Fréttablaðið - 13.10.2011, Blaðsíða 24

24 13. október 2011 FIMMTUDAGUR
ENGIR TVEIR
Forsendur meirihluta sveitarstjórnar Voga út úr korti
Núverandi meirihluti sveitar-stjórnar Voga hefur byggt
afstöðu sína um að háspennu-
línur þær sem Landsnet hyggst
reisa skuli leggja í jörð að
stórum hluta á greinargerð
Almennu verkfræðistofunnar
(AV) sem gerð var í mars 2008,
eins og meðal annars kemur
fram í frétt RÚV í kvöldfrétt-
um sjónvarps, 11. október sl.
Landsnet mótmælti strax á þeim
tíma forsendum sem lagðar
voru til grundvallar landverði í
skýrslu AV og hvernig það var
nýtt með margföldunaráhrifum
til að lækka kostnaðarmun á
milli háspennulína í lofti annars
vegar og hins vegar háspenntra
jarðstrengja. Hinn 17. októ-
ber 2008 gerði sveitarfélagið
Vogar tímamótasamkomulag við
Landsnet um skipulagsmál er
vörðuðu háspennulínur Lands-
nets í sveitarfélaginu. Við gerð
þess samkomulags voru aðilar
sammála um að ekki kæmi til
greina að leggja til grundvallar
þær forsendur sem AV gaf sér í
sinni greinargerð.
Greinargerð AV var gerð á
þeim tíma þegar verðbóla fast-
eigna á suðvesturhorni lands-
ins var í hámarki og hefur hún
ekki verið endurskoðuð eftir
efnahagslegt hrun í október
2008 sem hafði afgerandi áhrif
á fasteignaverð til lækkun-
ar. Þegar af þessari ástæðu er
greinargerðin marklaus þegar
kemur að saman burði á kostn-
aði framkvæmda við háspennu-
línur eða jarðstrengi. Hitt er þó
alvarlegra að sú aðferðafræði
sem byggt er á í greinargerð-
inni stenst ekki skoðun og hefur
aldrei gert.
Í greinargerð AV er farið yfir
nokkrar forsendur Landsnets
um fyrirhugaðar háspennulín-
ur í landi Voga. Fram kemur að
talið sé að stofnkostnaður jarð-
strengja sé almennt verulega
meiri en loftlína, eða um 2- til
9-falt meiri miðað við sömu
rekstrarspennu á bilinu 145-400
kV. Í niðurlagi greinargerðar-
innar kemur fram að kostnaðar-
samanburður AV á jarðstreng
og loftlínu sé í stórum dráttum
svipaður og fram kemur hjá
Landsneti, að öðru leyti en því
að landverð sé ekki tekið með í
reikninginn hjá Landsneti. Þetta
er ósönn fullyrðing og var leið-
réttingu þegar komið á framfæri
við AV vorið 2008.
Við undirbúning framkvæmda
sinna leggur Landsnet ríka
áherslu á að meta aðstæður
allar, þ.m.t. það verð sem áætla
má að sé markaðsverð á fram-
kvæmdasvæðinu. Hér er farið
eftir hefðbundnum eignarrétt-
arreglum en um framkvæmdir
Landsnets hafa skapast fordæmi
með úrskurðum matsnefnd-
ar eignarnámsbóta og dómum
Hæstaréttar um afmörkun
áhrifa af framkvæmdunum og
bætur til landeigenda. Á síðast-
liðnum árum hefur Landsnet
lokið við framkvæmdir við Sult-
artangalínu 3 (sem er 125 km
að lengd) og Fljótsdalslínur 3 og
4 (sem eru hvor um sig 52 km
að lengd), sem vörðuðu samtals
meira en 50 jarðir og rúmlega 10
sveitarfélög. Lauk öllum málum
nema þremur með samningum
við landeigendur en af þeim
þremur sem lauk með úrskurði
matsnefndar eignarnámsbóta
var einu skotið til Hæstaréttar,
þar sem dómur féll Landsneti í
vil. Nær hefði verið að AV hefði
stuðst við þessa aðferðafræði
við ákvörðun á landverði.
Í stað þess að miða við sam-
bærilegar forsendur um land-
verð í sveitarfélaginu Vogum og
Landsnet gerir ráð fyrir í sínum
áætlunum er í forsendum AV
landverð miðað við 500 kr./fm
sem upphafsverð (á árinu 2009)
eða 5 m. kr. fyrir hvern hektara
lands. Í forsendunum er einnig
gert ráð að landverð u.þ.b. tólf-
faldist á 40 árum, m.a. er gert
ráð fyrir 30% hækkun landverðs
fyrsta árið og svo fer hlutfallið
lækkandi þannig að verðhækk-
unin er mjög brött í upphafi, eða
sem svarar 150% hækkun land-
verðs á fimm árum. Að gefnum
þessum forsendum og fleirum
er fundið út að núvirtur heildar-
kostnaður af loftlínu (verðlag
2008) sé rúmlega 174 m. kr. sam-
anborið við tæplega 247 m. kr.
fyrir 1 km af jarðstreng. Þannig
er fundið út að kostnaðarhlut-
fallið sé 1,4 í stað 5-7 sinnum
meiri eins og Landsnet hefur
bent á.
Hvergi hefur hins vegar
komið fram að í skýrslu AV er
gerður sá fyrirvari að tölur um
landverð byggi ekki á raun-
verulegu mati og undirstrikuð
er mikil óvissa varðandi þróun
þess til lengri tíma. Niður-
staða AV felur ekki í sér annað
sjónarmið í raun en að hlutfall
kostnaðar milli framkvæmda
við háspennulínu og jarðstreng
minnkar eftir því sem landverð
er hærra. Það þarf þó að vera
mjög hátt ef kostnaðarmunur
nemur aðeins 1,4 og auðvelt er
að misskilja málið. Þannig fell-
ur fréttastofa RÚV í þá gildru
í framangreindri frétt sinni
að taka framkvæmdakostnað
við Suðvesturlínuverkefnið,
27 milljarða króna, og marg-
falda þá tölu með stuðlinum 1,4
og þá fást 38 milljarðar króna.
Þetta er hins vegar ekki rétt.
Háspennulínur eru einungis
hluti heildarkostnaðar verkefn-
isins, og aðeins sá þáttur er til
umræðu hér. Ef áætlanir Lands-
nets myndu ganga eftir yrði
kostnaðurinn um 27 milljarðar,
ef Landsnet legði hins vegar lín-
urnar í jörðu yrði þessi kostnað-
ur um 73 milljarðar, en ef tekið
væri mið af mati AV á landverði
myndi verkefnið eins og Lands-
net setur það upp með loftlínum
kosta um 55 milljarða.
Miðað við grunnforsendur AV
um verðmæti lands á línuleið-
inni væri heildarverðmæti 126
ha. jarðar í Vogum alls rúmlega
630 m. króna. Á tímabilinu 2009-
2013 eykst verðmæti jarðarinn-
ar miðað við forsendur AV um
alls tæpar 756 m. króna og verð-
ur verðmæti hennar eftir tvö ár
því alls rúmlega 1,3 milljarð-
ar króna. Þess má geta að jörð
þessi hefur nú verið auglýst til
sölu í tæpt ár án þess að seljast.
Ásett verð er 45 milljónir króna.
Þá hefur Orkuveita Reykjavíkur
nýverið selt jarðirnar Hvamm
og Hvammsvík í Hvalfirði á 155
m. kr. Um 600 ha. lands er að
ræða með góðum húsakosti en
án jarðhitaréttinda og er sölu-
verð um 260.000 kr. per ha.
Landsnet býður landeigendum
í sveitarfélaginu Vogum hærra
verð fyrir landsréttindi vegna
háspennulínunnar og hefur
þegar náð samkomulagi við bæði
sveitarfélag og einstaklinga á
svæðinu. Það verð er þó mjög
langt frá 5 m. kr. á hektara.
Lokaniðurstaðan er þessi:
Landsnet mun ekki taka ákvörð-
un um að leggja línurnar í jörðu
nema Alþingi móti slíka stefnu.
Lengri útgáfu þessarar grein-
ar má lesa á landsnet.is og sud-
vesturlinur.is.
Orkumál
Þórður
Guðmundsson
forstjóri Landsnets
Landsnet býður landeigendum í sveitar-
félaginu Vogum hærra verð fyrir lands-
réttindi vegna háspennulínunnar og
hefur þegar náð samkomulagi við bæði sveitarfélag
og einstaklinga á svæðinu.