Nýtt kvennablað - 01.02.1954, Blaðsíða 5

Nýtt kvennablað - 01.02.1954, Blaðsíða 5
björg hét. Maður hennar hét Ólafur. Guðný, dóttir þeirra, var þá ung og ógefin í foreldrahúsum. Hún var fríð sýnum, lítil vexti, létt í hreyfingum og vel skáld- mælt. Með þeim frændsystkinum tókust góðar ástir. Lýsir Hjálmar fyrstu kynnum þeirra í þessu hug- ljúfa kvæði mörgum árum síðar: Fögur var hlíðin, þá íyrst ég leit lilju línklæða, sem lamba gætti. Heilindis kveðjur og hræringar blóðs inntóku beggja einföld hjörtu. Unni ég ungri arnhringa nift, , mey fagurvaxinni, mér náskyldri. Kom þar kærleikur og knýtti saman mundir og hjortu. Ég man það enn. Yfir þessum vísum er einkennilega hlýtt og bjart. Ef við berum þær saman við beisk ádeilukvæði hans og hvassyrtar níðvísur, skiljum við betur and- stæðurnar í lífi skáldsins, þó að yfir þeim hvíli einnig sama heiðríkjan í hugsun. Þrátt fyrir mótbárur vanda- manna, fátækt og erfiðleika giftust þau Guðný og Hjálmar 1822 og fluttust að Bakka í öxnadal. Eigi voru þau þó langdvölum þar, því að tveim vetrum síð- ar fluttust þau að Nýjabæ í Austurdal, sem lengi hafði verið að mestu leyti í eyði, og dvöldust þar fimm ár. 1 Blönduhlíð byggði Hjálmar upp annað eyðibýli, BólstaðagerSi, og bjó þar 15 ár. Þótti honum nafnið óþarflega langt og kallaði býli sitt Bólu, og við þann bæ er hann jafnan kenndur. Erfitt er að tímasetja mörg kvæði Bólu-Hjálmars, en talið er, að margar rímur skáldsins séu ortar á þessu tímabili, en þær eru geysi- miklar vöxtum. Sagan af því, hvernig 18. ríman af Göngu-Hrólfsrímum varð til, sýnir okkur erfiðleik- ana, sem skáldið átti við að stríða. Hann kom seint heim úr veizlu og var kenndur. Orti hann þá rímuna í einni lotu, en skorti pappír og krítaði því vísurnar inn- an á baðstofuþilið og hótaði börnunum að drepa þau, ef þau máðu burt nokkurn staf. Þessi ár munu þó vera beztu árin í Iífi Bólu-Hjálm- ars, því að brátt þyrmdi enn meir að. SíSla hausts 1838 þótti yfirvöldum grunsamleg fjárhvörf í sveit- inni, og var hafin þjófaleit á sex bæjum og byrjaS á Bólu. I SkagfirSinga-sögu segir frá atburðinum á þessa leið: „Hjálmar var heima, þá þeir komu, og var hæglát- NÝTT KVENNABLAÐ ur, sem vandi hans var til. Mælti hann það eitt: „Mik- ið er nú komið af manninum," lagðist síðan niður í rúm sitt og lá þar. með kyrrð." Leitarmenn voru þar fram eftir nóttu, og heima- menn gengu snemma til hvílu, en skemman brann um nóttina. Kenndu hvorir öðrum um brunann, Hjálmar og leitarmenn, og skal enginn dómur lagður á þaS hér, hvorir höfðu rétt fyrir sér. Sagt er, að Hjálmar hafi í raunum sínum leitað til Bjarna amtmanns á MöSruvöllum, sem tók honum kuldalega. Bjarni vildi reyna, hvað hæft væri í því orði, er fór af skáldskap Bólu-Hjálmars, og kastaði fram þessu vísubroti, er í fljótu bragði virSist ógern- ingur að botna: „Vondir menn með vélaþras að vinum drottins gera brigzl." Á stundinni svaraði sakborningurinn yfirvaldinu: „Kristur stóð fyrir Kaífas, klögumálin ganga á víxl." Erfitt er að dæma um, hvort þessi gumla saga, sem hefur á sér blæ þjóSsögunnar, er sönn, en samúSin, sem speglast í henni með Hjálmari, er ósvikin. Eftir heils árs þras og málaferli lauk málinu með sýknu Hjálmars. Geta má nærri, hve tilfinnanlegt tjón það hefur verið fátækum hjónunum að missa vetrar- forða sinn og barna sinna, en sárari var þó fordæm- ingin og niðurlægingin, sem hlauzt af þjófaleitinni. Að morgni þess dags, er Hjálmar fór til réttarhald- anna, orti hann morgunsöng, og þar segir: „Legg þú mér ráðin, ljúfi guð, launsátrum öllum við, efl mína dáð mót ófögnuð, orð og hugrekki styð, óvina máSu meinfjötruS málbrögð, sem rjúfa grið. Heyri þín náðin háblessuð, hvers ég í leynum bið. Stattu hjá mér á stríðsflöt þeim, stýr mínum varnarskjöld, hjálp þín svo veri aS hliSum tveim, hrynji mótstaðan köld, önd mína, fjör og æru geym, örugg gef verks áhöld. SíSan mig ber á höndum heim heilan aftur í kvold." Ljóst er á þessum tveimur erindum, að Hjálmar hef- ur veriS bjargfastur trúmaSur. Þar sem annars staSar var hann heils hugar. Hann beygir ekki kné sín í auS- mýkt fyrir drottni sínum, heldur skoSar hann sem bróSur og vin, sem hann biður að standa við hliS sér og leggja sér ráðin.

x

Nýtt kvennablað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Nýtt kvennablað
https://timarit.is/publication/767

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.