Bændablaðið - 27.02.2001, Blaðsíða 19

Þriðjudagur 27. febrúar 2001
BÆNDABLAÐIÐ
19
Ljóst er að gríðarleg umfjöllun hef-
ur átt sér stað í fjölmiðlum undan-
farið um loftslagsbreytingar og
áhrif þeirra á ókomna framtíð.
Fræðingar velta því fyrir sér hver
staða jarðarinnar verði ef ekkert er
að gert. Ég velti því fyrir mér
hversu alvarlegt ástandið er í heim-
inum vegna loftslagsbreytinga og
hvað maðurinn getur skemmt fyrir
sér og bömum sínum í framtíðinni
með gáleysi og vanþekkingu. Ljóst
er að þessar breytingar em eitt
stærsta umhverfisvandamál heims
á okkar tímum.
Hvað varðar okkur um af-
leiðingar gróðurhúsaáhrifa yfirleitt
á íslandi? Eru þessar loftslags-
breytingar sjáanlegar? Hver er
staða Islands í þessum málum og
hvaða afleiðingar munu gróður-
húsaáhrif hafa á framtíðina? Er
möguleiki að koma í veg fyrir að
slíkar breytingar eigi sér stað? Er
ástæða til að óttast afleiðingar
loftslagsbreytinga? Er almenningur
meðvitaður um ástand mála? Hvað
leggja íslensk stjómvöld af
mörkum við losun skaðlegra loft-
tegunda út í andrúmsloftið?
Samkvæmt spám er búist við
auknu útstreymi koltvíoxíðs á ís-
landi á næstu ámm eða um 26% til
ársins 2010 og um 35% til ársins
2020 miðað við árið 1990, verði
ekki gripið til frekari aðgerða.
Erfitt er að spá um hvaða áhrif
loftslagsbreytingar af mann-
avöldum munu hafa á íslandi. Flest
tölvulíkön spá lítils háttar hlýnun á
Islandi og svæðinu í kring, en að sú
hlýnun verði minni en að meðaltali
á sömu breiddargráðum. Kólnun
loftslags er ekki útilokuð. Helsta
áhyggjuefni íslendinga em hugsan-
leg áhrif veðurfarsbreytinga af
mannavöldum á stefnur og styrk
Leiðréiig
Þau leiðu mistök áttu sér stað í
síðasta Bændablaði að rangur
maður var nefndur þegar birt var
mynd frá aðalfundi Fagráðs í naut-
griparækt. Sagt var að Sigurður
Loftsson væri á myndinni en það
átti að vera Vilhjálmur Diðriks-
son. Hlutaðeigandi em beðnir vel-
virðingar á þessum mistökum.
hafstrauma, þar á meðal Golf-
straumsins, sem aftur gætu haft
ófyrirséð og alvarleg áhrif á lofts-
lag og fiskgengd við ísland.
Meðal aðgerða sem em í
skoðun til að draga úr útstreymi
gróðurhúsalofttegunda em: Upp-
taka koltvíoxíðsskatts, endur-
skoðun gjaldtöku af bifreiðum og
eldsneyti með það fyrir augum að
auka hlutfall spameytinna bifreiða,
markviss efling orkuspamaðar við
fiskveiðar, efldar almennings-
samgöngur, orkuspamaðarátak í
iðnaði, minnkun sorpmagns til
urðunar og aukin binding
koltvíoxíðs í lífmassa með
skógrækt og landgræðslu.
Hvað ef ekkert verðurgert?
Mannkynið mun þurfa að grípa
til aðgerða til að bregðast við af-
leiðingunum á komandi öld, óháð
því hvort hægt sé að stöðva eða
minnka aukningu á útstreymi gróð-
urhúsalofttegunda. Afleiðingamar
er erfitt að meta. Svæði sem nú em
frjósöm og gefa af sér mikla upp-
skeru gætu breyst í eyðimerkur eða
fenjasvæði ef úrkoma minnkar eða
eykst úr hófi. Rakara loftslag tak-
markar líka sólskin og þannig gæti
gróður sem einkennir ákveðin
kjörlendi hætt að þrífast á sömu
svæðum. Skógar myndu eyðast og
eyðimerkur stækica. Oveðurs-
dögum fjölgaði því að sveiflur í
veðurfari ykjust. Uthöfin yrðu heit-
ari, heimsskautaís og jöklar myndu
bráðna og sjávarborð þar af
leiðandi hækka. Með hækkandi
sjávarstöðu eykst hætta á flóðum
og ég má til með að nefna flóðin á
síðasta ári í Bretlandi sem dæmi.
Flest þéttbýlustu svæði heims og
stærstu borgir standa rétt ofan við
núverandi sjávarmál. Helmingur
jarðarbúa býr á stöðum sem em
fimm metra yfir fjömmörkum.
Þessi svæði myndu öll færast á kaf.
Hvað þýðir það fyrir ísland sem
eyju, hvað verður um sjávarþorpin
á landinu eftir 100 ár? Þetta getur
haft gríðarleg áhrif til dæmis á
ferðaþjónustu sem gerir út á strand-
menningu.
Hvað geta Islendingar gert?
íslendingar geta lagt sitt af
mörkum við að draga úr veðurfars-
breytingum með því að auka bind-
ingu koltvíoxíðs í gróðri. Þannig
má sameina aðgerðir gegn gróður-
húsaáhrifum og aðgerðir gegn
uppblæstri og gróðureyðingu. Á
alþjóðavettvangi hafa Islendingar
gert sitt til að draga úr losun
koltvíoxíðs með því að veita
aðstoð við nýtingu jarðhita sem
kemur í stað mengandi orkugjafa.
Að svo stöddu er ekki hægt að
skera út um það hvort hlýnunar af
völdum vaxandi gróðurhúsaáhrifa
sé þegar farið að gæta í veðurfari á
jörðinni eða á Islandi. Vegna mik-
ils náttúmlegs breytileika í veður-
Margrét Sigurðardóttir nemandi á
ferðamálabraut Hólaskóla
fari er líklegt að úr þessu fáist ekki
skorið fyrr en eftir 10-20 ár.
Stór framtíðarvandi er einnig
bílaumferð sem á stóran hlut í
útstreymi gróðurhúsalofttegunda á
íslandi. Bflaeign landsmanna fer
auk heldur ört vaxandi. Vissuiega
getur ný tækni átt sinn þátt í að
draga úr neikvæðum áhrifum auk-
innar umferðar, hvort sem um er
að ræða framþróun í bílafram-
leiðslunni sjálfri eða þróun ein-
stakra tæknilegra þátta.
Hugsanlega hefur þessi um-
ræða snúist um of um tæknilegar
lausnir. Ef takast á að tryggja
hagsmuni komandi kynslóða í
samræmi við hugmyndafræði sjál-
fbærrar þróunar gæti þurft að taka
samfélagsgerð og lífshætti til
gagngerrar endurskoðunar ekki
síður en tæknibúnaðinn.
Greinilegt er að um mikilvægt
málefni er að ræða sem hefur veru-
leg áhrif á framtíð okkar. Mér
finnst að fræða þurfi almenning
um stöðu mála og kynna betur
hvað við sem einstaklingar getum
gert, samanber Staðardagskrá 21
og að lifa í samræmi við náttúruna
og koma í veg fyrir loftslagsbreyt-
ingar.
Skyldi tæknin geta komist í
veg fyrir þessi vandamál og hversu
öflug reynist hún þegar um slík
málefni er að ræða? Með þessari
samantekt vona ég að einhver hafi
orðið aðeins fróðari um loftslags-
breytingar og áhrif þeirra. Einnig
verður gaman að fylgjast með
þróun mála á næstu árum.
Hugleiðingin er samantekt úr
ritgerð í umhverfisfræði sem
Margrét Sigurðardóttir nemandi á
ferðamálabraut Hólaskóla skrifaði
sl. haust.
Heimildir
1. Skýrsla umhverfisráðherra
(http://www.stjr.is)umhverfisráöuneytið
2. Veöurhamfarir - Gróðurhúsaáhrif
(http://www.lslandia.is/hamfarir)
3. Málstofa um samgöngur og loftslagsbreyt-
ingar
Stefán Gíslason (http://www.hollver.is)
4. Morgunblaðlö 14.nóvember2000
(Grein frá ráðstefnu loftslagssáttmála S.Þ
bls.28)
5. Náttúruverndarsamtök íslands
úrslitafundur í Haag (http://www.nsi@mmed-
ia.is)
6. Fréttabréf Landvemdar (nóvember 2000)
Frá Lánasjóði
landbúnaöarins
Skrifstofa sjóðsins á Austurvegi 10, Selfossi er opin
alla virka daga kl. 9.00 -16.00.
Viðtalstími framkvæmdastjóra er alla virka daga kl.
9.00 -12.00. Athygli bænda og annarra sem hyggja
á lántöku er vakin á heimasíðu sjóðsins: www.llb.is.
Lánasjóður landbúnaðarins
Austurvegi 10, 800 Selfoss
Sími 480 6000, fax 480 6005
Veffang www.llb.is, netfang llb@llb.is
Sáðvörur
Ráðgjöf
byggð á reynslu
-'tarfsmenn MR búa að áratuga reynslu
og þekkingu í innflutningi og meðferð
á sáðvörum.
Við val á sáðvörum geta margar
spumingar vaknað því aðstæður ráða
hvaða fræ hentar á hverjum stað.
Mismunandi þarfir
Til að bændur nái sem bestri nýtingu
á sáðvörum miðlum við reynslu okkar
og annarra t.d. um hver sé besti
sáðtíminn, hvaða sáðmagn gefur besta
uppskeru og hver sé endurvöxtur
mismunandi stofna.
Bændur athugið
vefsíðum okkar mrf.is
eru upplýsingar um grasfræ og þar er
hægt að gera pantanir. Þeir sem vilja
taka þátt í tilraunaverkefhi kombænda
vinsamlegast láti vita fyrir 9. mars.
Tegund
Yrki
SáÖmagn Verö pr.kg Pöntun
kg/ha í sekkjum*
Grasffæblanda V/A 25 398,-
Vallarfoxgras Adda 25 245,-
Vallarfoxgras Vega 25 375,-
Vallarfoxgras Engmo 25 310,-
Vallarsveifgras Fylking 15 590,-
Vallarsveifgras Sobra 15 395,-
Vallarsveifgras Primo 20 395,-
Túnvingull Reptans 25 235,-
Fjölært rýgresi Svea 35 199,-
Sumarhafrar Sanna 200 60,-
Vetrarhafrar Image 200 60,-
Sumarrýgresi Barspectra 35 135,-
Sumarrýgresi Andy 35 112,-
Vetrarrýgresi EF 486 Dasas 35 112,-
Vetrarrýgresi Barmultra 35 112,-
Bygg 2ja raða Filippa 200 44,-
Bygg 2ja raða Gunilla 200 44,-
Bygg 2ja raða X-123 (Súla) er í tilr. 200
Bygg 6ja raða Arve 200 55,-
Bygg 6ja raða Olsok 200 60,-
Sumarrepja Bingo 15 780,-
Vetrarrepja Emerald 8 190,-
Vetrarrepja Barcoli 8 155,-
Fóðurmergkál Maris Kestrel 6 1.250,-
Fóðumæpur Barkant 1,5 540,-
Rauðsmári Bjursele 10 710,-
Hvítsmári Undrom 10 792,-
Korngarðar5 104Reykjavík
Símar: 5401100 Fax: 5401101 www.mrf.is
Aætlað verð án vsk*