Bændablaðið - 13.11.2001, Blaðsíða 14

14
BÆNDABLAÐIÐ
Þriðjudagur 13. nóvember 2001
Kjartan Ólafsson fram-
kvæmdastjóri er nýr þingmaður
Suðurlandskjördæmis. Hann tók
við þegar Ami Johnsen sagði af
sér þingmennsku í sumar er leið.
Kjartan hafði áður komið inn á
þing sent varamaður og setið á
Alþingi í tvær vikur áður en hann
tók við 1. október síðasttiðinn.
Hann var fyrst spurður hvort það
hafi ekki kornið honum á óvart að
verða að taka við þingmennsku af
Ama.
„Mikil ósköp, það kont ntér
mjög á óvart að vera kallaður inn.
Ég gaf kost á inér í prófkjör sem
haldið var fyrir síðustu kosningar.
Það voru tíu aðilar sem gáfu kost á
sér í það fyrir Sjálfstæðisflokkinn
á Suðurlandi á þeim tíma og ég
náði 3ja sæti. I raun munaði mjög
litlu að ég færi inná þing sem
uppbótarþingmaður. Það varð þó
ekki og því gerði ég ekki ráð fyrir
að fara inn á þing á þessu
kjörtímabili nema þá sem var-
amaður í stuttan tíma í einu."
Óviðbúinn
-Þú rekur fyrirtæki og ert
athafnamaður. Varstu i raun
viðbúinn því að taka sæti á
Alþingi, þurfa menn ekki einhvern
umþóttunartíma?
„Ég var engan veginn
viðbúinn því. Sá atburður sem
varð til þess að ég settist á þing
kom mjög skjótt upp á eins og
alþjóð veit. Þegar þetta gerðist í
sumar var ég framkvæmdastjóri
Steypustöðvar Suðurlands, sem ég
er búinn að reka síðan 1998, og að
auki rak ég litla garðyrkjustöð
ásamt eiginkonu minni en þá stöð
hef ég leigt núna. Þá hef ég undan-
gengin 10 ár verið fonnaður Sam-
bands garðyrkjubænda en ég
reikna með að losa mig úr því
starfi í vetur. Það er gríðarlega
tímafrekt starf og rnikil vinna sem
því fylgir. Ég myndi samt áfram
vera í nánu samstarfi við mina
fyrri félaga þar."
-Hvemig líka þér þingstörfín?
„Enda þótt ég haft komið inn á
þing i tvær vikur í fyrra og sé
búinn að sitja í um það bil þrjár
vikur núna, þá er maður enn að
komast inn í þingstörfin. Alþingi
er stór vinnustaður og það tekur
sinn tíma að komast inn í öll þau
störf sem þar eru unnin. Þess
vegna er betra að stíga skreftn
hægt og rólega í stað þess að
hlaupa."
-Er þingmennska meira starf
en þú áttir von á?
„Það held ég ekki. Ég hafði
gert mér grein lyrir því að þing-
ntennskan er mikið og fjölbreytt
starf. Hversu mikið menn hafa að
gera fer nokkuð eftir því í hvaða
nefndum viðkomandi lendir. Ég
kem inn á þing fyrir hið gamla
Suðurlandskjördæmi en
kjördæmabreyting hefur átt sér
stað og við í Sjálfstæðisflokknum
höfum stofnað nýtt kjördæmisráð.
Við erurn þegar farin að vinna í
þessu nýja kjördæmi sem nær ffá
Höfn í Hornaftrði og suður á
Suðurnes. Þetta er alveg ný vídd
og breytir miklu."
Þingfundir ekki mesta vinnan
-Er eitthvað í þingstörfunum
sem hefur komið þér á óvart?
„Það væri þá helst það hvað
þingfundir eru miklu minni þáttur
í starfinu heldur en almenningur
telur vera. Þau störf sem þing-
rnenn taka að sér í hinum ýmsu
nefndum eru miklu stærri þáttur í
starfi þingmanna en þingfundimir.
Þá má heldur ekki gleyma því
rnikla starfi sem unnið er úti í
kjördæmunum og með öðrum
þingmönnum. Almenningur heldur
gjaman að þingfundimir séu aðal-
starf þingmanna. Það er kannski
ekki nema von vegna þess að þeg-
ar eitthvað sent kallar á deilur,
eins og óundirbúnar fyrirspurnir
eða umræður utan dagskrár, eru á
ferðinni þá em allir fjölmiðlar
mættir og fólk fær þá sýn á
Alþingi að það séu fundirnir og
deilurnar sem þeim fylgja sem séu
aðalatriðið. Menn vita ekkert um
Kjartan Ólafsson nýr þingmaður Sunnlendinga:
Smðsöluverslunin
misnotar aðstðdu sína
fá þeir ntikla fjárfestingarstyrki
sem við höfurn ekki fengið. Mér
finnst útilokað af islensku
samfélagi að ætlast til þess að
garðyrkjubændur á íslandi geti
lækkað þessa tollavemd sem er
eini styrkurinn sem þeir hafa og
keppt á heimsmarkaði. Það á ekki
við um neina aðra atvinnugrein. Ef
lækka á þessa tolla þarf einhver
annar stuðningur að koma til
garðyrkjunnar í landinu. Það yrðu
þá að vera beinar greiðslur til
bænda eða einhverjir grænir
styrkir, svipað því sem er í
Évrópu. Þá emm við líka um leið
að breyta um pólitík í þessari
grein. Ef um þetta yrði
sátt í samfélaginu þá er
það i sjálfu sér
ekkert verra fyrir
framleiðendur
en að hafa yfir
sér þessa
ólgu sem
alltaf er."
úr því skipaði Guðni Ágústsson
landbúnaðarráðherra nefnd sem í
vom aðilar vinnumarkaðarins
ásamt fulltrúum Bændasam-
takanna og landbúnaðarráðu-
neytisins. Ég er fulltrúi Bænda-
samtakanna í nefndinni ásamt
Sigurgeiri Þorgeirssyni
framkvæmdastjóra þeirra. Þessi
nefnd hefur enn ekki lokið störfum
en hefúr skoðað það mál mjög víð-
tækt hver sé munurinn á rekstrar-
aðstöðu íslenskrar garðyrkju og
þeirra
tímum er
heimilt að
flytja inn allar
garðyrkjuvömr
en með ákveðinni
tollvemd sem sett
er á þann innflutning,
sem gerir það að verkum
að oftast nær er ódýrara að
kaupa íslenskar vörur. Aðra
vemd hefur þessi grein aldrei
fengið. Nú er komin gríðarleg
pressa frá almenningi í landinu,
aðilum vinnumarkaðarins og
fleirum um að þessir tollar verði
lækkaðir. Menn tala um að þeir
séu neyslustýrandi og því þurfi að
lækka þá þannig að þessar afurðir
verði ódýrari á markaðnum.
Mikfir styrkirytra
I vor er leið var ntikil umræða
um þetta en það er einmitt á vorin
sem þessir tollar eru lagðir á. Upp
sem
framleiða garðyrkjuvömr í
Evrópu. Það liggur ljóst fyrir að
það eru miklir styrkir til frum-
framleiðslunnar í Evrópu.
Við höfum skoðað Danmörku
sérstaklega og líka Noreg. Það eru
mun meiri styrkir í Noregi en í
Danmörku enda eru Norðmenn í
EES umhverfinu eins og við og
eru með sömu vemd. Enda þótt
Danimir séu í Evrópubandalaginu
Myndi
lækkun
á raforku
leysa ein-
hvem
vanda?
„Að einhverju
leyti en það er ijarri
því að það myndi
leysa allan vanda enda er
raforkan aðeins nýtt yfir
vetrartímann við þær greinar
sem þá er hægt að rækta. Hins
vegar þarf útiræktin ekkert
rafmagn.
Staða bœnda
-Hvernig metur þú, sem
þingmaður stærsta landbúnaðar-
héraðs landsins, stöðu bænda um
þessar mundir?
„Ef við ræðuin fyrst um lands-
hlutann Suðurland, þá er ljóst að
þar er rekinn fjölbreyttasti
landbúnaður í landinu enda er
þetta það svæði sem heppilegast er
að tímunum saman eru umræður
um mál án nokkurra deilna, þar
sem menn ræða saman í róleg-
heitum og málefnalega."
skyldu
Innflutningur á grœnmeti
-Miklar deilur hafa verið í
þjóðfélaginu um verð á grænmeti,
vemdartolla á innflutt grænmeti
og fleira þessu tengt. Sjálfur hef-
urðu rekið garðyrkjustöð og nú
ertu þingmaður fyrir mesta
garðyrkjuhérað landsins. Hvert er
þitt álit á þessu rnáli?
„Þetta mál er þannig vaxið að
garðyrkjan er eina atvinnugreinin
innan landbúnaðarins sem
býr við það að leyfilegt er
að flytja inn garðyrkju-
afurðir hluta úr ári
án nokkurra tolla
eða annarra tak-
markana. Það
er EES
samningur-
inn sem
gerir þá
laga-
til landbúnaðarframleiðslu. Þar
hafa menn líka verið mjög heppnir
með sín félagasamtök. Þar á ég þá
við Búnaðarsamband Suðurlands
og Mjólkurbú Flóamanna, sem er
langstærsta og öflugasta fyrirtæki
á landinu í sinni grein. Stofnun
þess var rnikið gæfuspor. Og ekki
má gleyma Sláturfélagi Suður-
lands, sem er öflugt fyrirtæki og í
forgöngu á þeirn markaði. Sama
gildir um bændur í grænmeti og
blómum. Þeir hafa staðið þétt
saman að sinni afurðasölu. Allt
þetta styrkir grunninn að aðstöðu
þeirra bænda sem búa á Suður-
landi. Landshlutinn sem slíkur er
afar heppilegur til landbúnaðar.
Heitt vatn er að finna víðast hvar í
Ámessýslu og raunar víðar, sem er
afar heppilegt fyrir landbúnað.
Auk þess er Suðurland afar gjöfult
svæði og liggur vel samgöngulega
séð og félagslega líka. Fjölbrauta-
skóli Suðurlands hefur styrkt
stöðu menntunar og félagslega
þáttinn verulega.
En ef við tölum um bændur
almennt í landinu þá eru fjölmörg
mál sem þarf að horfa til. Eitt af
þeirn málum sem standa illa fyrir
bændur eru lífeyrissjóðsmálin. í
þjóðfélagi okkar sem breytist
gríðarlega ört, ekki síst hvað
varðar peningamálin, hafa bændur
því miður setið eftir í þvi sem
heitir réttindi til lífeyris. Lífeyris-
sjóður bænda hefur ekki búið við
þær reglur að hann hafi getað
styrkst og eflst eins og aðrir
lífeyrissjóðir. Sú staðreynd blasir
við að bændur sem nú fara að
njóta greiðslna úr þessurn sjóði fá
lægstu greiðslur sem lífeyrissjóðir
greiða út. Ég hef hvatt bændur
innan garðyrkjunnar til að greiða
inn í ffjálsu lífeyrissjóðina, sem
þeir verða að gera á sínum eigin
forsendum og greiða þar inn öll
þau aukaprósent sem til þarf. Ég
hvet alla bændur til að gera þetta.
Lögin eru nú orðin þannig að
menn þurfa ekki að greiða skatta
af þeirn fjármunum sem fara inn í
lífeyrissjóðskerfið í dag."
Smásöluverslunin misnotar
aðstöðu síita
-Eitt af stóru málum bænda-
stéttarinnar í haust hafa verið
sláturhúsamálin og uppgjöf Goða
og það sem því fylgir. Hvað segir
þú um þessa stöðu?
„Auðvitað er hér um afskap-
lega erfið mál að ræða. Ég held að
grunnurinn að því sé að mestu sá
hve gífúrleg samþjöppun hefur
orðið í smásöluverslun á Islandi
undanfarin misseri. Það hefúr leitt
til þess að smásalan ræður orðið
markaðnum. Þess vegna hafa
þessar litlu einingar vítt og breitt
um landið orðið undir. Þær hafa
verið þvingaðar til niðurboða og
verðlækkana. Þessar þvinganir
leiddu til þess að litlu einingamar
fóru í eina sæng undir merkjum
Goða, sem heitir Kjötumboðið í
dag, en því miður hefur það verið
of seint því nú er þetta fyrirtæki
komið í greiðslustöðvun. Ég óttast
að það sem gerist í framhaldinu
verði að það spretti upp litlar
einingar í landinu. Ég óttast stofn-
un þessara litlu samvinnu-
bændafélaga um afurðastöðvar vítt
og breitt um landið. Ég óttast líka
að ef menn ná ekki nógu fljótt
saman um að stofna annað stórt
afúrðasölufyrirtæki til mótvægis
við þá tvo smásöluaðila sem em
að kaupa á þessum markaði geti
illa farið. Garðyrkjubændur hafa
náð mótvægi og verið hundeltir af
Samkeppnisstofnun fyrir. Þeir
vom aðeins að bregðast við því
sem gerðist á smásölumarkaðnum
en smásöluverslunin er alltaf látin
óáreitt og hún þjappar sér bara
saman enda þótt vitað sé að hún
misnotar sína aðstöðu. Hún eykur
sína álagningu, sína hlutdeild af
verði neytandans og ekkert er gert.
-Þú er gagnrýninn á búnaðar-
gjald og Lánasjóð landbúnaðarins.
„Búnaðargjaldið, sem er
tiltölulega nýtilkomið, er arftaki
búnaðarmálasjóðsgjaldsins og
lækkaði þegar það kom inn. Mín