Menntamál - 01.02.1973, Síða 7

býlinu. Á síðustu stundu er þá jafnan gripið til
þess að ráða næstum því hvern sem er, án nokk-
urrar athugunar á því, hvort likur séu til þess, að
viðkomandi geti leyst lilutverk sitt af hendi.
Frumvarpið gerir ráð fyrir miklum umbótum á
„innra starfi" skólanna, en þá lilýtur sú spurn-
ing að vakna, livernig slíkt verður framkvæmt
af fólki, sem hvorki hefur menntun né þjálfun
til kennslustarfa. Hér er um svo alvarlegt mál að
ræða, að skjótt verður að leita úrbóta eigi í raun
að jafna námsaðstöðu nemenda, hvar sem þeir
búa á landinu. S.Í.B. telur, að meginorsök þessa
kennararskorts í dreifbýli séu launakjör kenn-
aranna. Ríkisvaldið verður því að taka upp stað-
aruppbætur til kennara í einhverju formi, eins og
gert er við svipaðar aðstæður annars staðar á
Norðurlöndunum.
2. Kennaramenntunin — grunnmenntun, endur-
menntun og sérmenntun á vissum sviðum —
er sá hornsteinn, sem allt starf skólans byggist
á. í raun og veru má segja, að án vel menntaðra
og liæfra kennara sé allt skólastarf í molum,
enda þótt kornið verði upp glæsilegum bygg-
ingum með fullkomnum kennslugögnum og öðr-
um tækjabúnaði. Góður og vel menntaður kenn-
ari getur kennt við slæmar aðstæður og náð
árangri, en vanmenntaður maður, sem lítt kann
til verka, skilar hlutverki sínu illa, liversu góð-
ar sem aðstæðurnar eru. Því rniður hefur skiln-
ingur ríkisvaldsins og alls almennings á þessari
staðreynd verið af skornum skammti allt fram til
þessa. Árlega ganga hundruð ómenntaðra og hálf-
menntaðra rnanna inn í kennslustofurnar og
kallast kennarar. Slíkir menn eru vægast sagt
lítt fallnir tif að taka á herðar sér ábyrgð kenn-
arans. En í augum almennings cru þeir allir
kennarar.
S.Í.B. skorar á menntamálaráðherra og al-
þingi að taka nú á þessum málum með festu og
leggja traustan gTundvöll að menntun kennara-
stéttarinnar. Tryggja verður fullnægjandi grunn-
nrenntun allra kennara grunnskólans og síðan
möguleika á viðbótarnámi, eftir því sem við-
fangsefni skólans krefjast. Þá verður einnig að
skipuleggja markvisst endur- og viðhaldsmennt-
un starfandi kennara.
Nokkuð hefur verið unnið að þessum málum á
seinni árum, og ber að þakka það. En hér er
þörf miklu rneira átaks. Yfirstjórn menntamála
verður, í samvinnu við kennarasamtökin, að
gera áætlun um skipulag endurmenntunarinnar
með hliðsjón af þeirn verkefnum, sem grunnskól-
anum er ætlað að leysa aí höndurn. Hér er urn
svo mikilvægt mál að ræða, að S.Í.B. leyfir sér að
íullyrða, að grunnskólinn veldur ekki hlutverki
sínu nerna þessum málum verði sinnt af fyllstu
alúð. Máttarstoðir alls skólastarfs eru kennar-
arnir. Forsenda góðs skóla er því traust og góð
kennaramenntun. Rétt er að vekja athygli á
þeirri röngu stefnu, sem því miður hefur lengi
ríkt, að gerðar eru minni kröfur til menntunar
og þjálfunar kennara yngri nemenda en þeirra
eldri. Rannsóknir síðari ára liafa leitt í ljós, að
eigi aðeins líkamlegur og tilfinningalegur þroski
barns á unga aldri, heldur einnig hinn vitræni
þroski þess er háður umhverfi þess og reynslu.
Vegna þess að börn liefja skólagöngu yngri en
áður og skóiatíminn lengist á ári og að árum,
fær kennarinn sjálfkrafa rneira vald en flestir eða
allir aðrir til áhrifa á það, hver vitræn, tilfinn-
ingaleg og félagsleg reynsla barnsins verður. Því
yngri sem nemandinn er, þeim mun afdrifarík-
ari verða áhrif kennarans og ábyrgð hans meiri.
Það er því brýn nauðsyn, að kennaramenntunin
verði skipulögð með þetta sjónarmið í liuga.
3. Hlutverk grunnskólans er að búa nemendur
sína undir líf of starf í þjóðfélaginu. S.Í.B.
vill leggja áherzlu á nauðsyn þess, að grunn-
skólinn ræki hlutverk sitt að því er varðar verk-
menntun. Því miður sýnir reynslan, að skólarnir
liafa lagt meiri rækt við bóknám en verklegt nám
fram til þessa. Verknám verður aðeins nafnið
eitt, nerna til komi náin tengsl skólanna við at-
vinnuvegina. Grunnskólinn verður því að vekja
áhuga og athygli nemenda sinna á brýnni þörf
þjóðarinnar á velmenntuðu og þjálfuðu fólki í
aðalframleiðsluatvinnuvegunum. Þetta verður
ekki gert nerna nemendur fái að kynnast hinum
margvíslegu störfum þjóðlífsins í raun. Bóknám
MENNTAMÁL
5