Alþýðublað Hafnarfjarðar - 15.12.1958, Síða 21

ALÞÝÐUBLAÐ HAFNARFJARÐAR
21
Ég var einu sinni sendur frá
Mosdal í Arnarfirði til Hrafnseyr-
ar til að finna prestinn, er þar bjó.
Var ég vel ríðandi.
Þegar þetta gerðist, Var ég rúm-
lega tvítugur að aldri og átti grá-
an fola, sem ég reið á í þetta
skipti. Var það hinn mesti gæð-
ingur, háfættur mjög og satt að
segja var engum í minni sveit fært
að sitja hann nema mér, enda
ég tamið hann og í raun og veru
fóstrað hann upp. Var hann
aldrei matvana.
Þetta var í júní laust el’tir s. 1.
aldamót síðla dags.
Til þess að fara ríðandi frá Mos-
dal til Hrafnseyrar í Arnarfirði,
verður að fara inn fyrir enda
Borgarfjarðar, sem skerst inn úr
Arnarfirði norðanverðum. Þar
falla svonefndar Mjólkurár til
sjávar.
Þegar farin var hin gamla reið-
gata, varð að ríða fyrrnefnda á
eða ár fast við sjó, og á flóði var
oft djúpt að ríða þarna yfir árnar.
Nú einmitt í þetta skipti var sjór
mjög aðfallinn, reið ég stanzlaust
útí ána, og var dýpið á miðjar
síður á Grána.
Þegar ég kem í miðja ána, verð-
ur mér litið niður í hana. Sé ég þá,
hvar allt er krökkt af steinbít, virt-
ist svo sem sveimaði þarna þykk
steinbítstorfa í ánni, sem nú var í
aðfallinu mjög sævi blandin. Virt-
ist torfan svo mjög þykk, að ekki
hrukku steinbítarnir frá, þó hest-
urinn özlaði í vatninu.
Stanzaði ég smástund í miðri
ánni og horfði á fyrirbrigði þetta.
Fór nú Gráni minn að ókyrrast og
kippa upp fótum á víxl.
Ég var með silfurbúna svipu með
stórum silfurhnúð á enda. Renndi
ég nú svipunni niður í ána og hélt
í leðurólina. Skiptir engum togum,
að steinbítur bítur strax um hnúð-
inn og hífi ég hann þannig upp úr
vatninu. Reyndi ég nú að losa kvik-
indi þetta af svipuhnúðnum, en
það hal'ði bitið sig fast. Danglaði
ég nú steinbítnum í aðra lend
Grána, en án árangurs að því leyti
til, en Gráni tók nú til fótanna og
var á augabragði kominn upp úr
ánni, og linnti ekki spretti fyrr en
við prestssetursdyr á Hrafnseyri.
Stóð nú Gráni grafkyrr. Ég átti fullt
í fangi með að ráða við klárinn
alla leiðina, og eins vildi ég ekki
sleppa svipunni, en vafði ólinni
um handlegg mér, og alltaf dingl-
aði steinbíturinn fastur á svipu-
endanum. Þegar ég nú stanza á
Hrafnseyri, kemur klerkur út, en
alveg í sama mund dettur fiskur-
inn laus á hlaðið. Prestur sá aðeins
að fiskur þessi lá nú þarna við
bæjardyrnar.
Hoppaði ég nú af baki og heils-
aði honum og sagði honum ferða-
sögu mína, sem hann sjáanlega ekki
trúði, en með því að sýna lionum
svipuhnúðinn og tannaför stein-
bítsins á honum, varð hann að
sannfærast.
En nú sáum við annað, er vakti
strax athygli okkar. Báðir aftur-
fætur Grána voru alblóðugir og
voru bitför eftir þessa tannhörðu
fiska víða sjáanleg á afturfótunum.
Ég sagði presti, að bezt mundi
vera að hann ætti fiskinn, sem var
gríðarstór og feitur.
Steikti prestsfrúin steinbítinn og
hann hafður til kvöldvei’ðar. Kom
okkur öllum saman um, að betri
steinbít hefðum við aldrei smakk-
að.
Ég lauk nú erindi mínu við
prest, og vildi halda heimleiðis um
kvöldið. En ekki var um annað að
tala, en ég gisti þar um nóttina og
varð það svo að vera.
Næsta morgun reið ég svo heim-
leiðis. Þegar ég átti svo sem 10—20
faðma að Mjólkuránum, sé ég hvar
liggja tveir dauðir steinbítar með
stuttu millibili. Sá ég nú að stein-
bítar jæssir myndu hafa bitið sig
í Grána minn (í afturfætur hans)
kvöldið áður, og liann tekið við-
bragð það, er fyrr umgetur, en losn-
að strax við þá er á land var komið.
Fór ég nú af baki, liafði veiðina
með mér heim í Mosdal.
Þegar ég kom heim í Mosdal,
sagði ég heimafólki sögu þessa, en
af því að ég var ekki vanur að flvtja
rangar lregnir heim til mín, trúði
fólk mitt sögu minni, enda bar
svipan þess æ merki síðan og gerir
enn þann dag í dag. Og þá ekki síð-
ur steinbítar þeir, er ég kom með
heim og bitför á afturfótum hests
míns.
Gamall maður í Mosdal, sem ég
sagði sögu þessa, sagði að þetta
myndi boða stórtíðindi, því í sínu
ungdæmi hefði hann einu sinni
orðið fyrir því sama, og hefði þá
skeð stórtíðindi þar vestra, sem
hann vildi ekki segja mér.
Ekki lagði ég neinn trúnað á
spádóm þennan, en ég ætla það hafi
verið síðla sumars, sem margir bát-
ar fórust í róðri frá Selárdal, og
varð þetta einn liinn mesti slysa-
dagur, er um getur í sögu Vest-
fjarða, þar sem Selárdalur, sem er
yzti byggði dalurinn í Arnarfirði
vestanverðum, nær gjöreyddist af
vinnandi körlum á einum og sama
degi.
Ég segi ekki að neitt samband
liafi verið hér á milli, annað en til-
viljun ein, en staðreyndirnar eru
þessar þrjár:
Ævintýri mitt í Mjólkurám, spá-
dómur gamla mannsins í Mosdal og
skipaskaðinn mikli í Selárdal. Þeir
sem þetta heyra, mega trúa ef vilja
og þá ekki, ef það líkar betur, en
svipuhnúðurinn hefur sína sögu
að segja, og hve nær sem þú heim-
sækir mig getur þú séð tannaför
steinbítsins á svipuhnúðnum, þau
eru besta sönnunin fyrir sögu
minni.
★
Þvi skal aðeins viðbætt, að höf-
undur þessara lína sá einu sinni
hina margnefndu svipu og bar hún
greinilega merki steinbítstannanna,
um það varð ekki villzt.
Sköturnar upp á Dynjandisfjalli.
Þegar ég var ungur, fannst mér
alltaf að fjöllin fram af Mosdal í
Arnarfirði og upp af Dynjandi
hefðu eitthvert seyðandi aðdráttar-
afl, og eftir því sem ég stálpaðist
óx löngun mín til að kynnast fjalla-
auðninni. Mig dreymdi dag og
vökudrauma um fjöllin mín þarna
í kring.
Einu sinni vortíma, þegar ég var
á 15. aldursári, var ég sendur gang-
andi frá Mosdal inn að Borg, sem
stendur fyrir enda Borgarfjarðar.
Gisti ég þar um nóttina. Var þetta
vortíma, mig minnir í júní.
Ég lagði af stað heimleiðis árla
næsta dag. Þegar ég kom að Dynj-
andisvog, kom yfir mig óstjórnleg
löngun að fara nú upp á fjallið,
sem Dynjandisfossinn steypist fram
af, svo ég fengi svalað margra ára
forvitni minni um leyndardóm
þann, er ég taldi fjöll þessi geyma.
Hugmyndaflug mitt hafði sagt
mér að þarna uppi væru stór dýr á
l'erðinni, sem forðuðust menn,
þarna væru stór vötn full af ein-
kennilegum fiskum og loks að
þarna byggju tröll og tröllskessur.
Veður var gott þennan vormorg-
un, glaða sólskin og blíðuveður.
Lagði ég þegar á brattann og var
fljótur að komast upp þar, sem
Dynjandisfoss fellur fram af fjall-
inu. Ég fór lengra og lengra inn
eftir fjallinu og kom að litlu vatni,
sem ég seinna vissi að Eyjavatn
heitir. Mig langaði til að sjá meira
þarna uppi á fjallinu og hélt í sólar-
átt. Kom mér þá í hug að hér
myndu risar búa eða útilegumenn.
Fór nú að bera þokubakka sunnan
yfir fjallið. Og rétt í sama mund
kem ég, að mér fannst að gríðar-
stóru vatni, sem ég ekki sá suður-
yfir, því þoka var nú komin yfir
hluta vatnsins.
Var ég nú þreyttur mjög og lagð-
ist út af rétt á vatnsbakkann og
sofnaði ég þarna og mun hafa sofið
í fulla tvo tíma.
Dreymir mig nú liinn furðuleg-
asta draum, sem var eitthvað á þessa
leið: Ég þykist koma að áðurnefndu
vatni og er það svo stórt að ég sá
ekki til lands hinu megin. En
nokkuð langt frá landi sé ég hvar
tveir menn, sem ég sá strax, að
myndu risar vera, voru þar á bát
og virtust þeir vera að fiska með
færi. Horfði ég lengi á þetta, og
var mikill beygur í mér við sjón
þessa. Allt í einu sé ég að risar
þessir fara í handalögmál í bátn-
um og endar það með því að bát
þeirra hvolfir og þeir falla báðir í
djúpið og taldi ég þá báða dauða.
En allt í einu eru þeir komnir á
bátinn að nýju og sagan endurtek-
ur sig með öllu því sama og í
fyrra skiptið. Þannig fór þetta
mörgum sinnum og alltaf var end-
irinn sá sami.
Allt í einu birtist mér kona, sem
var gríðarstór vexti og klædd lík-
ast því sem skinnföt væru. Ég varð
yfir mig hræddur í draumnum,
konan sá það og segir við mig, að
það sé mér mátulegt fyrst ég sé að
forvitnast hér í sínu byggðarlagi,
en hún skuli nú samt ekki gera
mér neitt mein. Rann þá af mér
öll hræðsla og spurði hana strax
hvar hún ætti heima og hvaðan
stóru mennirnir væru, sem væru
á bátnum úti á vatninu.
Segir hún mér, að nú sé þetta
ekki bústaður sinn alltaf, en var
einu sinni fyrir mörgum öldum,
áður en nokkur mennskur maður
fékk ísland augum litið. Þá bjó
ég hér með tveim sonum mínum
og það eru þeir, sem leika sér að
fiska úti á vatninu og hvolfa bátn-
um við og við.
Við höfum þann sið að koma
liingað í góðu veðri við og við, og
lifum upp löngu skeða atburði,
sem áttu sér stað fyrir tugum alda.
Maðurinn minn barðist við stórt
dýr norður í fjörðum og lét þar
lífið, en ég bjó hér við vatnið, þar
til synir mínir fóru einn fagran
vordag til fiskjar út á vatnið. Ég
sá þegar þeim misféll, slógust svo
að báturinn kantraði og drukkn-
uðu báðir.
Sorg mín var svo stór að ég kast-
aði mér út í vatnið og ætlaði að
vaða eða özla út til þeirra, en það
varð árangurslaust. Þegar ég var
að berjast þarna um í vatninu sótti
Óskar Jónsson, framkvæmdastjóri, skrásetti:
*SacjnÍr ci& veótun