Ljósmæðrablaðið

Ukioqatigiit

Ljósmæðrablaðið - 15.12.1998, Qupperneq 23

Ljósmæðrablaðið - 15.12.1998, Qupperneq 23
Konur um konur frá konum H1 kCenna eflir Sigfríði Ingu Karlsdóttur, Ijósmóður Undarlega lítið hefur verið rætt og ritað um ljósmóðurfræðina í tengsl- um við kvennafræðina, ég hef oft velt því fyrir mér hver sé ástæðan fyrir því, hvort það sé einhvers- konar tabú að ræða um þekkingu tengt umönnun kvenna, út frá kvennafræðinni eða hvort einhver önnur ástæða liggi að baki. Síðustu áratugi hefur skilning- ur okkar ljósmæðra á því hvaða þekking sé mikilvæg fyrir okkar fag allt of mikið verið tengd við það hvað fæðingarlæknar hafa talið mikilvægt en þeir eru í mikl- um meiruhluta karlmenn. í gegnum þeirra skilning höfum við meðal annars fengið þann skilning kvennafræði skipti okkur litlu máli. Auðvitað er ég ekki að segja með þessu að fæðingarfræðin sé eitthvað sem skiptir okkur litlu máli en hins vegar verðum við að gera okkur grein fyrir því að það er líka annars konar þekking sem er mikilvæg fyrir ljósmæður. KOejinafraeðin og gilcli hennar fýrir okkur Kvennafræðin eða feminismi hef- ur verið skilgreind sem: heimssýn sem horfir á málefni frá sjónarhóli kvenna og bendir á óréttlæti sem byggir á kynferði (Bunting og Campbell, 1990). Margir greinarhöfundar hafa bent á að það vanti mjög mikið í ljósmóðurfræðina að áherslan á þekkinguna sé á hin kvennalegu gildi. Það er allt of lítið fjallað um málefni í okkar fræðum út frá kvennafræðinni. Ljósmæður vantar meiri þekk- ingu sem aflað er út frá kvenna- fræðilegum sjónarmiðum. I viðbót við þá þekkingu sem við höfum nú fyrir. En með því að afla henn- ar þá leggjum við meiri áherslu á það, að ljósmóðurfræðin skipti mestu máli fyrir heilbrigðar konur og maka þeirra þegar þau ganga í gegnum bameignarferlið. Þekking hefur verið skilgreind sem heildræn og kerfisbundin leið til þess að koma reglu á okkur sjálf í umhverfmu sem við lifum í (Smith,1992). I bókinni Women 's ways of knowing, sem er eftir fjórar banda- rískar konur er skyggnst inn í reynsluheim kvenna og velt fyrir sér ýmsu um mótun skilnins kvenna á sjálfum sér (Belenky, Clinchy, Goldberger og Tarule, 1997). Við lestur þessarar bókar vakna ýmsar spuminga varðandi þekkingu okkar í ljósmóðurfræðinni. Spum- ingar eins og hvaða áhrif það hefur á h'ðan kvenna á meðgöngu og í fæð- ingu ef þær hafa lítið sjálfstraust. Hefur það áhrif á upplifun á sárs- auka, líkur konunnar á því að geta lokið fæðingunni á eðlilegan hátt og ef til vill einhverja aðra þætti? Þetta em meðal annars þær spurningar sem mér finnst að ljós- móðurfræðin ætti að vera að glíma við. Þekking varðandi tíðni ýmissa fylgikvilla eftir keisaraskurð og tíðni lágs apgar stiga er auðvitað þekking sem við ættum að hafa. En hins vegar ekki þekking sem ég tel að við eigum að setja í fyrsta sæti við forgangsröðun. T^íismunandi skilningur á mik- iKeegi ák9eðinnar þekkingar Skiptar skoðanir hafa verið um það hvort sé mikilvægari þekking ljósmóðurfræðinnar eða þekking fæðingarfræðinnar. Carolin Sampsell (1990) segir að viðhorf til þekkingar, almennt í heiminum hafi verið stjórnað af karlmönnum en ekki konum og þetta sé líka að nokkru leyti stað- reyndin innan ljósmóðurfræðinnar. Bent hefur verið á að upp úr 1960 hafi fæðingarfræðin farið að hafa mun meiri áhrif á það hvern- ig litið var á meðgöngu og fæð- ingu og sumir hafa fullyrt að þekking ljósmóðurfræðinnar hafi orðið fyrir barðinu á þessum áhrifum (Tew, 1990). Kitzinger hefur bent á að að í mörgum löndum hafi læknisfræð- in gert ráð fyrir því að konur legðu sig í hendur lækna án þess að spyrja spuminga og setningar eins og „þú skalt ekki hafa neinar áhyggjur" eða „þú skalt bara láta okkur um þetta“ hljómar kannski kunnuglegar fyrir okkur margar. Hún hefur einnig bent á það að konur sem spyrja spurninga fái gjarnan svör eins og „þú vilt að barnið þitt verði heilbrigt er það ekki?“ (Kitzinger,1994, bls. 142). Sem dæmi um slæm áhrif fæð- ingarfræðinnar á ljómóðurfræðina er hægt að nefna það, hvernig konur voru hvattar til þess að fæða útaf liggjandi á bakinu. Samkvæmt Tew (1990) voru þetta bein áhrif af því að fæðingarlækn- ar töldu þetta vera heppilegustu leiðina til þess að fæða barn, alla- vega auðveldustu stellinguna til þess að aðstoða konu við að fæða barn. Annað dæmi um slæm áhrif á ljómóðurfræðina er það hversu LJÓSMÆÐRABLAPIP 23

x

Ljósmæðrablaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ljósmæðrablaðið
https://timarit.is/publication/862

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.