Sjómaðurinn - 01.06.1940, Qupperneq 27

SJÓMAÐURINN
21
Er endurlífgun mögu-
leg eftir frystidauða?
C. YOUNG, starfsmaður við Prince Rupert
tilraunastöðina í The Dominion Department
of Fisheries (fiskimáladeild ríkisins), flutti ný-
lega fyrirlestur í Rotary Club þar á stáðnum, um
það, hvort hugsanlegt væri, að frysta dýr og lífga
þau síðan á ný.
Mr. Young sagði, að frá fyrstu tínnim hefði
það verið mikið rælt, hvorl hægt væri að end-
urlífga dýr, þó að þau hafi virst dauð eftir fryst-
ingu. Ilann sagði, að skýrsla hefði verið samin
Birdseye-frystitæki í notkun.
Neysla á frystum matvælum hefir aukist stór-
kostlega í Bandaríkjunum síðustu 0 árin. Frá
1937 til 1938 jókst framleiðslan úr 125 þúsund
smálestum í 250 þúsund smálestir, eða um 100%.
Árið 1934 jókst hún um 67%, 1935 um 47%, 1936
um 50% og 1937 um, 60%. Yngri tölur eru ekki
við hendina.
Allir sjá, að slík dæmalaus aukning á neyslu
frystra matvæla hefir sérstaklega mikla þýðingu
fyrir fiski-iðnaðinn, því að þar er af mestu að
taka, framtakið mikið og möguleikarnir ótæm-
andi til aukinnar neyslu í hinurn ýmsu löndum.
Þó ber að sjálfsögðu að varast of mikla útþenslu
á þessari starfsgrein, því það ber að athuga, að
ennþá liafa liinar ýmsu þjóðir enga eða litla
möguleika til að varðveita hraðfrystar vörur, en
á því er mikil nauðsyn.
Það sem af er árinu 1940 munum við ísleud-
ingar liafa flutt út hraðfrystan fisk fyrir um 2
miljónir króna og freðið kjöt fyrir rúmar 800.000
krónur.
af Sir Joh. Franklin 1824 um geddu, sem fryst
hefði verið m,jög norðarlega, en eftir að hafa ver-
ið þýdd við eld, lífguð á ný.
Tilraunir með fiðrildi sýndu, að hægt var að
lækka og bækka likamshita þeirra i samræmi við
liita andrúmsloftsins, án þess að það virtist gera
fiðrildúnum sýnilegt mein.
Önnur tilraun sýndi, að liægt var að lækka
hitastig leðurblölui ofan i 16° F. án þess að dýrið
sakaði á nokkurn bátt. Seinna varð mönnum ]>að
vitanlegt að vetrarsvefn (dá) átti rót sina að rekja
til uppsöfnunar á kolsýru og þess, að vottur af
aceton myndaðist í blóðinu. Af þessu leiddi, að
ef kolsýra, og ef til vill aceton, var selt inn í blóð
dýrs með heitu blóði, var liægt að breyta því i
dýr með köldu blóði.
Með því að lækka hitasligið, var sérkennilegt
fyrirbrigði uppgötvað í tilraunum með styrju.
Rafmagnshitamælir sérstakrar tegundar var sett-
ur i fisklioldið og þá hófst frystiaðgerðin. Hita-
stigið féll smám saman niður í 14° F., en þá kom
skyndileg breyting (skyndistökk), hitastig fisks-
ins hækkaði snögglegá upp i 29° F., liélst á því
stigi stutta stund, en féll svo hægfara. Þetta stölck
i liitastiginu virtist koma lieim, við samþjöppun
holdvökvans. Frysting holdsins álti sér í raun og
veru ekki stað fyr en eftir að hitabrevtingin
hafði orðið, en þá kom dauði i lioldið fljótlega.
Eftir þessu virtist, eins og lil væri ástand, sem
orsakast Iiafði við hitalækkun, þegar holdið var
hvorki lifandi né dautt. Holdið var ekki dautt, af
því að hægt var að endurlifga það. Þetta dauða-
dá hefir verið kallað „Anabiasis“.
Dr. Borodin frá Harvard lýsti rannsókn, þar
sem hann tók fisk frá Alaska, sem var stíffrosinn
út úr rafmagnsfrystivél og setti í vatn. Eftir 2
mínútur fór fiskurinn að kippast til, og að nokkr-
um mínútum liðnum svnti hann fjörlega í vatn-
inu. Fiskurinn hafði verið frystur, og að því er
virtist dauður, í 40 mínútur.
Ýmsar skýrslur um þetta efni voru mjög sund-
urleitar, en menn sættust á kenninguna um
skyndibreytingu bitans (thermal junip). Ekki
væri með öllu sjálfsagt, að liold, sem um nokk-
urn tíma hefði verið í froslkulda, væri frosið.
Það væri fyrst eftir hitabreytinguna (the jump),
að frystingin byrjaði. Ytri vöðvar fisksins gætu
verið frystir, en ekki aðallíffærin.
Mr. Young benti á ])á staðreynd, að mörg skor-
kvikindi og nokkrar bakteríur gætu ])o!að fryst-
ingu, en liann neitaði að trúa því, að fiskur, sem
hefði verið gegnfrosinn, yrði lífgaður aftur.