Morgunblaðið - 24.03.2009, Síða 8

Morgunblaðið/Birkir
Öryggi Starfsmenn Jarðborana á bornum Tý raða saman lokum á toppi hol-
unnar. Öryggislokarnir þola nokkur hundruð kílóa þrýsting.
FRÉTTASKÝRING
Eftir Ágúst Inga Jónsson
aij@mbl.is
BYRJAÐ verður að bora allt að
4.500 metra holu í Vítismóum við
Kröflu í dag. Um einstakt verkefni
er að ræða sem fylgst er með víða
um lönd. Þetta er fyrsta djúpborun
hérlendis en borað verður niður í
eldvirkt svæði með það að markmiði
að virkja yfirmarkshitaðan vökva á
þessu mikla dýpi við Kröflu.
Búnaðurinn vegur yfir 700 tonn
Starfsmenn Jarðborana hafa und-
anfarnar tvær vikur unnið við að
koma bornum Tý fyrir á borstæðinu
í Vítismóum, en Týr er nýjasti og
kraftmesti bor fyrirtækisins. Um 60
stórar flutningabifreiðar með tengi-
vagna hafa undanfarið flutt yfir 700
tonn af búnaði á svæðið. Borinn var
síðast notaður til að laga eldri holu
við Kröflu, en þar áður var hann not-
aður á Reykjanesi fyrir áramót.
Þungatakmarkanir á vegum vegna
sveiflna í veðurfari hafa tafið fyrir
flutningi búnaðar, en Bjarni Pálsson,
verkfræðingur hjá Landsvirkjun
Power, sagði í gær að flutningum
væri að ljúka. Undanþága fékkst til
að flytja tvö síðustu stykkin að bor-
stæðinu og þá átti ekkert að vera því
til fyrirstöðu að hefja djúpborunina.
Kostnaður um 2,3 milljarðar
Kostnaður við djúpborunina er
áætlaður 20 milljónir dollara eða
sem nemur um 2,3 milljörðum króna
miðað við að gengi dollars sé 115
krónur. Landsvirkjun borgar rúm-
lega helming þess kostnaðar. Tveir
alþjóðlegir rannsóknasjóðir taka
þátt í kostnaði við tilteknar rann-
sóknir. NSF í Bandaríkjunum greið-
ir 3 milljónir dollara og ICDP í
Þýskalandi 1,5 milljónir dollara.
Hitaveita Suðurnesja, Orkuveita
Reykjavíkur, Orkustofnun, Alcoa og
Statoil Hydro eru einnig þátttak-
endur í verkefninu.
Bjarni Pálsson segir miðað við að
ljúka borunum í lok júní og að vökva-
sýni verði tekin í ágústmánuði. Í
framhaldinu verði hugsanlega hann-
að tilraunaorkuver ofan á holuna.
„Það kemur þó ekki í ljós fyrr en eft-
ir 5-10 ár hversu raunhæft er að
framleiða orku með þessum hætti,“
segir Bjarni.
Djúpborunin hefur í nokkur ár
verið kynnt á alþjóðlegum ráð-
stefnum víða um heim. Einhverjir
fulltrúar erlendra þátttakenda í
verkefninu munu fylgjast með bor-
uninni við Kröflu eftir því sem verk-
inu vindur fram. Einnig er hægt að
fylgjast með á netinu, t.d. á vefsíð-
unni www.iddp.is
Margar nýjungar
„Við verðum varir við mikinn
áhuga fyrir verkefninu enda margt
nýtt sem verið er að gera og margir
sem koma að þeim tilraunum,“ segir
Bjarni. Fram hefur komið að um 80
rannsóknarhópar víðs vegar um
heim fylgjast með framgangi verk-
efnisins.
Djúpborunarverkefnið í heild
samanstendur af þremur borholum,
en auk Kröfluholunnar verður á
næstu árum borað á Hengilssvæðinu
og á Reykjanesi þar sem reynslan úr
Kröflu verður nýtt til að þróa
tæknina áfram.
Djúpborun í Vítismóum
Mikill áhugi víða um heim fyrir 4.500 metra holu á eldvirku svæði við Kröflu
Í HNOTSKURN
»Þurrgufa undir háþrýst-ingi og um 400-600°C heit
er í svonefndu yfirmarks-
ástandi og hefur hvergi verið
nýtt til raforkuframleiðslu.
»Til þess að nálgast hanaþarf að bora um 4-5 km
djúpar holur.
»Fræðilega gætu slíkar bor-holur gefið allt að 10-falt
afl núverandi borholna.
»Óvissu um efnasamsetn-ingu og ýmis tæknileg úr-
lausnarefni þarf að leysa áður
en unnt verður að segja til um
hvort orkuvinnsla úr
djúpholum er arðbær.
»Litið er á djúpborunar-verkefnið sem langtíma
rannsóknar- og þróunar-
verkefni enda mjög umfangs-
mikið og kostnaðarsamt.
»Hjá Landsvirkjun Power,sem er dótturfélag Lands-
virkjunar, starfa um 40 manns
sem flestir störfuðu á verk-
fræði- og framkvæmdasviði
Landsvirkjunar um árabil.
»LV Power er ætlað að takaþátt í hvers konar fjárfest-
ingu á sviði orkumála, þar
með talið í fjárfestingum í
virkjunum og raforkukerfum.
»LV Power heldur utan umundirbúning virkjana í
neðri hluta Þjórsár og jarð-
hitavirkjana á Norðaust-
urlandi.
»Borinn Týr verður not-aður til djúpborunar, en
Týr var einhentur guð hern-
aðar í norrænni goðafræði.
8 FréttirINNLENT
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 24. MARS 2009
ELLIÐI Vignisson, bæjarstjóri í
Vestmannaeyjum, hefur fyrir hönd
bæjarins ritað Steingrími J. Sigfús-
syni, sjávarútvegs- og landbún-
aðarráðherra, bréf þar sem þess er
krafist að Vestmannaeyjahöfn fái án
tafar heimild til að hefja á ný síld-
arhreinsun úr höfninni. Hreinsunin,
oftar nefnd síldveiðar, var stöðvuð
fyrir helgina af sjávarúvegsráðu-
neytinu, eftir að Hafró hafði talið
engin fiskifræðileg rök fyrir því að
halda „hreinsuninni“ áfram.
Eyjamenn telja verulega hættu á
umhverfisslysi ef hreinsun verður
ekki heimiluð á ný og áskilja sér all-
an rétt til að krefja ríkið um greiðslu
vegna þess kostnaðar sem verður af
hreinsun, hætta sé á umhverfisslysi í
höfninni verði ekkert að gert.
Að sögn hafnarstjórans í Eyjum
var ekkert fararsnið á síldinni í gær
og hún færst innar í höfninni.
Vilja hefja
síldar-
hreinsun
Eyjar Ekkert hefur verið veitt frek-
ar af síld í Vestmannaeyjahöfn.
Áskilja sér rétt til
bóta frá ríkinu
„VIÐ stefnum að því að leggja listann
fram á kjördæmisþingi nk. fimmtu-
dag til kynningar og staðfestingar,“
segir Kristján H. Guðmundsson, for-
maður kjördæmisráðs Samfylking-
arinnar í Suðvesturkjördæmi.
Á vef Samfylkingarinnar kemur
fram að fimm efstu sætin í prófkjör-
inu séu bindandi með fyrirvara um
uppröðun samkvæmt fléttulista. Úr-
slit prófkjörsins voru sem kunnugt
þau að Árni Páll Árnason, hreppti 1.
sætið en því næst komu Katrín Júl-
íusdóttir, Lúðvík Geirsson, Þórunn
Sveinbjarnardóttir og Magnús Orri
Schram. Lúðvík tilkynnti nýverið að
hann myndi ekki taka 3. sætið en
bauðst til þess að skipa 5. sætið sem
er baráttusætið. Spurður hvort það
þýði sjálfkrafa að Magnús flytjist upp
í 3. sætið svarar Kristján því neitandi.
Tekur hann fram að ekki sé útilokað
að leitað verði afbrigða á fundinum til
þess að víkja frá fléttulista. Segir
hann eftir sem áður tryggt að kynja-
jafnræði verði á listanum í heild sinni.
Listi senn
væntanlegur
BJÖRGUN ehf. hefur fengið leyfi
Orkustofnunar til efnistöku af hafs-
botni á þremur svæðum í Hvalfirði.
Leyfið var veitt 16. mars síðastliðinn
og gildir það til 1. júní næstkomandi.
Samkvæmt leyfinu fær Björgun
að taka allt að 210.000 m3 af möl og
sandi við Brekkuboða, allt að 60.000
m3 við Laufagrunn og allt að 65.000
m3 við Kiðafell. Einungis er leyfð
holudæling við efnistökuna. Þetta
efni á meðal annars að nota til fyll-
ingar í þilskurði við Vogabakka í
Sundahöfn í Reykjavík og hugs-
anlega til fyllingar undir hafnargarð
við Helguvík í Reykjanesbæ.
Víða var leitað umsagna vegna út-
gáfu leyfisins. Nokkrir sem leitað
var umsagna hjá bentu á að dæla
ætti efninu af hafsbotninum sem
næst miðju fjarðarins og sem fjærst
ströndum Hvalfjarðar.
Orkustofnun hefur eftirlit með
framkvæmd leyfisins. gudni@mbl.is
Taka efni í
Hvalfirði
Unnið er að umhverfismati á átta
aðskildum verkefnum í Þingeyj-
arsýslum. Landsvirkjun vinnur að
mati vegna rannsóknaborana í
Kröflu, nýrrar Kröfluvirkjunar,
Kröflu II og rannsóknaborana í
Gjástykki, Þeistareykir ehf. standa
að mati vegna rannsóknaborana á
Þeistareykjum og mati fyrir nýja
virkjun á Þeistareykjum, Alcoa
vinnur að mati á álveri á Bakka við
Húsavík og Landsnet vinnur á mati
vegna tengivirkja og línufram-
kvæmda til að tengja virkjanirnar
við fyrirhugað álver. Þá vinna fyr-
irtækin í sameiningu að sameig-
inlegu mati fyrir allar framkvæmd-
irnar.
Fyrirhugað er að reisa nýja allt
að 150 MW jarðhitavirkjun við
Kröflu, en í núverandi Kröfluvirkj-
un eru nú framleidd 60 megawött
af raforku eins og lagt var af stað
með þegar framkvæmdir hófust á
miðjum áttunda áratugnum. Því
marki var loks náð árið 1999 þegar
seinni 30 MW-vélin var sett upp.
Vélin hafði legið ónotuð í öll þessi
ár. Krafla 2 er hugsuð til að mæta
orkuþörf álvers á Bakka.
Átta verkefni í umhverfismati
STEFNT er að því að ríkið hafi
umsjá með hluta bankastarfseminn-
ar hér á landi. Sjálfsagt verði þó að
stofna banka á frjálsum markaði,
sem yrðu þá ekki á ábyrgð ríkisins.
Þetta kom fram á blaðamannafundi
Vinstri grænna í gær.
Katrín Jakobsdóttir, varaformað-
ur VG, kynnti hugmyndir um að end-
urskoða forsendur fyrir útreikning-
um vísitölugrunnsins samhliða
afnámi verðtryggingar auk þess sem
bjóða þyrfti upp á óverðtryggð hús-
næðislán sem valkost.
Vilja leggja niður
varnarmálastofnun
Lægri vextir eru einnig meðal
áhersluatriða VG. Þar er, að sögn
Katrínar, átt við að skapa aðstæður
til vaxtalækkana, þar sem vaxta-
ákvarðanir eru ekki í höndum stjórn-
málamanna.
Til að spara ríkisútgjöld leggja
Vinstri græn til að skera niður hern-
aðartengda starfsemi og leggja nið-
ur Varnarmálastofnun.
Í ljósi þess að hér hafa verið og
munu koma danskar og norskar her-
þotur til eftirlits sagði Guðfríður
Lilja Grétarsdóttir, varaþingmaður
Suðvesturkjördæmis, að Vinstri
græn hefðu ekki nægan þingstyrk til
að fá það í gegn í þessari starfsemi
yrði hætt. Flokkurinn hefði auk þess
ekki verið lengi í ríkisstjórn til að
beita áhrifum sínum þar.
halldorath@mbl.is
Hluti banka áfram í eigu ríkisins
VG leggja áherslu á lægri vexti með því að skapa aðstæður til vaxtalækkana
Morgunblaðið/Kristinn
VG Telja að bjóða þurfi upp á óverðtryggð húsnæðislán sem valkost.