Nýtt kvennablað - 01.01.1954, Blaðsíða 8

Nýtt kvennablað - 01.01.1954, Blaðsíða 8
]irunn jönsd öttir IjósmóMr Það er bæði rétt og skylt, að ekki sé látin falla í gleymskunnar haf minning þeirra, sem að einhverju leyti hafa skarað fram úr samtíð sinni. Góðar minn- ingar hefur seinni tímirm astíð gott af, að á lofti sé haJdið, meðal aiinars getur það eytt þeim misskilningi, sem menn stundum í hugsunarleysi hafa um gamla tímann, eins og fortíðin í daglegu tali er oftast köll- uð, að af honum sé ekkert hægt að læra, hann sé eins og ranglega orðuð setning, sem strika þurfi yfir, sem vendilegast, en þeir, sem eitthvað þekkja til hinna gömlu tíma, vita vel, hversu mikil fjarstæða þetta er. Það er Jórunn Jónsdóttir í Rauðanesi, sem ég tel, að eigi þessa minningu skilið, og sem ég ætla að minnast hér í fáum orðum. Á þessu ár\ eru liðin 110 ár frá fæðingu hennar. Þó ekki geti það talizt nein merkis- tímamót, varð það þó að nokkru orsök þess, að línur þessar eru skrifaðar. færist yíir hana værð. Sveíninn ætlar að sigra hana, en það má hann ekki gera, söguna verSur hún að heyra. Smám sam- an heyrir hún rödd gömlu konunnar sem úr fjarska. En nú sér hún baðstofuna hennar. Hún er orSin aS stórri, stórri höll, og í miSri höllinni er gullstóll og í gullstólnum situr fögur drottn- ing með gullkórónu á höfði. Og er hún gætir betur að, sér hún, að drottningin er engin önnur en gamla konan hennar. En allt tekur enda. Hún opnar skyndilega augun. Gamla konan hafði ýtt við henni: „Vaknaðu, skinnið mitt," segir hún. „Þú átt aS fara heim." ViS rúm gömlu konunnar stendur vinnu- maðurinn heiman að frá liilu stúlkunni. Hann er kominn til að sækja hana. Nú eru lioin mörg ár. Gamla konan hefur fyrir löngu lagt upp í sína hinztu ferð. Litli bærinn við litlu víkina er horfinn. Litla stúlkan er orSm fullorSin kona, sem geymír í huga sér mynd gómlu konunnar sem tákn góðleikans og kærleikans, og hugsar sér, er hún siglir floyi sínu að ströndu ódauðleikans, að hún sjái stóra höll og út úr henni komi gamla konan og segí: „Ert þú komín rýjan mín?" Hún svari: ,Já, komdu bless- uð og sæl. Segðu mér söguna aftur, söguna sem í gær." — K.E. , 6 r Jórunn var fædd 20. sept. 1843, að Ásbjarnarstöð- um í Stafholtstungnahreppi, voru foreldrar hennar Jón Halldórsson og Helga Jónsdóttir. Var Halldór faðir Jóns fræðimaður á Ásbjarnarstöðum en Helga var dóttir Jóns, er lengi bjó í Fróðhúsum, Stafholti og víðar, Oddssonar frá Hvítsstöðum í Álftaneshrepp Magnússonar. Var það hraust og myndarleg bænda- ætt. Ólst hún upp að mestu hjá Jóni, afa sínum, þar til hann andaðist, við mikið annríki. Hefur það vissu- lega orðið til að glæða hennar góðu eðliskosti, að líkna og rétta hjálparhönd, sem meira var þörf fyrir á þeim dögum en nú er, þar sem efnahag og aðbúð allri var svo mjög áfátt. Þá er Jórunn var 19 ára, eða 1862, fór hún til Reykjavíkur að læra ljósmóðurfræði hjá landlækni, Jóni Hjaltalín, mun hún hafa orðið ein sú fyrsta, sem hjá honum lærði, enda var þá fyrst að komast skipu- lag á þau mál, en til þess tíma voru ljósmæður ólærð- ar. Gekk henni námið vel og útskrifaðist með fyrstu einkunn, taldi landlæknir, að hún byggi yfir miklum læknishæfileikum, sem síðar varð raunin á. Að þessu loknu var henni veitt ljósmóðurstaða í Borgarfirði, sunnan Hvítár, en ekki er mér kunnugt, hversu stórt það umdæmi var, enda mun skipting á ljósmóðurum- dæmum hafa verið mjög óljós þá, mun regluleg skipt- ing á umdæmum úti á landi ekki hafa komizt á fyrr en nokkru síðar. Fluttist hún að Reykholti og dvaldi þar um tíu ára skeið, en á því tímabili, eða 1867 fékk Þórarinn prestur Kristjánsson, sem síðar var prestur í Vatnsfirði, veitingu fyrir því brauði. Einn sona hans hét Helgi, þá uppkominn og hinn mannvænlegasti maður. Felldu þau hugi saman, Jórunn og hann, er sagt, að þá hann hóf bónorðið hafi hann gert það með vísu, en ekki hef ég heyrt nema seinni hlutann, sem er þannig: Viltu ei rjóða veigalín vera góða konan mín? En hún svaraði með annarri vísu, sem er þannig: Já, ég segi af hjarta hér hlyni freyju, er prýði ber, eg vil fegin unna þér, að þeim ,degi er þrýtur hér. Sýnir það, að hún hefur vel getað komið saman vísu, og mun þetta ekki vera sú eina, sem hún hefur gert, þótt lítið hafi hún að því gert og ekki á lofti haldið. Þau giftust 17. dag septembermánaðar 1870. Var I>au jnÍBtök hafa orðið, að prjónabekkur á bls. 9 nnýr <>>'¦('! o(r iiru konur fopðnar volvirðingar a þvf. NÝTT KVENNABLAÐ

x

Nýtt kvennablað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Nýtt kvennablað
https://timarit.is/publication/767

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.