Neytendablaðið - 01.12.2001, Side 16

Hárlitun
Kemískir
kokteilar
Að undanfömu hefur verið
rætt mikið um hárlitunarefni í
Danmörku og hafa margir
ekki sagt farir sínar sléttar eft-
ir notkun þessara efna. Ein-
kennin eru oftast þannig að
eftir nokkra tíma eða daga
gerir sviði og kláði vart við
sig í hársverðinum, það
myndast vætlandi sár, andlitið
bólgnar og í slæmum tilfellum
bólgnar einnig hálsinn og
veldur það köfnunartilfinn-
ingu. Margir hafa orðið svo
veikir að þeir hafa ekki getað
stundað vinnu. Kemískum lit-
arefnum í hársnyrtivörum er
kennt um en læknar eiga erfitt
með að segja nákvæmlega til
um hvaða efni það er sem
fólkið þolir ekki.
Vitum ekki nóg um
innihaldið
Reiknað er með að ríflega
helmingur danskra kvenna liti
á sér hárið, og má telja víst að
hlutfallið sé ekki lægra hér á
landi. Hárlitunarvörur falla
undir ESB-reglur um snyrti-
vörur sem segja til um hvaða
kemísk efni mega vera í hárlit
og í hve miklu magni, og
• Á síðasta ári leituðu 76
neytendur til danska
neytendaráðsins vegna
veikinda í kjölfar hárlit-
unar.
• I hárlit eru efnablöndur
sem geta valdið ofnærni
og jafnvel haft bráð eit-
uráhrif.
• Omögulegt er fyrir neyl-
endur að átta sig á hvaða
kernísk efni eru í hárlit.
• Eftirlitsmenn hafa ekki
upplýsingar um efnin og
framleiðendur upplýsa
ekki hvað varan getur
verið hættuleg.
gilda sömu reglur hér vegna
aðildar okkar að Evrópska
efnahagssvæðinu. Ekki er vit-
að nákvæmlega hve mörg efni
um er að ræða, en um þessar
mundir er nefnd að fjalla um
lista með 57 mismunandi lit-
arefnum. En efnin eru fleiri,
því samkvæmt könnun á veg-
um danska umhverfisráðsins
frá árinu 1999 er talið að allt
að 300 mismunandi litarefni
séu notuð í þessa vöru.
Danska neytendablaðið
Tœnk-Test ræddi við fólk sem
hefur skaðast vegna notkunar
á hárlit og kom í ljós að
mörgum þeirra fannst þeir
ekki fá nægilegar upplýsingar
um skaðlega virkni efnanna.
Þeim fannst orðið „ofnæmis-
viðbrögð“ varla nægilega
upplýsandi. Það hefur til
dæmis komið í ljós að þegar
efnið PPD er notað í aðrar
framleiðsluvörur, t.d. máln-
ingu, eru reglur um merkingu
mun strangari. Séu 5% af
PPD í málningu þarf að
merkja hana með hauskúpu,
sem er alþjóðlegt merki um
eitraða framleiðsluvöru. Þess
vegna er ekki leyfilegt að
selja málningu sem inniheldur
PPD í almennum verslunum.
Snyrtivöruiðnaðinum er
frjálst að nota fjöldann allan
af kemískum efnum sem lítið
er vitað um. Það er sem sagt
ekkert ólöglegt við að nota
slík efni í framleiðsluvöru þó
að þau geti valdið veikindum.
Til dæmis er eitt algengasta
efnið, m-amínófenól, leyfilegt
í ótakmörkuðu magni þótt það
sé á opinberum lista ESB yfir
hættuleg efni fyrir heilsu og
umhverfi og geti framkallað
ofnæmisviðbrögð.
Framkvæmdastjóri sam-
taka danskra snyrtivörufram-
leiðenda (SPT), Kim Michael
Christiansen, segist ekki hafa
yfirsýn yfir hve mörg kemísk
efni eru notuð í hárlitunarvör-
ur. Hann viðurkennir að þau
Ekki er ósennilegt að margir
íslenskir neytendur hafi orð-
ið fyrir sömu reynslu og þeir
sem hafa haft samband við
danska neytendaráðið. Neyt-
endabiaðið hveturalla þá
sem telja sig hafa orðið fyrir
barðinu á þessum efnakok-
teilum að hafa samband vlð
Neytendasamtökin
innihaldi eitthvað af sterkum
efnablöndum. Þess vegna
verði fólk að fara eftir leiðar-
vísum sem fylgi vörunni en
því sé greinilega ábótavant.
Á umbúðum er oft tekið fram
með smáu letri að varan geti
framkallað ofnæmisviðbrögð
og algengt er að tekið sé fram
að nauðsynlegt sé að gera of-
næmisprufu áður en varan er
notuð.
Þeir neytendur sem leituðu
til danska neytendaráðsins
voru sammála um að þeir
hefðu ekki haft hugmynd um
að hárlitunin gæti reynst
hættuleg. Hárlitur, hárnæring
og sjampó standi hlið við hlið
í verslunum með þeim upp-
lýsingum að þessar vörur geri
hárið fallegra, meira glans-
andi og heilbrigðara. Hverjum
detti því í hug annað en að
vörurnar séu skaðlausar? Kim
Michael finnst þó ástæðulaust
að breyta leiðbeiningum á
vörunum eða gera leiðbein-
ingarnar sýnilegri. Þá spyr
danska neytendablaðið:
En er þá ekki hægt að
framleiða hárlitunarvörur án
efna sem geta framkallað of-
næmisviðbrögð?
- Við lifum í flókinni ver-
öld, segir Kim Michael, þar
sem alltaf er hægt að finna
eitthvað sem einn þolir ekki
þótt öðrum falli það vel. Þetta
getur átt við um kartöflur,
gulrætur og jarðarber og í
þessu tilfelli er það hárlitur.
Það eru framfarir á öllum
sviðum, einnig í þróun á þess-
um framleiðsluvörum með
það að leiðarljósi að stemma
stigu við svona afleiðingum.
í framhaldi af þessum
mörgu kvörtunum neytenda
um skaða vegna hárlitar hefur
danska neytendaráðið ákveðið
að höfða mál gegn tilteknum
framleiðendum hárlitunar-
vöru. Neytendablaðið hyggst
fylgjast vandlega með niður-
stöðu þessara málaferla.
Para-fenylendíamín (PPD) er svart litarefni í mörgum teg-
undum hárlitunarefna. Efnið getur haft skaðleg áhrif á heilsu
en er leyfilegt samkvæmt ESB-reglum ef það fer ekki yfir 6%
í efnablöndunni. Jafnframt skal tekið fram í innihaldslýsingu
vörunnar að efnið geti valdið ofnæmisáhrifum.
16
NEYTENDABLAÐIÐ - desember 2001