Morgunblaðið - 30.11.2010, Síða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 30. NÓVEMBER 2010
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Þeir sem hafareynt aðvéla Ísland
inn í Evrópusam-
bandið forðast að
nefna hvaða rök
standi til þess að
landið skyldi
skerða sjálfstæði sitt og full-
veldi. Hvað getur réttlætt það?
Á tímabili var reynt að dingla
evrunni framan í fólk með lof-
orðum um að með henni myndu
vaxtakjör Íslendinga verða
eitthvað hagstæðari. Þau rök
voru aldrei mjög sannfærandi
og flestir hættir að nefna þau.
ESB lánaði Írum fúlgur fjár á
dögunum og sambandið tók
fram að það væri gert til að
bjarga evrunni og stöðugleik-
anum á evrusvæðinu. Og nú
fær einkafyrirtækið Marel lán
á betri kjörum en írska evru-
ríkið. Næst er talið að röðin
komi að Portúgal. Og þaðan er
stutt til Spánar. Vona verður
að Spánn nái að bjarga sér, því
afleiðingar af hruni svo stórs
hagkerfis á evrusvæðinu eru
ófyrirsjáanlegar. En þegar er
orðið ljóst að vera ríkja á evru-
svæði er engin trygging fyrir
því að ekki fari illa. Þvert á
móti. Þau rök fyrir ESB-aðild
eru fyrir bí. Enn er Ísland í
furðuferli gagnvart Evrópu-
sambandinu, þótt samþykkt
Alþingis hafi verið illa brotin
og efnahagslíf á evrusvæðinu
standi í báli. Stórkostlegum
fjármunum sem þjóðin þarf á
að halda er kastað á glæ. Ás-
mundur Einar Daðason al-
þingismaður sagði
nýlega á aðalfundi
Heimssýnar, sem
hann er í forystu
fyrir að enn gætu
menn komið sér út
úr klúðrinu: „Það
er enn mögulegt að
stöðva ESB-umsóknina enda
er þetta ferli komið í algjört
öngstræti. Utanríkisráðherra,
forystumenn ESB o.fl. hafa af
því auknar áhyggjur hversu
lítið pólitískt bakland er fyrir
ESB-umsókn Íslendinga og
enginn virðist tilbúinn að taka
slaginn.“
Þá ræddi Ásmundur aðlög-
unarferlið: „Það liggur fyrir að
þessi aðlögun er lykilatriði í
umsóknarferlinu og styrkir til
aðlögunar eru forsenda þess
að hún gangi upp. Því má segja
að þegar menn eru farnir að af-
þakka slíkt þá er ESB-um-
sóknin í raun í uppnámi og það
hafa embættismenn frá Bruss-
el sagt. Angela Fiolotta sagði
t.d. nýverið að það væri ekki
nein samningaleið í boði, ein-
ungis ferli aðlögunar og það
þyrfti 100% aðlögun áður en
þjóðin fengi að kjósa.
Pólitísk staða umsókn-
arinnar er veik. Annar rík-
isstjórnarflokkurinn er í mikl-
um vandræðum vegna málsins
og enginn stjórnarand-
stöðuflokkanna vill koma ná-
lægt þessu eitraða peði. Sé
haldið áfram á sömu braut og
af festu þá er ekki spurning
hvort heldur hvenær umsóknin
siglir í strand.“
Ásmundur Daðason
segir Íslendinga
enn hafa tækifæri til
að koma sér út úr
ESB-klúðrinu}
Enn er tækifæri
ÖgmundurJónassonsamgöngu-
ráðherra lýsti því
yfir þegar hann
undirritaði ásamt
Jóni Gnarr borg-
arstjóra viljayfirlýsingu um að
falla frá byggingu samgöngu-
miðstöðvar, að hann vildi að
flugvöllurinn yrði áfram á sín-
um stað. Óþarfi er að taka af-
stöðu til ákvörðunar um sam-
göngumiðstöð. Hún getur ekki
verið forgangsverkefni við þær
fjárhagsaðstæður sem nú
ríkja. En á hinn bóginn var
gott að heyra Ögmund sem
samgönguráðherra og þing-
mann suðvesturhornsins tala
skýrt um flugvöllinn. Sjálfsagt
yrði flugvöllurinn ekki settur
niður á þennan stað núna. En
þarna er hann og hefur stað-
setning hans fjölda kosta sem
vega þyngra en ókostirnir sem
eru auðvitað nokkrir. Íbúar
höfuðborgarinnar eru engir
sérstakir áhugamenn um að
eyða tugum milljarða í að
flytja flugvöllinn eins og mis-
heppnuð flugvall-
arkosning R-list-
ans sáluga sýndi.
Þeir hlusta að
sjálfsögðu einnig
grannt á sjónarmið
landsbyggðarinnar
í málinu. Margt af því sem er
landsbyggðinni hagfellt er höf-
uðborginni það einnig. Lands-
byggðarfólkið hefur margoft
sýnt að það er stolt af sinni
höfuðborg, enda er hún einnig
höfuðborg þeirra en ekki suð-
vesturhornsins eins. Eðli máls-
ins samkvæmt verða íbúar
hinna dreifðu byggða að sætta
sig við að margvísleg starfsemi
sem greiðist úr sameiginlegum
sjóðum allra landsmanna sé
staðsett þar sem fjöldinn er
mestur, hvort sem það tengist
læknavísindum eða hámenn-
ingu. Traust aðgengi að slíkri
þjónustu er eitt af því sem
verður að fylgja með. Nú þarf
að snúa sér að því að byggja
upp frambærilega flugstöð
vegna innanlandsflugsins og
hætta svo að amast við því og
trufla með því starfsemina.
Yfirlýsingar sam-
gönguráðherra um
Reykjavíkurflugvöll
eru mikilvægar}
Óvissu eytt
E
ftir því sem maður heyrir og les
hefur ástandið í Bandaríkjunum
farið hratt versnandi á síðustu
misserum. Það á sér líklega fyrst
og fremst rætur í því að óeðli-
lega lágir vextir seðlabankans hafa brenglað
allt áhættumat og ýtt undir ósjálfbæra skuld-
setningu. Afleiðingarnar eru óskemmtilegar;
atvinnuleysi, fátækt og aukin misskipting. Rík-
isvaldið hefur prentað nýja peninga fyrir bank-
ana og auðhringi þeirra, á kostnað almennings,
sem hefur horft á dollarana sína rýrna með
hverjum deginum. Þar að auki hafa yfirvöld
stórhert eftirlit hinna svokölluðu TSA-sveita á
flugvöllum, með stórfelldum brotum á friðhelgi
líkama fólks. Ofríki ríkisvaldsins er mikið.
Robert Higgs hjá The Independent Insti-
tute þar í landi veitir í nýlegum pistli ágætt yf-
irlit yfir ástandið vestanhafs (og annars staðar). Í pistl-
inum listar hann upp hugtökin sem ríkisvaldið notar yfir
ofbeldi og nauðung. Hér eru nokkur þeirra.
„Ef ríkið gerir Y er það kallað X“:
X = fjárkúgun; Y = skattlagning.
X = stuldur; Y = skattlagning.
X = ósanngjörn (og oft tilgangslaus og skemmandi)
þvingun saklausra einstaklinga til að grípa til einhverra
aðgerða; Y = regluverk.
X = mannrán; Y = fangelsun einstaklinga fyrir glæpi
[án fórnarlamba].
X = pyntingar; Y = þróaðar yfirheyrsluaðferðir.
X = heimsvaldastefna; Y = alþjóðleg frið-
argæsla.
X = tilefnislausar njósnir um borgarana; Y
= aðgerðir heimavarnastofnunarinnar.
X = kynferðisglæpir gagnvart flug-
farþegum – konum, börnum og körlum; Y =
ráðstafanir í þágu flugöryggis.
X = eyðilegging og útþynning á gjaldmiðl-
inum; Y = magnslökun (e. quantitative eas-
ing).
X = að ýta undir bólur og hrun í efnahags-
lífinu; Y = stjórn peningamála.
X = að ýta undir bólur og hrun í efnahags-
lífinu; Y = stjórn ríkisfjármála.
X = að viðhalda lögregluríkinu; Y = að
halda uppi lögum og reglu, heilbrigði almenn-
ings og þjóðaröryggi.
X = að gera fjármálafyrirtæki á borð við
Goldman Sachs ennþá vellauðugri á óréttlátan hátt; Y =
að koma í veg fyrir aðra kreppu eins og kreppuna miklu.
X = að fresta óhjákvæmilegum skuldadögum og gera
þá miklu verri en ella hefði orðið; Y = að koma stöð-
ugleika á á fjármála- og húsnæðismörkuðum.
X = að fóðra eigin mikilmennskubrjálæði og vinna að
eiginhagsmunum á kostnað almennings; Y = almanna-
þjónusta.
X = stríð; Y = friður.
X = ánauð; Y = frelsi.
X = fáfræði; Y = máttur.
ivarpall@mbl.is
Ívar Páll
Jónsson
Pistill
Vesturheimur versnandi fer
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
FRÉTTASKÝRING
Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
F
lugmálastjórn, Neyt-
endastofa og Neytenda-
samtökin hafa fengið
talsvert fleiri kvartanir
á þessu ári en því síð-
asta frá viðskiptavinum flugfélaga og
ferðaskrifstofa vegna seinkana á
flugi eða afbókana. Aðallega er þetta
vegna eldgossins í Eyjafjallajökli sl.
vor en einnig vegna annarra mála.
Dráttur hefur orðið á að ljúka
ágreiningsmálum en íslensku flug-
félögin þurfa að greiða tugi milljóna
króna í bætur til farþega sem komust
hvorki lönd né strönd vegna eldgoss-
ins.
Þar til að gosið skall á höfðu fé-
lögin ekki fengið svo margar kvart-
anir vegna seinkana á flugi. Eins og
fram kemur hér til hliðar gilda svip-
aðar reglur hér á landi og í Noregi og
öðrum Evrópuríkjum þegar upp
koma ágreiningsmál. Hins vegar
flokkast eldgos ekki undir óviðráð-
anlegar aðstæður, sem flugfélög hafa
oftast getað borið fyrir sig ef seink-
anir verða, heldur náttúruhamfarir
sem gera flugfélög bótaskyld ef tafir
verða á flugi af þeim sökum.
123 kvartanir í ár
Flugmálastjórn er nýlega komin
með ákvörðunarvald ef kvartanir
berast þangað, sem ekki hefur verið
leyst úr milli farþega og flugfélags.
Sætti viðkomandi málsaðilar sig ekki
við þær ákvarðanir geta þeir leitað til
dómstóla. Lögum samkvæmt geta
bætur þó aldrei orðið hærri en 4.150
SDR, eða að jafnvirði um 740 þúsund
krónur.
Flugmálastjórn bárust á síðasta
ári 20 kvartanir frá flugfarþegum,
þar af voru tvær vegna seinkunar á
flugi en flestar voru vegna aflýstra
flugferða. Það sem af er þessu ári
hefur Flugmálastjórn fengið 123
kvartanir frá flugfarþegum. Stór
hluti þeirra er vegna eldgossins.
Hjá Neytendasamtökunum
fengust þær upplýsingar að kvört-
unum frá flugfarþegum og við-
skiptavinum ferðaskrifstofa og bíla-
leigna hefði fjölgað verulega á árinu,
miðað við síðustu ár. Í langflestum
tilvikum tekst að ná sáttum eða ann-
arri úrlausn mála. Úrskurðarnefnd
ferðamála hefur fengið tíu mál til
umfjöllunar á þessu ári, samanborið
við sex á síðasta ári og þrjú 2008.
Neytendastofa fær til sín kvart-
anir vegna afbókaðra ferða hjá ferða-
skrifstofum eða annarra vandamála
sem koma þar upp. Nýlega komst
Neytendastofa að þeirri niðurstöðu
að Expressferðir hefðu brotið lög um
alferðir þegar farþegi með Express-
ferðum (Iceland Express) fékk ekki
endurgreiðslu vegna gistingar og
flugferðar, sem var aflýst vegna eld-
gossins í vor. Expressferðir áfrýjuðu
ákvörðuninni til áfrýjunarnefndar
neytendamála, sem nú hefur vísað
kærunni frá.
Að sögn Guðjóns Arngríms-
sonar, upplýsingafulltrúa Icelandair,
hafa um 1.000 kvartanamál frá ýms-
um þjóðlöndum verið til meðferðar
hjá félaginu vegna tafa og afbókana á
flugi vegna eldgossins í Eyja-
fjallajökli. Búið er að afgreiða um
95% þessara mála og önnur á að
klára fyrir áramót. Reiknar félagið
með að þurfa að greiða 30-35 millj-
ónir króna í bætur vegna þessa.
Að sögn Kristínar Þorsteins-
dóttur, upplýsingafulltrúa Iceland
Express, urðu rösklega 12 þúsund
farþegar félagsins fyrir áhrifum af
eldgosinu í vor. Langflest málin hafi
verið leyst en eftir standi nokkur mál
sem ágreiningur
kunni að vera um.
Aðspurð um
fjölda þeirra mála
segir Kristín það ekki
liggja fyrir. Verið sé að vinna að
lausn þessa dagana.
Fjöldi farþega leitar
réttar síns vegna tafa
Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson
Tafir Farþegum í millilandaflugi til og frá Íslandi var oft beint til Akur-
eyrar vegna eldgossins og þar mynduðust langar biðraðir við flugstöðina.
Nýverið féll dómur í Noregi þar
sem farþegar með vél Norwegi-
an milli Tromsö og Oslóar fengu
bætur vegna þess að flugi
þeirra á síðasta ári seinkaði um
sjö klukkustundir. Var þetta í
fyrsta sinn sem norskir flug-
farþegar fengu seinkunarbætur
eftir svonefndan Sturgeon-dóm
Evrópudómstólsins á síðasta
ári. Samkvæmt honum ber að
bæta farþegum skaða ef komu
flugvélar á áfangastað seinkar
um meira en þrjár klukkustund-
ir. Telst flugfélagið ekki skaða-
bótaskylt ef það getur sýnt
fram á að seinkunin hafi stafað
af óvenjulegum eða óviðráð-
anlegum orsökum.
Svipaðar reglur gilda hér á
landi þó að lítið hafi reynt á þær
fyrir dómstólum til þessa, hvað
sem síðar verður.
Svipaðar
reglur hér
DÓMUR FÉLL Í NOREGI
Vél frá
Norwegian.