Bændablaðið - 27.02.2001, Qupperneq 7

Þriðjudagur 27. febrúar 2001
BÆNDABLAÐIÐ
7
Hollenskir bændur hafa hafið
innreið sína í danskan landbúnað.
A síðustu fimmtán árum hefur
þeim fjölgað ár frá ári og nú hafa
um 600 Hollendingar sest að á
dönskum bújörðum.
Það er ekki nýtt að hollenskir
bændur sæki til annarra landa til
að hefja búskap. I langan tíma
hafa þeir flutt til Frakklands,
Kanada og Nýja-Sjálands. Holland
er þéttbýlt land og þar í landi er
frekar þröngt um bújarðir. Af
þeim sökum er erfitt fyrir unga
bændur að byrja búskap og að
auki eru jarðir mjög dýrar. Nú
hafa þeir fengið augastað á
Danmörku. Flestir hafa sest að á
Suður-Jótlandi. Það helgast líklega
af því að stutt er að skjótast heim,
tekur aðeins fjórar til fimm
klukkustundir í akstri.
Danskar jarðir ódýrar
Það sem freistar Hollendinga er að
danskar bújarðir eru mun ódýrari
en þær hollensku. Danskar jarðir
eru í mörgum tilfellum fjórum
sinnunt ódýrari en í Hollandi. Jörð
með um eitthundrað mjólkandi
kúm er seld á um eitthundrað
milljónir íslenskra króna. Danskir
bændur hafa hins vegar töluverðar
áhyggjur af þessari þróun og segja
að Hollendingar pressi verðið upp
úr öllu valdi, svo að ungir bændur
í Danmörku sem vilji hefja búskap
ráði alls ekki við að kaupa jörð.
Hollenskir bændur komi með
seðlabúntin í vösunum og kaupi
jarðir fyrir framan nefið á Dönum.
Könnun bendir hins vegar til að
þetta sé ekki alveg satt.
Skýringuna sé miklu heldur að
finna í því hve Hollendingar eru
duglegir bæði í vinnu og að spara.
Hollenskir bændur taka stefnuna á
Danmörku:
FramleiOa h'u prúsent al
aflri mjúlk I Danmttrku
Þeir
eru búnir
að leggja fyrir
í mörg ár áður en þeir
ráðast í bújarðakaup. Þeir eru líka
reiðubúnir að vinna myrkranna á
milli til að ná endum saman. Það á
ekki við um alla danska bændur.
Þeir fara reyndar á fætur um
klukkan fintm til að mjólka en eru
hættir klukkan sex á kvöldin.
Hollendingamir eru líka árrisulir en
þeir em að langt fram á kvöld.
Sumir vinna í átján klukkustundir á
degi hverjum. Þá er það líka stað-
reynd að Danir hafa ekki eins
mikinn áhuga á bústörfum og
Hollendingar.
Þeir ern ekki tilbúnir að
leggja fyrir sig starf sem krefst jress
að þrælað sé allar stundir og þar sem
lítill tími vinnst til að sinna öðmm
hlutum. Þeir segja að lífið sé nteira
en stöðug vinna.
Einangraðir ogfá aðföng að
lieiman
Nú er svo komið að meirihluti
bænda í sumum landbúnaðar-
þorpum á Jótlandi er frá Hollandi.
Danir segja að vegna mikillar
vinnu blandi Hollendingarnir ekki
F
landbúnaOarins á árinu 2000
Á árinu 2000 hafði Fram-
leiðnisjóður landbúnaðarins 270
millj. króna til ráðstöfunar. Þar af
voru 170 mkr. af fjárlögum ríkis-
ins og 30 mkr. til endurráðstöfunar
af eldri framlögum sem ekki hefur
verið hafnað. Auk þess hafði
Framleiðnisjóður 45 mkr. til
ráðstöfunar frá ríkissjóði til
stuðnings loðdýrarækt. Samtals
vom því til ráðstöfunar 315 mkr.
Helztu flokkar viðfangsefna vom
þessir: Þróunarverkefni búgreina
26 mkr., þróunarverkefni búnaðar-
sambanda 12 mkr., samfjár-
mögnun verkefna með Tæknisjóði
Rannsóknarráðs Islands 18 mkr.,
önnur rannsóknar- og þróunar-
verkefni 38 mkr., endurmenntun
23 mkr., markaðsöflun 27 mkr. og
atvinnunýsköpun í dreifbýli 108
mkr. auk ráðstöfunar úr Garð-
ávaxtasjóði rúmlega 2 mkr. Rekst-
ur sjóðsins kostaði 15,7 mkr. Hafa
ber í huga þegar þessar tölur em
skoðaðar að þær lýsa ákvörðunum
stjórnar sjóðsins um væntanlega
ráðstöfun. I mörgum tilvikum
koma þær ekki til fullnuslu fyrr en
síðar, ýmist að fullu eða að hluta
til, og sumt aldrei. Þess vegna end-
urspegla þær ekki nákvæmlega
uppgjör sjóðsins innan ársins. Á
þessu ári er gert ráð fyrir að Fram-
leiðnisjóður hafi u.þ.b. 272 mkr. til
ráðstöfunar. Aðalfundur stjómar
Framleiðnisjóðs landbúnaðarins
verður haldinn 27. febr. nk. og árs-
reikningar sjóðsins og ársskýrsla
verða lögð fram á Búnaðarþingi í
byrjun marz. Eftir það verður
hvort tveggja aðgengilegt á heima-
síðu sjóðsins, veffang www.fl.is.
Jón G. Guðbjörnsson
miklu geði við innfædda. Þeir
mæti hvorki á fundi né samkomur
sem Danir halda, enda í fjósinu
þegar slíkt fer fram. Hollendingar
segja að þeir séu vanir að taka sér
frí í kringum sunnudagsmessu og
að í Hollandi sé sá tími notaður til
fundahalda. Þó að Holland sé
þekkt fyrir frjálslynda stefnu í
flestum málum hefur komið í ljós
að hollenskir bændur eru afar
trúræknir.
Þá eru Danir heldur ósáttir við
að þessir nýbýlingar versla ekki í
kaupfélaginu og nýta sér ekki
danska landbúnaðarráðunauta. Þess
í stað kaupi þeir nær allt fóður og
vélar frá hollenskum fyrirtækjum
og fái einnig hjá þeim alla
ráðgjafaþjónustu. Á sumum
stöðum er ástandið svo slæmt að
samvinnufyrirtæki bænda riða til
falls vegna minnkandi viðskipta.
Það er ljóst að danskur
vinnutaktur er allt annar en sá
í hollenski og að Danir eru ekki
tilbúnir að fóma sér fyrir of mikla
vinnu. Þeirra venjur virðast vera
allt aðrar, enda segja þeir í gríni að
hollenskir bændur sofi í stígvélum.
Kýrnar mjólka meira
Það er ekki nóg með að dugnaður
sé meiri rneðal hollenskra bænda
því að tölur sýna að meiri nyt er í
þeirra kúm en danskra bænda.
Mcðalkýr hjá Hollendingum gefur
af sér um 9500 lítra af mjólk á ári
en meðaltal hjá dönskum bændum
er urn 8000 lítrar. Hollendingar
hafa fyrst og fremst einbeitt sér að
mjólkurframleiðslu og nú er svo
komið að um tíu prósent af allri
ntjólk í Danmörku kemur frá
„hollenskum" mjólkurbúum.
Danir gera sér grein fyrir að
erfitt er að sporna við þessari
þróun. Þeir vita að þeir búa í
Evrópusambandslandi þar sem
auðvelt er að fara yfir landamæri
og festa kaup á jörðum. Danskir
bændur eru sjálfir á faraldsfæti.
Stöðugt fleiri danskir bændur
hefja búskap í Póllandi, Kanada
og á Nýja-Sjálandi.
Fjós
Náttúruleg loftræsting
Fjósinnréttingar
Básadýnur
Flórsköfur
Haugtankar
Mykjudælur
Plastristar
VÉLAVAL-Varmahlíd hf
Sími 453 8888 Fax 453 8828
Veffang www.velaval.is
Netfang velaval@velaval.is
A' DeLaval
HITAVATNSKÚTAR
Lágmúli 7
108 Reykjavík.
Sími 588 2600,
fax 588 2601.
Dalsbraut 1, 600 Akureyri.
Sími 461 4007.
Ryðfríir að utan og innan
Sér úttak í þvottavél
Hamarkshiti 95°C
Áreiðanlegir, öruggir og
endingargóðir
Sérhannaðir fyrir
mjólkurframleiðendur
Stillanlegur
blöndunan/entill
Sér heitavatnsúttak
þvottavél „95°C”
Umskiptanleg _
tæringarvörn
! Ttra byrði ur“
ryðfríu stáli
„Polyuretháne” einangrun t
án umhverfisevðandi efna
Innra byrði úr ryðfríu stáii
Hitaelement "
___________
Oryggisventill'

P/óffsr 3, 4 off 5 s/cera
Pí/j/iatætsrsr 2,5- Sm
//n/fstætarar /,3 - ffSSm
Stvrti/t/affoar 4,5 - /S to/tn
G.SKAPTASON & CO.
TUNGOHAtS 5 • RFYKJAVfK 577 2770