Vikan - 26.05.1977, Side 12

----;-------
Vilhjálmur Þ. Gíslason minnist
gamalla skóladaga.
Sú róman tík
ergóð
Þessa vordaga eru stúdentar víðs
vegar um landið sem óðast að fá
hvítu kollana sína. Reyndar er sú
athöfn ekki lengur eins árstíðabundin
og fyrrum, þegar allir settu upp
húfurnar í kringum 17. júní.
Menntaskólunum hefur fjölgað, og
sumir eiga það jafnvel til að útskrifa
stúdenta á miðjum vetri. En alltaf er
stúdentsprófið merkur áfangi, þótt
ljóminn af því hafi ef til vill eitthvað
dofnað með breyttum timum. Vikan
fór þess á leit við Vilhjálm Þ.
Gíslason fyrrverandi útvarpsstjóra,
að hann minntist liðinna daga í
Menntaskólanum í Reykjavík, en
Vilhjálmur og bekkjarfélagar hans
eiga einmitt 60 ára stúdentsafmæli
nú, og vill Vikan nota tækifærið og
óska öllum stúdentum, bæði
nýstúdentum og afmælisstúdentum,
til hamingju með þessa daga.
Nú er sú árstíð, að skólunum er
að ljúka, þar á meðal Menntaskól-
anum í Reykjavík, sem ég hefi fyrst
og fremst verið beðinn um að segja
frá. Sú var tíðin, að Menntaskólinn
í Reykjavík var eini skólinn, sem
útskrifaði stúdenta, og þá sungu
menn ennþá þann gamla danska
stúdentasöng: Herrer vi ere i
ándernes rige — vi er den stamme
som evigt skal stá. Og þetta var
sungið með nokkru stærilæti og
stundum drembilæti. Nú er þetta
liðið, skólar eru nú á hverju strái,
og allir eru í skólum.
Stúdentsprófin eru þó ennþá með
nokkuð sérstökum hætti, þó að nú
stefni að vísu að því að þurrka út
muninn á menntaskólum og öðrum
og stúdentsprófunum og öðrum
prófum. Að sumu leyti finnst mér
vera eftirsjá að því gamla. Það er
ekki til eintómra úrbóta að fletja
allt út, þó að sjálfsagður sé og eigi
að vera réttur allra manna tii þess
að öðlast þá menntun og þau próf,
sem best eru og best hæfa starfi
þeirra og óskum þeirra.
Ég man stúdentsprófin úr
Menntaskólanum í kringum 66 ár
að meira eða minna leyti, eða frá því
að ég kom í skólann. Við félagamir
eigum 60 óra stúdentsafmæli núna í
vor. Við komum í skólann 1911 og
útskrifuðumst 1917 og vorum þá
40, en nú eru 10 á lífi: Benedikt
Gröndal verkfræðingur, Lárus Jó
hannesson fyrrum hæstaréttardóm-
ari, Magnús Magnússon ritstjóri,
Öskar Borg lögfræðingur, Sigurjón
Ámason prestur, Gunnar Bene-
diktsson rithöfundur, Kristján
Albertsson rithöfundur, Valtýr
Albertsson læknir, Sveinn Sigurðs-
son og Vilhjálmur Þ. Gíslason.
Það var Geir T. Zöega rektor,
sem útskrifaði okkur, hann var
merkur málfræðingur og orðabókar-
höfundur og hafði mikil áhrif á
vaxandi gengi enskrar tungu hér.
Annars var — og mér finnst
stundum einkennilegt að hugsa til
þess — fyrsti rektor minn Stein-
grímur Thorsteinsson skáld, en
hans rektor var aftur Sveinbjöm
Egilsson skáld og mikill fræði-
maður, og man ég eftir því, að ég
heyrði Steingrim Thorsteinsson
segja ýmsar sögur frá sínum
skólaámm og sínum viðskiptum
bæði við Sveinbjöm Egilsson og
Jón Sigurðsson, m.a. um Pereatið.
Síðan hafa verið rektorar við
Menntaskólann í Reykjavík nokkrir
ágætir menn að lærdómi og að
skólastjóm, og einn þeirra er ennþá
meðal okkar hinn hressasti og
glaðasti og ágætur skólamaður,
Einar Magg, eða Einar Magnússon,
guðfræðingur að mennt, ferðagarp-
ur og hvetjandi til margra góðra
hluta, og svo er rektorinn, sem nú
er, Guðni Guðmundsson, ágætur
skólamaður og hinn glaðasti söng-
maður.
Elsti stúdentinn, sem nú er uppi-
standandi í hópi okkar, er Þorsteinn
Þorsteinsson hagstofustjóri, en
hann varð stúdent 1902 og er
eiginlega furðulegt að hugsa til þess
að vera 75 ára stúdent. Næstir
koma svo í röðinni Helgi læknir
Skúlason og Skúli ritstjóri Skúlson,
sem urðu stúdentar 1910, og svo
Páll Pálmason ráðuneytisstjóri,
sem varð stúdent 1911, eða það ár,
sem við gengum í skólann, ég og
mínir félagar.
Stúdentsprófið og útskrifun
stúdentanna hefur alltaf verið
merkileg og skemmtileg hátíð í
skólanum og það var einnig í okkar
tíð. Það var ýmiskonar gleðskapur í
kringum þetta. Það var þá venja við
brautskráningu, að flestir voru í
smoking með rós í hnappagatinu og
með sína nýju, hvítu stúdentshúfu.
Við fómm svo í fylkingu burt á
eftir, syngjandi og hinir hressustu,
og hátíðarhöld vom bæði hjá okkur
sameiginlega og heima á heimilum
hvers og eins. Það var þá venja og
hefur verið, að stúdentar hafa á
afmælum sínum komið saman við
uppsagnir á sal 5, 10 og 25 og 50
ámm eftir að þeir útskrifuðust og
færðu skólanum þá ýmsar góðar
gjafir, eins og enn helst. Tekið af
handahófi frá seinustu ámnum, þá
hafa skólanum tvívegis verið gefnir
foriáta flyglar, eða gefið hefur verið
ríflegt fé í Bræðrasjóð, eða bóka-
gjafir, myndir eða málverk og
brjóstmyndir af rektomm eða
kennumm. Nokkrir árgangar sam-
an gáfu fyrir skömmu, eða 1974 að
mig minnir, hálfa milljón króna til
útgáfu á skólasögunni, sem nú er
komin út, og svona var þetta
víðar. Við eigum öll, sem verið
höfum í Menntaskólanum, margar
skemmtilegar og góðar minningar
úr skólanum. Þar kom oft margt
skemmtilegt fyrir í samskiptum
okkar og í þeim félögum, sem í
skólanum voru, s.s. Framtiðinni,
og gefin voru út blöð: Skinnfaxi og
kvæðabókin Hulda, ritdómabók og
ýmislegt fleira. Ýms öndvegisskáld
þjóðarinnar birtu þar sín fyrstu
kvæði, en mörg þeirra hafa verið í
Menntaskólanum. Til dæmis orti
Tómas Guðmundsson ágætt kvæði
til skólans á aldarafmæli hans.
Það er alltaf dálítil „rómantik” í
kringum gamlar skólaminningar
manna, og er ekkert við það að
athuga í sjálfu sér. Sú rómantík er
góð, og við eigum ekki að glata
sjálfum okkur í hugsuninni um strit
hversdagsins og áhyggjum og
þaðan af síður í vonleysi og vantrú
og fýlu út af öllu og öllum í kringum
okkur.
Menntaskólinn í Reykjavik hefur
ekki einungis verið mikið heimili
margra námsmanna árin á undan
stúdentsprófinu, heldur hefur húsið
*