn duglegur og ég að
leyna geðshræringu sinni á al-
mannafæri. Hvað eftir annað
varð ég að minna hann á: „Ver-
ið ekki svona dapur. Þér megið
ekki láta á neinu bera.“ En
sorgarsvipurinn á andliti hans
sagði þó hinum gestunum ljós-
ar en orð, að allt var ekki með
felldu.
Óvænt undankomuleið birt-
ist nú fyrir okkur hinn 22.
febrúar, þegar faðir minn
hringdi frá Köln til að segja
að hann hefði öklabrotið sig.
Þetta var góð afsökun fyrir
mig til að tína saman pjönkur
mínar. Á heimili foreldra
minna vonaðist ég til að fá
næði að jafna mig eftir áfall-
ið eins og bezt ég gæti.
Keisarinn hafði hringt nokkr-
um sinnum og hafði sagt, að
hann ætlaði að senda þrjá
sendimenn til mín. Fáum dög-
um síðar komu þeir til Köln.
Þeir voru dr. Ayadi, Yazdan
Pana og kona hans og föður-
bróðir minn Assad Bakhtiary.
Hann var sá hinn sami föður-
bróðir og hafði orðið mér sam-
ferða til Teheran röskum sjö
árum áður.
v
-■L azdan Pana og frændi
minn höfðu verið viðstaddir
alla fundi keisarans. Auk
þeirra voru í Ráðinu Eghbal
forsætisráðherra, Hirðráðherr-
ann Ala, Imam Djoumeh, sem
hafði gefið okkur saman, annar
æðsti prestur, forseti öldunga-
ráðsins og nokkrir aðrir ættar-
leiðtogar.
„Prestarnir voru á þínu
bandi og dr. Egbal var vinsam-
lega hlutlaus,“ sagði frændi
minn. „Aftur á móti gerði sá
góði Ala enga tilraun til að
leyna andúð sinni á þér.“
í nokkra daga komst Ráðið
ekki að samkomulagi. Mohana-
med Reza gekk alltaf strax út
úr herberginu eftir að hafa sagt
þeim, að þeir skildu halda á-
fram að ræða málið eins lengi
og þeir vildu og þangað til þeir
hefðu komizt að almennri nið
urstöðu. Eftir þvi sém leið á
umræðurnar unnu óvinir mín-
ir smám saman hina hlutlausu
og að lokum var tillögum keis-
arans hafnað með nokkrum
meirihluta.
„Hvers vegna hefur þá keis-
arinn sent ykkur til mín, fyrst
svona fór?“ spurði ég þá.
Eins og ég frétti síðar bárust
fljótlega sögurnar og urðu þá
miklar múgæsingar í Teheran.
Konur þær, sem höfðu hjálpað
mér með góðgerðarstarfsemina
vildu skipuleggja kröfugöngu,
en hún var bönnuð af logregl-
unni. Og þrátt fyrir allar sögu-
sagnir sem hníga í aðra átt er
það staðreynd, að Ashraff
prinsessa og ýmsir aðrir með-
limir keisarafjölskyldunnar
báðu keisarann með tárin í aug-
unum að skipta um skoðun.
Ýmsir aðrir merkismenn til-
kynntu opinberlega að þeir
væru á mínu bandi og meðal
þeirra nokkrir, sem ég hefði
ekki búzt við að vottuðu mer
hollustu. Þeir lýstu yfir, að
Mohammed Reza hefði auðveld-
lega getað leyst vandamálið án
þess að losa sig við mig, og
þeir ákváðu að þiggja ekki
framvegis boð til hirðarinnar.
Kannski varð þessi mikia
andstaða þess valdandi, að
keisarinn taldi sig verða að
gera eina tilraun enn, til að
bjarga hjónabandi okkar, þó
aðeins að nafninu til. Því að á
meðan hafði Abdul Adhas bor-
ið fram eftirfarandi tillögu:
„Samkvæmt múhameðskum
lögum hefur þjóðhöfðinginn
rétt til að taka sér aðra eigin-
konu til að hún megi ala hon-
um erfingja þann sem við þrá-
um öll mjög heitt. Ef keisara-
ynja Soraya samþykkir þá til-
högun, er engin ástæða sem
mælir gegn því að hún snúi
ekki aftur til hirðarinnar og
lifi þar áfram við hlið þjóðhöfð-
ingjans."
endimönnunum hafði ver-
ið falið það verk, að fá sam-
þykki mitt. Ég starði agndofa
á þá nokkur andartök og hróp-
aði síðan:
„Hvernig dirfist þið að koma
með slíka uppástungu? Þið
þekkið mig allir nógu vel til
þess að vita, að ég mundi aldrei
samþykkja slíka lausn.“
„Móoir keisarans sætti sig á
sínum tima við það, að eigin-
maður hennar kvæntist tveim-
ur öðrum konum," sagði Pana
hershöfðingi.
„Já, en síðan hefur margt
breytzt,“ svaraði ég.
Að sjálfsögðu mátti finna ör-
fá dæmi um fjölkvæni í Teher-
an, og stafaði það einkum af
því, að menn vildu ekki skilja
börnin frá mæðrum sínum. En
venjulega var reynt að halda
slíku leyndu, vegna þess að
það þótti gamaldags og flestir
skildu á löglegan hátt áður en
þeir gengu á ný í hjónaband.
„Staða yðar yrði algerlega
óbreytt,“ sagði frændi minn.
„Kannski teoretiskt," svaraði
ég. „En í framkvæmd gæti keis-
arinn þetta aldrei, þvi að það
er andstætt, eðli hans.“
Sendimennirnir höfðu ber-
sýnilega litla trú á að för þeirra
bæri árangur. Eftir nokkra
þögn sagði Pana hershöfðingi
við mig:
„Hvers vegna flýgur Yðar
hátign ekki til Teheran og ræð-
ir málið einu sinni enn við
keisarann?“
Hinir ráðlögðu mér einnig
að fara aftur. Hefði ég farið að
ráði þeirra kann að vera að
Mohammed Reza hefði ekki
fengið af sér að senda mig burt
aftur. En ég vissi bara alltof
vel, að þetta væri tngin lausn.
Framh. í næsta blaði
FÁLK.INN